прыту́ркаць

‘частымі падахвочваннямі прымусіць каго-небудзь узяцца за што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. прыту́ркаю прыту́ркаем
2-я ас. прыту́ркаеш прыту́ркаеце
3-я ас. прыту́ркае прыту́ркаюць
Прошлы час
м. прыту́ркаў прыту́ркалі
ж. прыту́ркала
н. прыту́ркала
Загадны лад
2-я ас. прыту́ркай прыту́ркайце
Дзеепрыслоўе
прош. час прыту́ркаўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

изнаси́ловать сов.

1. згва́лціць, згвалтава́ць;

2. (принудить) прыму́сіць, заста́віць сі́лай.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вы́паркаць

‘прымусіць каго-небудзь выйсці (выпаркаць яго з хаты); вышукаць што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. вы́паркаю вы́паркаем
2-я ас. вы́паркаеш вы́паркаеце
3-я ас. вы́паркае вы́паркаюць
Прошлы час
м. вы́паркаў вы́паркалі
ж. вы́паркала
н. вы́паркала
Загадны лад
2-я ас. вы́паркай вы́паркайце
Дзеепрыслоўе
прош. час вы́паркаўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

вярну́ць

‘аддаць узятае; атрымаць назад; прымусіць ці ўгаварыць вярнуцца’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. вярну́ ве́рнем
2-я ас. ве́рнеш ве́рнеце
3-я ас. ве́рне ве́рнуць
Прошлы час
м. вярну́ў вярну́лі
ж. вярну́ла
н. вярну́ла
Загадны лад
2-я ас. вярні́ вярні́це
Дзеепрыслоўе
прош. час вярну́ўшы

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, sbm2012, tsblm1996.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пано́каць

‘паганяючы крыкам «но», прымусіць ісці хутчэй (панокаць на каго-небудзь і без дапаўнення)’

дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. пано́каю пано́каем
2-я ас. пано́каеш пано́каеце
3-я ас. пано́кае пано́каюць
Прошлы час
м. пано́каў пано́калі
ж. пано́кала
н. пано́кала
Загадны лад
2-я ас. пано́кай пано́кайце
Дзеепрыслоўе
прош. час пано́каўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абразу́міць, -млю, -міш, -міць; -зу́м; -млены; зак., каго (разм.).

Пераканаць, прымусіць абдумацца.

А. дурасліўца.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

пазапа́льваць, -аю, -аеш, -ае; -аны; зак., што.

Запаліць, прымусіць гарэць усё, многае.

П. ліхтары.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

асадзі́ць², асаджу́, аса́дзіш, аса́дзіць; аса́джаны; зак.

1. каго-што. Спыніць, прымусіць падацца назад.

А. каня.

2. што. Прымусіць апасці, апусціцца ўніз.

Дождж асадзіў пыл на дарозе.

3. перан., каго-што. Даць адпор каму-н., прымусіць змоўкнуць, змяніць тон, абарваць (разм.).

4. разм. Зваліць ударам.

◊

Асадзі назад! — прыпыніся, дай прайсці; прэч (як патрабаванне пазбавіцца ад каго- ці чаго-н.).

|| незак. аса́джваць, -аю, -аеш, -ае.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

Прыну́дзіць ’прымусіць’ (Ян.), прынудзі́лавец ’хто працуе па прымусу’ (паст., Сл. ПЗБ), загнаць у прыну́д ’прымусіць зайсці сілай’ (ТС), сюды ж дзеясловы з іншай семантыкай, адлюстраванай у ну́дзіць (гл.): прыну́дзіць ’занудзіцца, зажурыцца’ (Ян.), прыну́дзіцца ’тс’, прыну́дзіць ’затхнуцца (пра рыбу)’ (ТС); таксама сюды ж аддзеяслоўныя субстантывы прыну́да ’туга’ (ТС), пріну́жа ’прынука, прымус’ (Бяльк.). Ст.-бел. принудити ’прымусіць, загадаць’. Узыходзіць да прасл. *prinuditi, прэфіксальнага ўтварэння ад *nuditi (sę). Ст.-слав. приноудити ’прынудзіць’, ст.-рус. принудити ’прымусіць, прынудзіць; загадаць; пераканаць; прызначыць’ (Сразн.), рус. прину́дить ’прымусіць’, укр. принуди́ти ’змучыць, змарыць тугою, смуткам’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

аса́джаны

‘да асадзіць4 - прымусіць апусціцца на дно’

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аса́джаны аса́джаная аса́джанае аса́джаныя
Р. аса́джанага аса́джанай
аса́джанае		 аса́джанага аса́джаных
Д. аса́джанаму аса́джанай аса́джанаму аса́джаным
В. аса́джаны (неадуш.)
аса́джанага (адуш.)		 аса́джаную аса́джанае аса́джаныя (неадуш.)
аса́джаных (адуш.)
Т. аса́джаным аса́джанай
аса́джанаю		 аса́джаным аса́джанымі
М. аса́джаным аса́джанай аса́джаным аса́джаных

Кароткая форма: аса́джана.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)