Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя

выварыць, ✂; зак.

  1. Здабыць што-н. пры дапамозе кіпячэння, выварвання.

    • В. соль з марской вады.

  2. Варкай давесці да патрэбнай ступені гатоўнасці або пераварыць (у 2 знач.).

    • В. мяса.

  3. Кіпячэннем ачысціць ад чаго-н.

    • В. бялізну.

вывастрыць, ✂; зак.

Добра навастрыць, зрабіць вострым.

  • В. нож.

|| незак. вывострываць, ✂.

выведаць, ✂; зак.

Разведаць што-н. такое, што трымаецца ў тайне.

  • В. тайны.
  • В. чые-н. намеры.

|| незак. выведваць, ✂.

вывезці, ✂; зак.

  1. Везучы, аддаліць, адправіць куды-н., за межы чаго-н.

    • В. бярвенне з лесу.
    • В. дзяцей за горад.

  2. Выручыць, дапамагчы выбрацца з цяжкага становішча (разм.).

    • Вывез шчаслівы выпадак.

|| незак. вывозіць, ✂.

|| наз. вываз, ✂ і вывазка, ✂.

|| прым. вывазны, ✂.

вывергнуты, ✂.

Пра горныя пароды: якія ўтварыліся ў выніку дзеяння вулканічных сіл.

  • Вывергнутыя горныя пароды.

вывергнуцца, ✂; зак. (кніжн.).

Вырвацца, выйсці знутры чаго-н.

  • Лава вывергнулася з вулкана.

|| незак. вывяргацца, ✂.

|| наз. вывяржэнне, ✂.

вывергнуць, ✂; зак. (кніжн.).

Выштурхнуць з сябе.

  • Вулкан вывергнуў лаву.

|| незак. вывяргаць, ✂.

|| наз. вывяржэнне, ✂.

вывернуцца, ✂; зак.

  1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Раскалываўшыся, выпасці, упасці.

    • Ад моцнага ветру вывернулася дрэва.

  2. Вывіхнуцца (разм.).

    • Рука вывернулася ў плячы.

  3. Перавярнуцца ўнутраным бокам наверх.

    • Вывернуліся рукавы кашулі.

  4. Спрытным рухам, паваротам выслізнуць, вызваліцца, абмінуць перашкоду.

    • В. з рук праціўніка.

  5. перан. Выйсці з цяжкага становішча (разм.).

    • В. з бяды.

|| незак. выварочвацца, ✂.

вывернуць, ✂; зак.

  1. што з чаго. Варочаючы, выняць, выцягнуць.

    • В. пень з коранем.

  2. Надаць неўласцівы паварот, вывіхнуць (разм.).

    • В. нагу.

  3. каго-што з чаго. Валячы, перакульваючы, выдаліць адкуль-н. (разм.).

    • В. вядро вады.
    • В. седака з калёс.

  4. Перавярнуць унутраным бокам наверх.

    • В. кішэні.
    • В. навалачку.

|| незак. выварочваць, ✂.

выверцець, ✂; зак. (разм.).

Разгарнуўшы, раскруціўшы, выняць.

  • В. харчы з хустачкі.