заці́снуць, ‑ну, ‑неш, ‑не;
1. Абхапіўшы з усіх бакоў, затрымаць дзе‑н., у чым‑н.; зашчаміць.
2. Сціснуўшы, прыціснуўшы чым‑н., шчыльна заткнуць (адтуліну).
3. Сціснуўшы, паменшыць у аб’ёме; зрабіць больш тугім.
4.
5.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
spálten
1.
1) кало́ць, раско́лваць; сячы́
2) расшчапля́ць, раздрабля́ць (хімічныя злучэнні і да т.п.);
der Blitz spáltete den Baum
2.
das Holz spáltet gut дро́вы до́бра ко́люцца
3. ~, sich кало́цца, раско́лвацца; сячы́ся (пра валасы)
2)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ноч, ‑ы;
Частка сутак ад захаду да ўсходу сонца, з вечара да раніцы.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Ту́ча ‘вялікая хмара’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
слі́згаць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1. Рухацца па гладкай, слізкай паверхні, не адрываючыся ад яе.
2.
3.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Трэск ‘сухі рэзкі гук, утвораны пры ламанні, трэсканні, разрыванні’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
пакаці́цца, ‑качуся, ‑коцішся, ‑коціцца;
1. Пачаць рухацца, пераварочваючыся ў якім‑н. напрамку (пераважна пра круглыя прадметы).
2. Паехаць, пачаць рухацца (аб транспартных сродках).
3.
4.
5. Пацячы (пра слёзы, пот).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
разбі́ць, разаб’ю, разаб’еш, разаб’е; разаб’ём, разаб’яце;
1. Ударам (ударамі) раскалоць, парушыць цэласць чаго‑н.
2. Пашкодзіць ударам якую‑н. частку цела, параніць.
3. Паздзяліць на часткі, на групы; размеркаваць.
4. Нанесці паражэнне; перамагчы.
5.
6. Папсаваць яздой, раз’ездзіць.
7. Растрэсці, разварушыць, раскінуць (сена, гной і пад.).
8. Распланаваўшы, пасадзіць што‑н., закласці.
9. Паставіць, раскінуць (палатку, лагер).
10. У друкарскай справе — аддзяліць прамежкамі, павялічыць разбег паміж чым‑н.
11.
12. Пазбавіць руху, зрабіць бяссільным (пра параліч і пад.).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
БАЛА́ДА (
1) у фальклоры раманскіх, германскіх, англа-сакскіх, скандынаўскіх народаў напачатку
2) Паняцце, якое ў розных краінах выкарыстоўваюць для абазначэння разнастайных па змесце, часе ўзнікнення, формах існавання відаў і з’яў
У славянскім,
3)
4)
5)
Публ.:
Балады.
Беларуская балада.
Літ.:
Салавей Л.М. Беларуская народная балада.
Мухаринская Л.С., Якименко Т.С. К изучению музыкальной типологии народных баллад // Памяти К.Квитки, 1880—1953: Сб.
Народные баллады.
European Folk Ballads: Edited by Erich Seemann, Dag Strömbäck, Bengt R.Jonsson. Copenhagen, 1967 (European folklore series. Vol.2);
Kumer Zmaga. Vsebinski tipi slovenskih pripovednih pesmi. Ljubljana, 1974.
Т.С.Якіменка (фальклор,
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
tréffen
1.
1) папада́ць, трапля́ць (у мэту, y цэль);
das Ziel ~ тра́піць у цэль;
vom Blitz getróffen забі́ты [паражо́ны]
den ríchtigen Ton ~ папа́сці ў тон;
sich getróffen fühlen адчува́ць сябе́ знява́жаным [абра́жаным]
2) напатка́ць, зда́рыцца (пра няшчасце);
ein Únglück traf ihn яго́ напатка́ла [спасці́гла] няшча́сце
3) сустрака́ць, спатка́ць
4) датыка́цца (каго
die Bemérkung trifft ihn заўва́га ты́чыцца яго́;
wen trifft die Schuld? хто вінава́ты?
5):
das Bild ist gut getróffen фатагра́фія ве́льмі ўда́лая;
den Nágel auf den Kopf ~
éine Entschéidung ~ прыма́ць рашэ́нне;
ein Ábkommen ~ заключа́ць пагадне́нне
2.
3. ~, sich
1) сустрака́цца;
wóllen wir uns héute ~ сустрэ́немся сёння
2) здара́цца, надара́цца;
es traf sich so, dass… зда́рылася так, што…
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)