háuen*

(impf hieb і háute)

1. vi сячы́, нано́сіць уда́р

2. vt

1) сячы́, прасяка́ць, высяка́ць

2) горн. высяка́ць

3) касі́ць (траву)

4) разм. біць, адлупцава́ць;

j-n krumm und lahm ~ збі́ць каго́-н. на го́ркі я́блык [да паўсме́рці];

j-n zu Bóden ~ збіць каго́-н. з ног

3. ~, sich бі́цца;

◊

das ist wéder geháuen noch gestóchen гэ́та ні то́е, ні сёе

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Höhe f -, -n

1) вышыня́, узро́вень

2) верх, мяжа́

3) паме́р;

in der ~ von у паме́ры, на су́му;

in die ~ fáhren* уско́кваць;

auf gléicher ~ mit (D) на адны́м узро́ўні з чым-н.;

auf der ~ sein адчува́ць сябе́ до́бра;

auf die erfórderliche ~ bríngen* падня́ць на нале́жны ўзро́вень;

das ist áber die ~! гэ́та ўжо́ зана́дта!;

auf der ~ des Lébens у ро́сквіце гадо́ў

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

geráde

1. a

1) про́сты, прамы́

2) адкры́ты, шчы́ры

3) матэм. цо́тны

2. adv якра́з, про́ста, ро́ўна;

da fällt mir ~ ein дарэ́чы сказа́ць;

nun ~ nicht! дык не (ж)!;

das wóllte ich ~ ságen менаві́та гэ́та я і хаце́ў сказа́ць;

~ hálten* трыма́ць пра́ма [стро́ма, вертыка́льна];

sich ~ hálten* трыма́цца [стая́ць] пра́ма;

~ légen кла́сці пра́ма, папраўля́ць; прыво́дзіць у пара́дак;

~ máchen выпро́стваць; выраўно́ўваць; перан., разм. уладко́ўваць;

~ stéhen* стая́ць смі́рна

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ánkommen*

1. vi (s)

1) прыязджа́ць, прыхо́дзіць, прыбыва́ць (куды-н. – in D)

2) (auf A) зале́жаць (ад каго-н., чаго-н.), вызнача́цца (кім-н., чым-н.)

3) атрыма́ць ме́сца;

er ist als Árbeiter ángekommen ён уладкава́ўся рабо́чым

4):

es kommt dárauf an… у залежнасці ад абста́він, гэ́та зале́жыць ад…

2. vt апано́ўваць;

die Furcht kam ihm an ім авало́даў страх

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

ríchtig

1. a

1) слу́шны, пра́вільны, дакла́дны, сапра́ўдны;

ein ~er Zéitpunkt зру́чны мо́мант;

du hast das Ríchtige getróffen ты папа́ў у кро́пку

2) сапра́ўдны;

er ist ein ~er Spórtler ён сапра́ўдны спартсме́н

3) адпаве́дны, сапра́ўдны, справядлі́вы (пра цану і г.д.)

2. adv пра́вільна; на са́май спра́ве;

ganz ~ зусі́м [ца́лкам] пра́вільна;

es war ~ nett гэ́та было́ ве́льмі мі́ла [прые́мна];

~ máchen разм. апла́чваць (рахунак);

~ stéllen папраўля́ць, удакладня́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Salz n -es, -e

1) соль;

~ in die Súppe tun* пасалі́ць суп

2) соль, дасці́пны вы́раз;

◊

éine Réde óhne ~ und Schmalz шэ́рая [ну́дная] прамо́ва;

bei j-m (noch) éinen Schínken im ~ (líegen) háben разм. мець свой раху́нак з кім-н.;

das ist für ihn ~ auf die Wúnde гэ́та яму́ як соль на ра́ну [як хрэн у во́чы];

er liegt tüchtig im ~ разм. ён тра́піў у бяду́ [у нялёгкае стано́вішча]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Werk n -(e)s, -e

1) спра́ва, рабо́та;

das war sein ~ гэ́та было́ спра́вай яго́ рук;

ans ~ [zu ~e] géhen*, sich ans ~ máchen прыма́цца [бра́цца] за спра́ву [за рабо́ту];

etw. ins ~ sétzen арганізава́ць, ажыццяві́ць што-н.;

am ~(e) sein працава́ць над чым-н.; быць у дзе́янні (аб якіх-н. сілах)

2) пра́ца, твор;

gesámmelte ~e збор тво́раў;

◊

das ~ lobt den Méister спра́ва ма́йстра хва́ліць

3) заво́д

4) механі́зм

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

zúkommen* vi (s)

1) падыхо́дзіць;

auf j-n ~ падысці́ да каго́-н.

2) падыхо́дзіць (рабіць што-н.);

es kommt Íhnen nicht zu Вам гэ́та не падыхо́дзіць [не нале́жыць] (рабіць)

3) нале́жаць;

díeses Geld kommt euch zu гэ́тыя гро́шы нале́жаць вам;

j-m etw. ~ lássen* даста́віць каму́-н. што-н.; саступі́ць каму́-н. што-н.;

j-m ärztliche Behándlung ~ lássen* ака́зваць каму́-н. медыцы́нскую дапамо́гу

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

сам, род., вин. само́га, дат. само́му, твор., предл. самі́м; ж. сама́, ср. само́; мн. са́мі мест. опред., м.

1. в разн. знач. сам;

я сам гэ́та ве́даю — я сам э́то зна́ю;

цяпе́р ён і сам не рад — тепе́рь он и сам не рад;

са́мі зно́йдуць даро́гу — са́ми найду́т доро́гу;

гэ́та само́ жыццё — э́то сама́ жизнь;

сам гэ́ты факт ра́дуе мяне́ — сам э́тот факт ра́дует меня́;

2. в знач. сущ., уст. (хозяин, глава) сам;

сам загада́ў — сам приказа́л;

◊ сам-на́сам — с гла́зу на гла́з;

сам не свой — сам не свой;

сам па сабе́ — сам по себе́; как таково́й;

сам (сама́, само́) сабо́й — сам (сама́, само́) собо́й;

сам сабе́ гаспада́р — сам себе́ хозя́ин;

сам сабе́ галава́ — сам себе́ голова́;

сам сабе́ — про себя́;

быць самі́м сабо́ю — быть сами́м собо́ю;

сам не рад — (и) сам не рад;

сам праз сябе́ — сам по себе́;

сам не ў сабе́ — сам не свой;

само́ сабо́й разуме́ецца (зразуме́ла) — само́ собо́й разуме́ется;

сам чорт не разбярэ́ — сам чёрт не разберёт;

які́я са́мі, такі́я і са́ні — погов. каки́е са́ми, таки́е и са́ни; по Се́ньке и ша́пка;

са́мі з вуса́мі — погов. са́ми с уса́ми;

не капа́й друго́му я́мы (я́му), сам ува́лішся ў яе́ — посл. не рой друго́му я́мы (я́му), сам в неё упадёшь;

сам не гам і друго́му не дам — погов. соба́ка на се́не

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

апо́шні, ‑яя, ‑яе.

1. Які знаходзіцца на самым канцы чаргі, шэрагу падобных прадметаў, з’яў. На апошняй платформе, хутаючыся ў каўнер кажуха, стаяў вартавы. Мележ. Зораў у апошні раз паспрабаваў адгаварыць Каленіка ад задуманага ім плана. Паслядовіч. Апошняму госцю лыжка ў качарэжніку. Прыказка. // Перадсмяротны. [Зарэччы:] Сябры, таварышы мае, Мой час апошні настае. Бачыла.

2. Адзіны, астатні. І мы не раз з табою ў бітвах Сухар апошні раздзяляла. Прыходзька. // Які падыходзіць к канцу, канчаецца. Сабраўшы апошнія сілы, плюнуў Васіль проста ў вочы палкоўніку. Лынькоў. // у знач. наз. апо́шняе, ‑яга, н. Тое адзінае, што засталося. [Туляга:] [Гарлахвацкі] шчыры, душэўны. Гатоў з чалавекам апошнім падзяліцца. Крапіва.

3. Які адбыўся непасрэдна перад чым‑н. Але гэта былі не апошнія словы развітання. Янкоўскі. // Які толькі што з’явіўся, самы новы. Апошнія паведамленне Апошняе дасягненне тэхнікі. Апошняя мода. □ Праходзяць суседзі і ціха пытаюцца Пра Дон і Растоў, пра навіны апошнія. Панчанка. Асабліва.. [Зоя] любіла кінаартыстаў, запісвала новыя песні з апошніх фільмаў і адчувала сябе шчасліваю. Грахоўскі. // Які толькі што мінуў (пра тэрмін, час). Гэта вада фактычна і была.. адзінай ежай [Мірона і Віктара] за апошнія суткі. Маўр.

4. Канчатковы, рашаючы, заключны. Апошняя цана. Апошняе слова. □ Ведаю — страт яшчэ будзе нямала І ў пераможным апошнім баі. Танк.

5. Вышэйшы, крайні. Апошні сродак. □ Міхалка заўважыў, што бацька гатоў быў пайсці на самую апошнюю сваю прыніжанасць, абы накарміць сваіх дзяцей. Чорны.

6. Самы нязначны з усіх падобных; дрэнны. [Байсак:] — Калі я п’ю, я не чалавек тады, я апошняя жывёліна, без волі, без розуму. Лынькоў. // Непрыстойны (пра брыдкія словы). Узлавалася Юля на яблыньку, пачала яе лаяць апошнімі словамі. Якімовіч.

7. Гэты, толькі што названы. Стала відаць, хто што думае і хто чаго хоча, і хто сам не ведае, што яму думаць і чаго хацець. А гэткія, апошнія, таксама былі. Чорны.

•••

Апошні акорд гл. акорд.

(Апошні) крык моды гл. крык.

Апошні з магікан — апошні прадстаўнік чаго‑н.

Апошняе слова (навукі і тэхнікі) гл. слова.

Апошняя гадзіна гл. гадзіна.

Апошняя дарога гл. дарога.

Да апошняга — поўнасцю, да канца, без астачы.

Да апошняга каліва гл. каліва.

Да апошняй капейкі гл. капейка.

Да апошняй кроплі (каплі) крыві гл. кропля.

Да (апошняй) ніткі гл. нітка.

З апошніх сіл гл. сіла.

Не ты (я, ён, яна) першы, не ты (я, ён, яна) апошні гл. першы.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)