МАСКО́ЎСКАЯ БІ́ТВА 1941—42,
адна з вырашальных
Літ.:
Муриев Д.З. Провал операции «Тайфун». 2 изд.
Федоров А.Г. Летчики на защите Москвы.
Битва под Москвой: [Воен.-ист. очерк].
Самсонов А.М. Москва, 1941
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ме́сца, ‑а,
1. Прастора зямной паверхні, якая занята або можа быць занята кім‑, чым‑н.
2. Мясцовасць.
3. Прастора, на якой можна размясціцца; прастора, прызначаная для каго‑н.
4. Урывак, частка літаратурнага, мастацкага або музычнага твора.
5.
6.
7.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Зязю́ля ’птушка Cuculus’,
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
адабра́ць 1, адбяру, адбярэш, адбярэ, адбяром, адбераце;
1. Прымусіць каго‑н. аддаць які‑н. прадмет; сілай забраць у каго‑н., што‑н.
2. Пазбавіць каго‑н. якіх‑н. пачуццяў, якасцей, права на што‑н.
3. Выдаткаваць, патраціць нейкую колькасць часу (сілы, сродкаў, здароўя) на выкананне чаго‑н.
4.
5. Выбраць з аднастайных прадметаў асобныя з іх, якія вылучаюцца пэўнай якасцю або прыкметай.
6.
адабра́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нібы́,
1.
2.
3.
4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пара́дак, ‑дку,
1. Правільная, наладжаная сістэма размяшчэння чаго‑н.; належны стан чаго‑н.
2. Устаноўлены лад, план, сістэма кіравання.
3. Расклад, распарадак; спосаб.
4. Пэўная паслядоўнасць, устаноўлены ход чаго‑н., чарговасць.
5. Спосаб, метад, правілы ажыццяўлення чаго‑н.
6.
7. Вайсковае пастраенне, строй.
8. Група блізкароднасных сямей у сістэматыцы жывёл і раслін.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
НА́ФТА (
вадкі гаручы карысны выкапень; складаная сумесь вуглевадародаў розных класаў з
Масляністая вадкасць ад светла-рудога да цёмна-бурага (амаль чорнага) колеру з характэрным пахам,
Лічыцца, што
На Беларусі першы фантан Н. атрыманы ў 1953, на Ельскай структуры.
Літ.:
Егиазаров Ю.Г., Козлов Н.С., Куликов В.И. Химия промышленных нефтей Белоруссии.
Петров А.А. Углеводороды нефти.
Химия нефти и газа. 3 изд. СПб., 1995;
Геология и нефтегазоносность запада Восточно-Европейской платформы
У.А.Багіна, Ю.Р.Егіязараў, А.Ф.Мікуленка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
пе́ршы
1.
2. перви́чный;
○
п. сорт — пе́рвый сорт;
~шая дапамо́га —
◊ ~шым чы́нам — пре́жде всего́; пе́рвым де́лом;
не ~шай маладо́сці — не пе́рвой мо́лодости;
у ~шую чаргу́ — в пе́рвую о́чередь; в пе́рвую го́лову;
з ~шага по́гляду (по́зірку) — с пе́рвого взгля́да;
на п. по́гляд — на пе́рвый взгляд;
з ~шага сло́ва — с пе́рвого сло́ва;
~шая ла́стаўка — пе́рвая ла́сточка;
у ~шых рада́х — в пе́рвых ряда́х;
не п. раз — не впервы́е;
п. і апо́шні раз — пе́рвый и после́дний раз;
на п. абыхо́дак — на пе́рвое вре́мя; на пе́рвый слу́чай;
п. сустрэ́чны — пе́рвый встре́чный;
пры ~шай магчы́масці — при пе́рвой возмо́жности;
~шыя кро́кі — пе́рвые шаги́;
~шай ма́ркі — пе́рвой ма́рки;
з ~шых рук — из пе́рвых рук;
не ~шай све́жасці — не пе́рвой све́жести;
(махля́р) ~шай гі́льдыі — (плут, жу́лик) пе́рвой ма́рки;
п. блін камяко́м —
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
заня́ць, займу, зоймеш, зойме;
1. Запоўніць сабою (якую‑н. прастору, паверхню).
2. Атрымаць якую‑н. пасаду, замяніць каго‑н. па рабоце.
3. Авалодаць якой‑н. тэрыторыяй, населеным пунктам і пад.
4. Запоўніць (які‑н. прамежак часу); працягнуцца.
5. Даць работу, занятак.
6. Зацікавіць, цалкам захапіць.
7. Захапіць, збіраючы ў адно месца і гонячы куды‑н. (пра жывёлу).
8. Распачаць.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
адкры́ць, ‑крыю, ‑крыеш, ‑крые;
1. Тое, што і адчыніць.
2. Даць шырокія магчымасці для развіцця чаго‑н.
3. Арганізаваць, стварыць што‑н. і абвясціць пра пачатак дзейнасці яго.
4. Паслужыць пачаткам чаго‑н.; пачаць што‑н.
5. Абвясціць пра пачатак пасяджэння, вечара і пад.
6. Заўважыць, знайсці ў выніку экспедыцыі або навуковага даследавання нешта зусім новае або даўно забытае.
7. Зрабіць вядомым тое, што доўгі час скрывалася, утойвалася, было невядомым; раскрыць.
8. Заўважыць у кім‑, чым‑н. невядомыя да гэтага здольнасці, якасці.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)