der hat áber éinen weg! ну і п’я́ны ж ён!; ён не ў сваі́м ро́зуме!
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
żart, ~u
м. жарт; смешка;
nie znać się na ~ach — не разумець жартаў;
stroić z kogo ~y — кпіць (жартаваць) з каго;
deszcz leje nie na ~y — дождж ліе не на жарты;
~em — жартам;
bez ~ów! (wolne ~y!) — без жартаў
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Недацёпа асудж. ’дурны чалавек’ (міёр., З нар. сл.), недоцёпа экспр. Здагадлівы чалавек’ (ТС), укр.недотепа ’няздольны, няўмелы чалавек’, рус.недотёпа ’няўклюда’ і ’памылка пры тканні — прапушчаная ці выцягнутая нітка ў аснове’ (пск., СРНГ). З неда- ’недастаткова’ і цепсці ’біць, трапаць’ або цяпаць ’стукаць’, якія ў экспрэсіўным ужыванні могуць мець і іншыя пераносныя значэнні, у тым ліку ’разумець, цяміць, кеміць’, параўн. укр.дотеп ’досціп’, дотёпний ’дасціпны’; калі дапусціць наяўнасць падобнага, незафіксаванага ў беларускай мове слова, то з не і *дацёпа ці *дацяпа, параўн. расцяпа ’разява’; рус.недотяпа ’няўмека’; ткацкі тэрмін у рускай мове сведчыць аб магчымай крыніцы слова ў сферы тэрміналогіі з пераходам канкрэтнага значэння ў экспрэсіўнае, што здараецца вельмі часта, тады развіццё значэння ад ’недастаткова выцягнуты’, ’нестаранна зроблены’ (параўн. цёпкаць ’выцягваць ніткі з тканіны’) да ’няўклюдны’ і ’дурны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
awake
[əˈweɪk]
awoke or awaked
1.
v.i.
прачына́цца
2.
v.t.
1) будзі́ць
Awake me at six o’clock — Пабудзе́це мяне́ а шо́стай
2) абуджа́ць; узбуджа́ць (зацікаўле́ньне)
3.
adj.
1) прачну́ўшыся
to be awake — ня спаць
wide awake — зусім прачну́ўшыся
2) пі́льны; сьве́дамы
to be awake to opportunities — быць сьве́дамым, я́сна разуме́ць магчы́масьці
•
- awake to smth
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
understanding1[ˌʌndəˈstændɪŋ]n.
1. ро́зум; здо́льнасць разуме́ць; інтэле́кт;
a man of understanding чалаве́к з галаво́ю
2. (of) разуме́нне;
He has a good understanding of economics. Ён добра разумее эканоміку.
3. зго́да, пагадне́нне, дамо́ўленасць;
come to/reach an un derstanding дамо́віцца
4.fml тлумачэ́нне, інтэрпрэта́цыя;
This is my understanding of the affair. Я разумею гэта такім чынам.
♦
on the understanding that…, on this understandingfml пры ўмо́ве, што…, пры гэ́тай умо́ве
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
1. Закрыць, загарадзіць сабою або чым‑н. Нізкія і вузкія дзверы зямлянкі засланіла вялікая постаць чалавека.Шамякін.Антось падбег да акна, спіной засланіў разбітую шыбу.Мележ.// Закрыць засланкай (печ). [Люба] загарнула жар, засланіла печ, дастала штосьці з-пад прыпека і пачала вячэраць.Чорны.//перан. Пазбавіць магчымасці чуць, бачыць, разумець і пад. (пра органы пачуццяў). Усё памутнела ў галаве, вочы засланіў нейкі густы змрок.Шчарбатаў./убезас.ужыв.Слухае маці і нічога не цяміць, як бы ёй розум засланіла.Колас.
2.перан. Адсунуць на задні план. Уражанні першага школьнага дня, здавалася, засланілі ўсе іншыя інтарэсы і падымалі ў хлопцаў настрой.Колас.Іншае, моцнае і радаснае пачуццё засланіла на момант усё астатняе.Якімовіч.
•••
(Увесь) свет засланіць — а) зрабіць жыццё пакутным, бязрадасным. Вайна, як гром, абарвала добрыя надзеі, засланіла цемрай свет.Кавалёў; б) прымусіць забыць пра ўсё на свеце. Дзіця засланіла Клаўдзіі Аляксееўны ўвесь свет.Карпюк.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
слепата́, ‑ы, ДМ ‑паце, ж.
Поўная або частковая адсутнасць зроку. Сляпы Гамер быў і, глухі Бетховен... Відушчы, чуйны, кожны б з нас хацеў свой зоркі зрок, свой тонкі слых настроіць па іхняй слепаце і, глухаце...Рудкоўскі.//перан. Няўменне заўважаць, правільна разумець, разбірацца ў чым‑н. Зайчык, той знарок пацяшаўся, чапляў, абы паспрачацца, абы падсмяяцца з куранёўскай слепаты ды скнарлівасці.Мележ.— Марыя Дзям’янаўна, выбачайце за маю такую слепату, някемлівасць, — прамовіў Грушка, — вось сяджу і не бачу, хто сядзіць са мною побач.Пестрак.Мароз выкарыстаў гэту паўзу, каб дакорліва зірнуць на Вячыстага: вось бачыш, да чаго давяла твая палітычная слепата!Лобан.
•••
Колеравая слепата — тое, што і дальтанізм.
Курыная слепата — а) хвароба вачэй, пры якой чалавек не бачыць пры слабым святле, у цемры; б) народная назва некаторых травяністых раслін, кураслеп. Лета ў самым пачатку, і столькі курынай слепаты, што не ступіць нагою, каб не трапіць на краску.Мыслівец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)