даказа́льнасць, ‑і, ж.
Уласцівасць даказальнага. Даказальнасць тэарэмы.
даказа́льны, ‑ая, ‑ае.
Які можа быць даказаны. Даказальнае палажэнне.
дака́заны, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад даказаць (у 1, 2 знач.).
даказа́ць, ‑кажу, ‑кажаш, ‑кажа; зак.
1. што і без дап. Скончыць гаварыць; давесці да канца сваю гаворку. — Наперад, хлопцы!.. Бі штыкамі!.. — Начдыў не даказаў, Ён паў над жоўтымі пяскамі, Як быццам задрамаў. Броўка. Пры гэтым Лабановіч зазірае ў вочы Вользе Віктараўне з хітраватаю ўсмешкаю, каб сказаць гэтым поглядам тое, чаго не даказаў словамі. Колас. Ганна не даказала — нервовасць скрала словы. Гартны.
2. што і з дадан. сказам. Пацвердзіць правільнасць чаго‑н. фактамі, пераканаўчымі довадамі. Даказаць тэарэму. Даказаць сваю вернасць радзіме. □ Не трэба баяцца З жыццём паспрачацца І праўду сваю даказаць. Чарнушэвіч. Дакажам працаю, што можам Мы гаспадарыць на зямлі, І ўраджаем упрыгожым Нашы калгасныя палі. Чарот. // Паказаць, выявіць. Сусветная сістэма сацыялізма менш чым за чвэрць стагоддзя свайго існавання даказала ва ўсіх сферах чалавечай дзейнасці сваю велізарную перавагу над аджываючай сістэмай капіталізму. «Звязда».
3. на каго. Разм. Данесці, нагаварыць. — Гэта ж я даказала на .. [дэзерціраў], калі і хто дома будзе. Крапіва.
4. (звычайна з адмоўем). Разм. Зраўняцца з кім‑н. у чым‑н., зрабіць так, як хто‑н. Была Марылька такая смелая, што і хлопец другі не дакажа. Якімовіч.
•••
Даказаць сваё — пераканаць каго‑н. у сваёй праваце.
дака́званне, ‑я, н.
Дзеянне паводле дзеясл. даказваць — даказаць (у 1, 2 і 3 знач.).
дака́звацца, ‑аецца; незак.
Зал. да даказваць.
дака́зваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да даказаць (у 1, 2 і 3 знач.).
дака́зчык, ‑а, м.
Разм. Той, хто даказвае на каго‑н.; даносчык, нагаворшчык.
дакалаці́ць, ‑лачу, ‑лоціш, ‑лоціць; зак., што.
Скончыць калаціць што‑н. Дакалаціць яблыкі.