Бандэро́ль. Рус.бандеро́ль (з XVIII ст.), укр.бандеро́ль. Запазычанне (бел. і ўкр. праз рус. мову) з франц.banderole ’вымпел, перавязь’ (< італ.). Шанскі, 1, Б, 32. Бел. слова запазычана з рус. яшчэ ў дакастрычніцкі перыяд (гл. Крамко, Гіст. мовы, II, 144–145, там і абгрунтаванне).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Баро́к ’могілкі’ (ДАБМ, 914). Відавочна, сюды ж баро́к ’назва ўчастка лесу’ (Янк. Мат.). Гл. яшчэ Яшкін. Памяншальнае ад бор (першапачаткова ’могілкі ў бары’; могілкі нярэдка бываюць сярод хвойных дрэў). Параўн. рус.дыял. (ноўгарад.) боро́к ’могілкі’ (гл. СРНГ, 3, 114, там і меркаванні наконт этымалогіі).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вотаўсця ’таўставата’ (Шат.). Рус.во́толсто ’тс’. Ад прыслоўя тоўсце і прыстаўкі во‑, якая, магчыма, з о‑, об‑ у колькасным значэнні (больш падрабязна гл. вомаль, вобмаль, там і літ.). Не зусім ясна з’яўленне ‑е, хаця зрэдку яно і сустракаецца; параўн. рус.во́близке ’паблізу’, во́сине ’сінявата’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Зю́зя (дзіцяч.) ’холад’ (Нас., Шат.; брэсц., Нар. лекс.), ’агонь’ (Сл. паўн.-зах., прыклад: «не ідзі, там зюзя» не пацвярджае значэнне). Рус. дыял. дзіцяч. зюзя ’холад’, укр.«змерз як зюзя»? Анаматапея ці аформленае пад дзіцячую фанетыку сцюжа. ’Агонь’ (калі так) — энантыясемічны перанос паводле функцыянальнай падобнасці.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Скілу́ндзі ‘скручаны здор у форме рулета’ (ігн., Сл. ПЗБ). Параўноўваецца з літ.дыял.skelúndzis, літар.skilándis ‘страўнік, напханы мясам’ (там жа), запазычана ў старабеларускую мову з літоўскай (1506 г., Булыка, Лекс. запазыч., 119); меркаванні пра польскае пасрэдніцтва (Анікін, Опыт, 280) цяжка давесці. Гл. таксама шкілундзя.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тры́брат ‘рыбалоўная снасць — крыга або гегні — з драўлянай асновай — палазамі’ (брасл., Лекс. балтызмы, 18). Балтызм, параўн. літ.trìbradis, лат.trijbradis ‘браднік, які вядуць рыбаловы’ < лат.tris ‘тры’ + brist ‘брысці’ (Лаўмане, там жа; Анікін, Опыт, 289). Параўн. іншыя назвы, магчыма, частковыя беларускія калькі: трайнік, трыяк, трыброднік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
auchcj такса́ма, і;
wenn ~ хоць (бы) i;
sowóhl … als ~… як…, так і…;
wenn ~ хоць (бы) i;
wie dem ~ sei як бы там ні было́;
nicht nur…, sóndern ~… не то́лькі…, але́ i…;
óhne ~ zu frágen на́ват не пыта́ючыся;
und wenn ~ і ўсё ж такі́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
áusstehen*
1.vi(h)
1) быць вы́стаўленым (напаказ, на продаж)
2) адсу́тнічаць;
séine Ántwort steht noch aus яго́ адка́зу яшчэ́ няма́
2.vt перано́сіць, выно́сіць, зве́даць; цярпе́ць;
ich kann ihn nicht ~ я не магу́ яго́ выно́сіць;
◊
dort steht er nichts ausтам яму́ нядрэ́нна [нябла́га]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
bíegen*
1.vt гнуць, нагіна́ць, згіна́ць
2.vi(s) зваро́чваць, паваро́чваць (напр., за рог дома);
◊
es mag ~ óder bréchen* што б там ні было́, чаго́ б яно́ ні каштава́ла
3.~, sich гну́цца, згіна́цца;
sich vor Láchen ~ ку́рчыцца ад сме́ху;
sich ~ und schmíegen падла́джвацца; пакара́цца, скара́цца
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Пу́здрыкі ’аладкі, спечаныя з толькі што замешанага хлебнага цеста’ (Скарбы). Відаць, да пузды́р ’пухір’, параўн.: папячэ тых пуздрыкаў, яны такія наздраватыя (там жа); параўн., ад-нак, рус.пуздырять ’есці з прагнасцю’, якое Тапароў (Балтийские яз., 45) лічыць літуанізмам — літ.pūzras, pūzdras ’спарахнелае дрэва’. Гл. папярэдняе слова.