1. Перашкодзіць руху каго‑, чаго‑н., прымусіць застацца дзе‑н. Затрымаць машыну. Затрымаць снег на палях. □ Лабановіч накіраваўся да дзвярэй, каб падацца на вуліцу, але Саханюк затрымаў яго.Колас.Іван Рыгоравіч затрымаў клас пасля ўрокаў.Якімовіч.// Спыніць, сканцэнтраваць на кім‑, чым‑н. (погляд, позірк). Алена бездапаможна аглянулася вакол і затрымала позірк на Таццяне.Шамякін.//перан. Адтэрмінаваць што‑н., перашкодзіць чаму‑н. Дажджы затрымалі сяўбу. Затрымаць пуск электрастанцыі.//перан. Спыніць ход, рост, развіццё чаго‑н., перашкодзіць чаму‑н. Халады затрымалі рост раслін.// Запаволіць або спыніць на пэўны час. Затрымаць дыханне.
2. Не аддаць, не выдаць у тэрмін. Затрымаць зарплату.
3. Узяць пад варту; арыштаваць. Затрымаць злачынца. Затрымаць парушальніка граніцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
судзі́ць
1.несов., в разн. знач. суди́ть;
с. злачы́нца — суди́ть престу́пника;
не ў яго́ нату́ры с. і́ншых — не в его́ хара́ктере суди́ть други́х;
на даро́зе мяне́ ~ма́ў мой тава́рыш — на доро́ге меня́ задержа́л (останови́л) мой това́рищ
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Перасту́п1 ’парог у хаце’ (віц., Нік. Очерки; Касп.). Ад пераступі́ць, да пера- і ступа́ць (гл.). Лексема супрацьпастаўлена слову парог (< *porgъ), гл.; апошняе ўжывалася для наймення падрубаў: у дзвярной сцяне падруба рабілася з тоўстага (да 50 см таўшчынёй) камля дрэва (параўн. лац.līmen ’парог’ — літ.liemuõ ’ствол дрэва’), каб засцерагчы хату ад пранікнення ў яе свойскіх птушак, земнаводных і інш. гнюсу, снегу, вільгаці, а з хаты — малых дзяцей (Махэк₂, 478). У гэтым выпадку пераступ — мяжа, што аддзяляе сваё ад чужога, добрае ад злога, параўн. польск.przestąpić próg ’выйсці на двор’ > ’выехаць з айчыны’, рус.преступник ’злачынца’. Сюды ж пераступіць ’схадзіць’ (добр., Мат. Гом.).
Перасту́п2, перасту́пнік ’пярэступ, Bryonia alba L.’ (віц., гродз., Кіс.), перастук ’расліна, падобная да хмелю, абвівае платы; у яе корань, як у бульбіны ці бручкі; яго даюць карове ’як спорацца” (каб давала больш малака)’ (ТС), укр.переступень, рус.переступень, uoRbZK. przestąp, чэш.мар.pristup ’тс’. Расліна з’яўляецца чарадзейнай, небяспечнай для розуму і душы. У яе корані знаходзіцца нячыстая сіла — так меркавалі, зыходзячы з формы яе кораня. На сёмы год з кораня выходзіць, выступае д’яблянё, пераходзіць на каго-небудзь (Махэк, Jména, 227). Да пера- і ступаць (гл.), параўн. перастойны (гл.).
2. Накрыць, запоўніць, усеяць чым‑н. па паверхні. Цвіль укрыла сцены. □ Першы кволы лядок укрыў нешырокую раку.Чарнышэвіч.Сухі пыл уеўся за дзень у твар, укрыў плечы, пабіўся за шыю.Пташнікаў.У паветры марозна, відаць, хутка пойдзе снег, укрые зямлю.Дуброўскі.// Ахутаць, ахінуць (пра туман, смугу, дым і пад.). Ізноў асеннія туманы Укрылі сосны і дубы.Ляпёшкін.// Выступіць па паверхні чаго‑н., распаўсюдзіцца на паверхні чаго‑н. Жанчына, здавалася, не дыхала. Твар яе ўкрылі кропелькі поту.Чыгрынаў.Чырвань укрыла .. шчокі [Статкевіча].Алешка.
3. Схаваць дзе‑н., засцерагчы ад каго‑, чаго‑н. Мсціўцаў ад ворага ўкрыла Ноч сваёй шэрай імглою, Зноў павяла іх дарога Да паласы франтавое.Калачынскі.А я ў дарозе Пад голай вербай днём асеннім Успомню аб густой бярозе, Што ў спёку ўкрыла мяне ценем.Гаўрусёў.// Дапамагчы скрывацца каму‑н. Укрыць злачынца.//перан. Утаіць, скрыць што‑н. ад каго‑, чаго‑н. Укрыць маёмасць ад аблажэння падаткам.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
record
1.[rɪˈkɔrd]
v.t.
1) запі́сваць
2) найграва́ць, запі́сваць на кружэ́лку, сту́жку
3) захо́ўваць назаўсёды, увекаве́чваць
History is recorded in books — Гісто́рыя ўвекаве́чаная ў кні́гах
2.[ˈrekərd]
n.
1) за́піс -у m.
2) пратако́л -у m.; дакумэ́нт -у m.
3) фа́кты, да́дзеныя
4) характары́стыка, рэпута́цыя f.
to have a good record — мець до́брую рэпута́цыю
criminal record — рэпута́цыя злачы́нца
5) рэко́рд -у m., найле́пшы вы́нік
to hold the record — паста́віць рэко́рд
to break the record — пабі́ць рэко́рд
3.
adj.
рэко́рдны, найбо́льшы, найвышэ́йшы
a record wheat crop — рэко́рдны ўраджа́й пшані́цы
•
- go on record
- off the record
- on record
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
track
[træk]1.
n.
1) чыгу́начная каляя́, чыгу́начныя рэ́йкі
2) сьлед -у m.
animal’s tracks — сьляды́ зьвяра́
3) каляі́на f.
4) сьце́жка f., глуха́я даро́жка
5) бегава́я даро́жка, трэк -у m.
6) гу́сеніца f. (тра́ктара, та́нка)
2.
v.t.
1) высо́чваць (зьвяра́)
2) напада́ць на сьлед
to track down a criminal — вы́сачыць злачы́нца
3) сьлядзі́ць
Don’t track mud into the house — Не сьлядзі́, не нано́сь гра́зі ў ха́ту
•
- jump the track
- keep track of
- lose track of
- make tracks
- off the track
- on track
- on the track of
- the beaten track
- the wrong side of the tracks
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)