цэнтр, ‑а,
1.
2. Сярэдзіна, сярэдняя частка чаго‑н.
3. Месца сканцэнтравання якой‑н. дзейнасці.
4. Горад, буйны населены пункт, які мае адміністрацыйнае, прамысловае, культурнае значэнне для якой‑н. мясцовасці, краіны.
5. Вышэйшы орган кіравання якой‑н. дзейнасцю.
6.
7. У буржуазных парламентах — назва прамежкавых (паміж правымі і левымі) буржуазных партый, груп, груповак.
8.
•••
[Лац. centrum.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
адзі́н, аднаго́,
1. Лік.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сухі́, ‑ая, ‑ое.
1. Не мокры, не прасякнуты вадою; не сыры.
2. Пазбаўлены вільгаці, з невялікай колькасцю вільгаці.
3. Прыгатаваны высушваннем; сушаны.
4. Не вадкі.
5. Пазбаўлены спажыўных сокаў, не жыццяздольны, засохлы, амярцвелы (пра расліны).
6.
7. Нішчымны, без нічога (пра хлеб).
8. Які дрэнна жывіцца з-за недастатковага выдзялення тлушчу тлушчавымі залозамі (пра скуру, валасы).
9. Які мае сухарлявы склад цела; хударлявы.
10.
11.
12. Пазбаўлены гучнасці, меладычнасці, мяккасці (пра гукі).
13. У выразе: сухі́ лік — азначае, што адзін з бакоў у працэсе гульні не набраў ні аднаго ачка.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
*Калды́ба, колдыба ’крывы, кульгавы, які павольна ідзе’ (
Калдыба́ 2 ’цвёрды выступ каля паглыблення на разбітай або мёрзлай дарозе’, ’няроўнае ворыва з ямкамі і выступамі’, ’скіба дзярновай зямлі на раллі’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
вы́йсці
1.
2.
◊ в. з галавы́ — вы́йти (вы́скочить) из головы́;
в. з даве́ру — вы́йти из дове́рия;
в. з мо́ды — вы́йти из мо́ды;
в. з ра́мак — вы́йти из ра́мок (за ра́мки);
в. з сябе́ — вы́йти из себя́;
в. з узро́сту (з гадо́ў) — вы́йти из во́зраста (из лет);
в. з-пад пяра́ — вы́йти из-под пера́;
в. (вы́біцца) на даро́гу — вы́биться на доро́гу;
в. на пе́нсію — вы́йти на пе́нсию;
в. (усплы́ць) наве́рх (на паве́рхню) — вы́йти нару́жу;
в. са стро́ю — вы́йти из стро́я;
в. (вы́брацца) сухі́м з вады́ — вы́йти сухи́м из воды́;
в. з го́нарам — вы́йти с че́стью;
в. ў адста́ўку — вы́йти в отста́вку;
в. (вы́біцца) ў лю́дзі — вы́йти (вы́биться) в лю́ди;
в. ў свет — вы́йти в свет;
в. ў тыра́ж — вы́йти в тира́ж;
на маё (яго́) вы́йшла — вы́шло по-мо́ему (по его́);
нічо́га не вы́йдзе — ничего́ не вы́йдет (не полу́чится)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
frei
1.
1) свабо́дны, во́льны, незале́жны
2) во́льны, незаня́ты, вака́нтны;
die Strécke ist ~ шлях свабо́дны;
wir háben héute ~ у нас сёння няма́ заня́ткаў (у школе);
die Stráße ~! з даро́гі!
3) адкры́ты;
únter ~em Hímmel пад адкры́тым не́бам
4) свабо́дны, бесперашко́дны;
~er Zútritt свабо́дны до́ступ
5) бяспла́тны, дармавы́;
~e Fahrt бяспла́тны прае́зд
6) свабо́дны (von
~ von Sórgen без кло́пату
7):
ein ~er Berúf свабо́дная прафе́сія;
ein ~es Wort шчы́рае сло́ва;
ich bin so ~ я дазваля́ю сабе́, я бяру́ на сябе́ сме́ласць;
éiner Sáche ~en Lauf lássen
aus ~en Stúdi¦en без прыму́су, па ўла́снай ініцыяты́ве;
auf ~en Fuß sétzen вы́зваліць (з-пад арышту);
aus ~em Ántrieb добраахво́тна, дабраво́льна
2.
1) свабо́дна;
~ spréchen
2) во́льна;
sich zu ~ benéhmen
3) шчы́ра, адкры́та, не то́ячыся;
réden Sie nur ganz ~ гавары́це, не саро́меючыся;
sprich ~! гавары́ сме́ла!;
~ und óffen ságen гавары́ць
4) бяспла́тна, да́рма;
~ ins Haus
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
адкры́ць, ‑крыю, ‑крыеш, ‑крые;
1. Тое, што і адчыніць.
2. Даць шырокія магчымасці для развіцця чаго‑н.
3. Арганізаваць, стварыць што‑н. і абвясціць пра пачатак дзейнасці яго.
4. Паслужыць пачаткам чаго‑н.; пачаць што‑н.
5. Абвясціць пра пачатак пасяджэння, вечара і пад.
6. Заўважыць, знайсці ў выніку экспедыцыі або навуковага даследавання нешта
7. Зрабіць вядомым тое, што доўгі час скрывалася, утойвалася, было невядомым; раскрыць.
8. Заўважыць у кім‑, чым‑н. невядомыя да гэтага здольнасці, якасці.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гавары́ць, ‑вару, ‑ворыш, ‑ворыць;
1. Валодаць вуснай мовай.
2.
3. Весці гутарку, размаўляць з кім‑н.
4. Выражаць сабой што‑н., сведчыць аб чым‑н., паказваць на што‑н.
5.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
мя́ккі, ‑ая, ‑ае.
1. Які ўгінаецца пры націсканні, не робіць уражання цвёрдасці, шчыльнасці пры датыканні; няжорсткі, няцвёрды.
2. Які лёгка паддаецца апрацоўцы, лёгка змяняе форму пры сцісканні;
3.
4.
5.
6. Нястрогі, паблажлівы;
7.
8. Цёплы, несуровы (пра клімат, пагоду і пад.).
9. Які вымаўляецца прыбліжэннем сярэдняй часткі языка да цвёрдага паднябення (аб зычных гуках).
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нагна́ць, ‑ганю, ‑гоніш, ‑гоніць;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)