1. Маральна чысты, бязгрэшны. Нявіннае дзіця. □ Калі Алесь узняў галаву і ўбачыў.. [сястрын] прыгожы нявінны тварык, які не кранулі яшчэ ні бяда, ні гора, ні клопаты і турботы, жыцця, у самога яго твар пакрысе пачаў праясняцца.Чарнышэвіч.
2. Наіўны, прастадушны. Прыкінуўся хлопчык Нявінным такім, Як быццам бабулькі Не бачыць зусім.Гілевіч.Сумныя яго [Антуся] вочы глядзелі на ўсё гэта яшчэ ўсё з нявінным непаразуменнем.Чорны.
4. Цнатлівы. Перад уяўленнем паўстала яна — нявеста — у падвянечным плацці з вэлюмам, чыстая, харошая, нявінная.Карпаў.
5. Тое, што і невінаваты. [Лабановіч:] — Праўда, Лапаткевічу і Гуліку баяцца няма чаго, бо яны нявінныя: іх подпісы не стаяць пад пратаколам.Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
herúmkommen*vi(s)
1) абхо́дзіць (um A – вакол чаго-н.);
weit und viel ~ мно́га вандрава́ць, мно́га (па)ба́чыць
2) разно́сіцца (пра чуткі)
3):
um etw. (A) nicht ~ не міну́ць, не пазбе́гнуць (чаго-н.);
um etw. (A) ~ адчапі́цца, [адкруці́цца, адкара́скацца] ад чаго́-н.
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Неда- прэфіксальны комплекс у складзе слоў тыпу недаесці, недасеяць, недаспелы і пад., што надае дзеясловам і вытворным ад іх значэнне непаўнаты, недастатковасці дзеяння, якасці і г. д., утварыўся аб’яднаннем адмоўя не з прыстаўкай да‑ ў дзеясловах: не дакурыць > недакурыць, параўн. недаку́рак ’акурак’ (карэл., Нар. словатв.) або ў спалучэнні з прыназоўнікам да, параўн. недарэчны ’неразумны, дзіўны, бесталкова з не да рэчы; пазней пры дапамозе гэтага прыставачнага комплекса ўтвараюцца словы, якія могуць не мець суадносных утварэнняў без не-, параўн. недабача́ць ’дрэнна бачыць’ (Расторг.), недамага́ць ’адчуваць недамаганне’ (Сл. ПЗБ). Утварэнні тыпу недачалаве́к ’непаўнацэнны чалавек’ узніклі, відаць, як калькі з ням.Untermensch ’тс’. Параўн. Махэк₂, 393.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Касе́ц ’касец’ (ТСБМ, БРС, Сцяшк., Бяльк.). Рус.косе́ц ’тс’, укр.дыял.коси́ць ’тс’, чэш.дыял.kosec ’касец’, ’жнец’, славац.kosec (такая ж форма сустракаецца ў дыялектах славац. мовы), польск.дыял.kosiec. Параўн. далей серб.-харв.ко̀сац ’касец, жнец’, славен.kósec ’касец’. Прасл. форма *kosьcь ’касец’, ’жнец’; утворана ад прасл. дзеяслова *kositi ’касіць, жаць’ пры дапамозе суф. *‑ьcь, які ўтвараў у прасл. мове nomina agentis. Фармацыі гэтага тыпу, як можна бачыць з агляду матэрыялу ў Трубачова, Эт. сл., 11, 181, адсутнічаюць у некаторых слав. мовах (у прыватнасці, балг., в.-луж.), што яшчэ раз сведчыць аб дыялектным характары прасл. мовы.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ба́йды біць ’займацца не справай, а глупствам; плявузгаць’ (Нас., Гарэц., Др.-Падб.). Рус.дыял.ба́йды бить, укр.би́ти ба́йди. Магчыма, скарачэннем на аснове ўкр.би́ти ба́йдики, рус.дыял.бить ба́йдики ’тс’ (аб гэтым Краўчук, УМШ, 1960, № 6, 60). Параўн. рус.байди́к, байтик, ба́ди́к, бадо́к, бати́к і г. д. ’палка, дубец, жардзіна’ (бить ба́йдики = рус.бить баклу́ши, да апошняга гл. Праабражэнскі, 1, 13; Фасмер, 1, 110). Слаўскі (1, 25) хоча тут бачыцьbajda (ад bajati ’гаварыць’) ’пустаслоў’. Неверагодна Парасунька, НЗКіеўПІ, XXXIII, 1963, 105–109 (запазычанне з фін.-уг. моў; параўн. комібайӧг ’курапатка’; выраз азначаў лавіць курапатак’). Нас. адносіў да ба́йда ’паля’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Баламу́т ’прайдоха, ашуканец і да т. п.’ (Шат., Касп., Нас., Інстр. III, Мал., БРС), баламу́ціць. Ст.-бел.баламут, баломут, боламут, баламутити і г. д. (гл. Булыка, Запазыч.). Рус.баламу́т, баламу́тить, укр.баламу́т ’баламут; знахар’, польск.bałamącić, bałamucić, чэш.balamutiti. Здаецца, прасл.bala‑mǫtiti, bala‑mǫtъ (гл. Махэк₁, 23), дзе другая частка складанага слова да mǫtiti ’муціць’. Першая частка (bala‑) тлумачыцца па-рознаму. Агляд версій гл. Бернекер, 40; Фасмер, 1, 113; Слаўскі, 1, 26. Ідэя запазычання з манг. мовы, здаецца, зусім неабгрунтаваная. Кноблах (JČ, 1969 (2), 141) бачыць тут (як і ў слове балагу́р) экспрэсіўны прэфікс bala‑.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Слепанда́ (сьлепанда́) экспр. ‘сляпы, слепаваты чалавек’ (ашм., Стан.), слепе́нда ‘падслепаватая жанчына’, слепенджа́ ‘тс’ (ТС), слепандзя́ ‘пра таго, хто кепска бачыць’ (Скарбы), слепяндзя́ ‘тс’ (Сцяшк. Сл.; в.-дзв., Шатал.), слепэньдя́ ‘тс’ (бяроз., Сл. ПЗБ), сляпандзя́ ‘тс’ (віл., там жа), сьліпіньдзя́ ‘хто не сочыць за сваёй работай’ (Варл.), сляпі́ндра, сьліпідра́ ‘слепаваты чалавек’ (Янк. 3., Яўс.). Карскі (2–3, 30) лічыць новаўтварэннямі пры дапамозе складаных суфіксаў, параўн. скупянда́ (гл.). Аднак некаторыя з гэтых фармантаў (‑енда, ‑ендзя, ‑янда, ‑янджа, ‑інда, ‑індра, гл. Сцяцко, Афікс. наз., 43, 98, 108) вядомыя і ў іншых славянскіх мовах (адносна балг.‑ендра, ‑индра гл. Младэнаў, СЕ, 4, 2, 70).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
séhen*
1.vi глядзе́ць, ба́чыць;
in den Spíegel ~ глядзе́ць у люстэ́рка;
in die Sónne ~ глядзе́ць на со́нца;
aus dem Fénster [durch das Fénster (hináus)] ~ глядзе́ць з акна́;
sich nach j-m fast blind ~, sich (D) die Áugen aus dem Kópf(e) ~ праглядзе́ць усе́ во́чы;
j-m ähnlich ~ быць падо́бным на каго́-н.;
nach dem Réchten ~ глядзе́ць за пара́дкам;
er lässt sich (D) nicht in die Kárten ~ ён не выдае́ сваі́х пла́наў
2.vtба́чыць;
scharf ~ до́бра ба́чыць, быць зо́ркім;
~ lássen* пака́зваць;
sich ~ lássen* пака́звацца;
ich hábe ihn kómmen ~ я ба́чыў, як ён прыйшо́ў;
séhe ich récht? каго́ [што] я ба́чу?;
er sah sich gezwúngen, das zu tun ён быў вы́мушаны гэ́та зрабі́ць;
er sieht es gern, wenn man pünktlich ist ён лю́біць пунктуа́льнасць;
◊
wéiße Mäuse ~≅ напі́цца, набра́цца як жа́ба бало́та;
er sieht Gespénster яму́ ўсё мро́іцца
3.~, sich ба́чыцца, сустрака́цца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
oneself[wʌnˈself]pron.fml
1. сябе́, сабе́;
do smth. for oneself рабі́ць што-н. для сябе́;
talk to oneself размаўля́ць з самі́м сабо́ю;
hurt oneself уда́рыцца, вы́цяцца, сту́кнуцца;
see smth. for oneselfба́чыць на свае́ во́чы, перако́нвацца
2. сам; сама́; само́;
one has to do it oneself трэ́ба зрабі́ць гэ́та само́му
♦
(all) by oneself
1) адзі́н, сам, без дапамо́гі;
2) адзі́н, у адзіно́це, у само́це;
be oneself быць у нарма́льным ста́не (фізічным і маральным); быць самі́м сабо́й
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Bálkenm -s, - брус; бэ́лька; каро́мысел;
◊
den ~ im éigenen Áuge nicht séhen*, áber den Splítter im frémden (séhen*)≅ на чужы́м двары́ і сало́мінку ба́чыць, а на сваі́м і бервяна́ не заўва́жыць;
er lügt, dass sich die ~ bíegen ён хлу́сіць без уся́кага со́раму
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)