чака́ніць, ‑ню, ‑ніш, ‑ніць;
1. Рабіць металічны выраб, выбіваючы на яго паверхні адбітак або ўзор.
2.
3. У тэхніцы — апрацоўваць выраб з металу з мэтай надаць яму дакладны памер, вагу, чысціню паверхні.
4. У сельскай гаспадарцы і садаводстве — абразаць верхавіны сцябла і бакавых парасткаў раслін для ўзмацнення плоданашэння і скарэйшага паспявання; пасынкаваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК СФЕ́РЫ АБСЛУГО́ЎВАННЯ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУСЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафесійным работнікам прадпрыемстваў, аб’яднанняў, устаноў, арг-цый, якія працуюць у розных сферах абслугоўвання насельніцтва 15 і больш гадоў, за заслугі ў аказанні насельніцтву
Заслужаныя работнікі сферы абслугоўвання Рэспублікі Беларусь
1970. С.А.Адамовіч, А.У.Амбражэвіч, А.Ц.Астрэйка, Н.Ю.Балазюк, Г.У.Баранчук, І.П.Барысевіч, П.З.Баяроўскі, С.У.Бегер. С.А.Бранцэвіч, Л.У.Буцькова, В.М.Гутараў, Т.С.Дзедуль, К.С.Жылінскі, Н.П.Казлова, М.І.Камінскі, М.А.Клімкова, Е.Я.Лазарэтава, С.А.Лукашык, У.М.Лукашэвіч, Г.Ф.Макс, З.А.Мураўёва, М.А.Несцярэнка, В.Ф.Папоў, Р.С.Пілішкіна, Ш.Е.Сахадзе, В.Д.Сілко, У.І.Скарынка, М.М.
1974. С.М.Барашкаў.
1975. У.П.Кахро.
1976. В.І.Зайцава, М.Б.Царова.
1977. Л.М.Кляпацкая, Дз.З.Ларыёнаў, П.І.Папоў.
1978. І.І.Казельскі, Н.С.Катлінская, У.П.Панасюк, А.М.Раеў.
1979. А.Д.Арэхава, А.С.Бакулін, В.А.Карачун, Я.Я.Лістраценка. Т.С.Мышкоўская.
1980. М.Р.Балашчанка, В.К.Бычык, А.І.Зенчанкаў, Р.П.Касьянюк, В.П.Лобач, А.А.Паўленкава. Э.Ф.Таўпянец, К.І.Хорава, В.П.Экстратаў.
1981. В.М.Гладкі, І.П.Кароль, Л.К.Куіш, М.П.Федаровіч.
1982. М.С.Вальвачоў, М.Ф.Маёраў, Э.П.Ражкоў, У.А.Шчасны, І.М.Шытохін.
1983. Г.І.Зязюлевіч, М.С.Мурына, А.І.Хлус, Л.Ф.Шыян.
1985. П.П.Якутаў.
1989. Н.М.Нікалаева.
1990. С.І.Брынкевіч, П.Д.Бурмістрава, А.І.Воранава.
1991. М.Э.Фрыдлянд.
1993. Я.Дз.Уласко.
1994. М.І.Крук.
1996. С.Н.Паўлянок, М.Р.Трус.
1997. Б.В.Батура, Р.Ф.Рубекін.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
МАРША́К (Самуіл Якаўлевіч) (3.11.1887, г.Варонеж, Расія — 4.7.1964),
расійскі паэт, перакладчык; адзін з пачынальнікаў
Тв.:
Надпись на часах: Эпиграммат. стихи.
Пошта.
Мы ваенныя.
Дванаццаць месяцаў.
Містэр Твістэр. 2
Круглы год.
Літ.:
Я думал, чувствовал, я жил: Воспоминания о Маршаке [2 изд.]
Шушкевіч С. Роздум над Дзвіною // Шушкевіч С.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КРЭ́ПАСЦЬ,
умацаваны пункт з пастаянным гарнізонам, узбраеннем і прыпасамі, прызначаны для кругавой доўгатэрміновай абароны ва ўмовах аблогі.
Правобразамі К. былі ўмацаваныя паселішчы першабытнай эпохі. У рабаўладальніцкіх дзяржавах многія гарады былі адначасова і К. (Карфаген, Рым, Канстанцінопаль). Для прыкрыцця граніц К. будавалі ў
У сярэдневякоўі ў
На Беларусі тэрмін «К.» у сучасным яго разуменні вядомы з 18
Літ.:
Rogalski M., Zaborowski M. Fortyfikacja wczoraj i dziś. Warszawa, 1975;
М.А.Ткачоў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
набы́ць 1, ‑бу́ду, ‑бу́дзеш, ‑бу́дзе;
1. Стаць, зрабіцца ўладальнікам чаго‑н.
2. Атрымаць, засвоіць.
3. Стаць, зрабіцца якім‑н.
4. Заслужыць, здабыць; атрымаць.
5.
набы́ць 2, ‑буду, ‑будзеш, ‑будзе;
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Лунь 1 ’мышалоў, Circus Lacép., драпежная птушка з сямейства ястрабіных з шаравата-белым апярэннем у дарослых ’самцоў’ (
Лунь 2 ’хмара’ (
Лунь 3 ’маўклівы, скаваны ў рухах чалавек’ (
Лунь 4 ’глыбокае, небяспечнае месца на балоце’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ЛІВО́НСКАЯ ВАЙНА́ 1558—83,
вайна Маскоўскай дзяржавы з Лівонскім ордэнам, Вялікім княствам Літоўскім, Рэччу.Паспалітай (з 1569) і Швецыяй за Лівонію (Інфлянты). Пачалася ў
Літ.:
Королюк В.Д. Ливонская война.
Арлоў У. Полацкая вайна // Арлоў У. Таямніцы полацкай гісторыі.
Г.М.Сагановіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ДЗЯРЖА́ЎНЫ АКАДЭМІ́ЧНЫ РУ́СКІ ДРАМАТЫ́ЧНЫ ТЭА́ТР БЕЛАРУ́СІ.
Створаны ў 1932 у Бабруйску на базе вандроўнай
У канцы 1950 —
звязаны з дзейнасцю рэжысёра Б.Луцэнкі, праграмнымі спектаклямі якога сталі «Макбет» Шэкспіра (паказаны на
Важкі ўклад у развіццё
У складзе трупы (1997):
Б.Л.Бур’ян.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ЗАСЛУ́ЖАНЫ АРТЫ́СТ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,
ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам,
Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
1928. Е.А.Міровіч.
1931. У.М.Крыловіч.
1933. У.У.Кумельскі, У.І.Уладамірскі (Малейка).
1934. Л.М.Літвінаў.
1935. А.А.Згіроўскі, А.К.Ільінскі, А.М.Кальцаты, Р.М.Свярдлова, А.М.Файнцымер.
1936. Л.П.Александроўская, У.І.Дзядзюшка.
1938. Л.Ф.Аляксеева, Дз.А.Арлоў, Ю.С.Арончык, С.С.Бірыла, А.Л.Бяссмертны, З.А.Васільева, В.У.Галіна, Г.П.Глебаў, М.І.Дзянісаў, І.Ф.Ждановіч, М.П.Звездачотаў, М.А.Зораў (Штоклянд), Р.М.Кашэльнікава, П.С.Малчанаў, Р.В.Млодак, І.А.Мурамцаў, А.В.Нікалаева, Б.В.Платонаў, Е.Г.Рахленка, Л.І.Ржэцкая, М.Б.
1939. І.М.Балоцін, Г.Ю.Грыгоніс.
1940. М.Я.Аблаў, Г.Б.Абуховіч, А.Н.Амітон, А.Дз.Арсенка, А.В.Астахаў, А.В.Багатыроў, А.А.Бельскі, М.А.Бергер, Р.П.Блюмберг, С.Ф.Бычкоў, М.С.Бялінская, В.Я.Галаўчынер, К.Я.Галяйзоўскі, С.З.Друкер, П.І.Засецкі, П.С.Златагораў, П.І.Іваноў, В.В.Каліноўскі, А.К.Клумаў, М.Я.Крошнер, В.П.Лапін, І.І.Любан, В.М.Малькова, К.Э.Міронава, М.М.Моін, І.А.Мусін, С.У.Палонскі, В.М.Пола, С.У.Скальскі, І.Б.Шаціла, А.Р.Шэлег.
1942. А.Ф.Усачоў.
1943. К.М.Саннікаў.
1944. М.І.Аладаў, І.І.Жыновіч, Б.К.Кудраўцаў, Л.А.Маркевіч, М.А.Міцкевіч, П.В.Нікандраў, А.П.Радзялоўская, Я.С.Рамановіч, Э.І.Рознер, С.М.Станюта, А.М.Трус, В.І.Чэмберг, А.Л.Шапс, У.М.Шахрай.
1945. С.В.Дрэчын, Б.А.Пакроўскі.
1946. Э.П.Шапко, Л.П.Шынко, Б.З.Янпольскі.
1947. А.Ф.Кістаў.
1949. В.Ф.Валчанецкая, Г.А.Волкаў, М.Дз.Ворвулеў, Я.К.Глебаўская, М.А.Кавязін, Т.Г.Караваева, Г.В.Качаткова, Я.М.Палосін, В.В.Пацехін, П.А.Пекур, І.П.Сайкоў, М.М.Сярдобаў, С.Л.Талкачоў.
1951. Н.І.Гусельнікава, М.А.Зюванаў.
1952. А.І.Лагоўская, Ф.І.Шмакаў.
1953. А.А.Бараноўскі, Л.С.Драздова, Я.А.Карнавухаў, А.М.Савіна, З.Ф.Стома.
1954. Р.В.Асіпенка, З.І.Браварская, Л.Ф.Бражнік, У.М.Глазаў, Я.М.Глінскіх, П.Ф.Дзянісаў, З.І.Канапелька, П.С.Крук, В.І.Крыкава, К.К.Кудрашова, М.А.Лазараў, І.К.Лакштанава, К.А.Мулер, Т.М.Ніжнікава, Г.К.Някрасаў, Л.М.Ражанава, В.Ф.Сербін, Т.І.Шымко.
1955. М.П.Абрамаў, У.У.Алоўнікаў, Т.Н.Аляксеева, В.А.Белы, А.І.Білібін, В.М.Браянкоў, С.С.Бульчык, К.І.Бянеўскі, Л.У.Голуб, Н.С.Давыдзенка, А.М.Даніловіч, Т.П.Заранок, В.С.Захарава, С.П.Іванова, Т.Ф.Канавалава, В.А.Краўцоў, М.І.Кузьменка. Б.П.Макараў, А.М.Маралёў, П.А.Маркін, Г.Р.Мартынаў, Л.П.Мацісава, Я.Ц.Мілаеў, В.П.Міронаў, Н.Ф.Младзінская, С.М.Навіцкі, Т.М.Пастуніна, І.А.Ражба, Ю.І.Сляпнёў, Ю.М.Стальмакоў, М.П.Тэадаровіч, Б.В.Уксусаў, М.І.Цурбакоў, Г.І.Цэпава, А.І.Шах-Парон, А.Б.Шкапскі, Х.І.Шмелькін, М.Р.Шуманскі, В.Дз.Шутаў, М.К.Шэхаў, М.М.Яроменка.
1956. М.Я.Астанкава, Г.П.Глінаецкі, М.У.Кавязіна.
1957. А.П.Асторына, Л.І.Галушкіна, Я.М.Кімберг, І.С.Папоў.
1959. А.А.Астрамецкі, Ю.С.Гальперына, А.М.Генералаў, В.І.Глушакоў, В.П.Дуброўскі, В.Р.Кабатнікава. А.І.Клімава, І.А.Матусевіч, А.П.Раеўскі, М.Л.Співак, М.Л.Федароўскі, В.І.Юневіч, С.І.Яворскі.
1961. А.С.Аркадзьеў, С.П.Асновіч, Л.А.Гамуліна-Цурбакова, У.М.Говар-Бандарэнка, В.К.Давыдаў, С.Ц.Давыдаў, А.А.Карзянкова, Б.З.Карпілава (Разенблат), П.М.Кірыльчанка, Г.С.Лаўроў, А.П.Майзлер, Г.К.Макарава, У.Я.Мартынаў, І.М.Савельева, Т.М.Скарута, Т.В.Трушына, Ю.І.Уласаў, М.М.Шышкін, Л.С.Ядзіткіна-Весніна.
1962. Б.В.Нікольскі, Г.К.Панкрат.
1963. І.С.Абраміс, М.У.Адамейка, З.І.Бабій, А.М.Вязаў, Л.Д.Гарэлік, Р.В.Дзідзенка, А.Г.Каменская, А.С.Каменскі, А.К.Логінаў, А.С.Наважылаў, А.М.Самараў, Г.Д.Светашаў, Ю.У.Сідараў, В.П.Тарасаў, Н.А.Ткачэнка, С.Ф.Хацкевіч, В.М.Чарнабаеў, М.І.Шошчыц, Р.І.Янкоўскі, С.І.Яўдошанка.
1964. Л.Р.Ганестава, В.Дз.Ганчарэнка, В.Ф.Грачынскі, І.Дз.Дзідзічэнка, П.В.Дружына, Р.Е.Красоўская, Н.С.Нікеева, Н.Б.Парошына, Н.А.Ражнова, А.М.Саўчанка, Ю.П.Ужанцаў, Р.Я.Яўраеў.
1965. Л.Я.Стасевіч.
1966. В.В.Антонава, М А.Апанасенка, Г.В.Аўдзеенка, К.М.Верамейчык, П.П.Дубашынскі, В.В.Катаеў, А.А.Ляляўскі, М.І.Маліноўскі, З.І.Малчанава, Г.П.Маркіна, М.П.Маркоўская, В.В.Марозава, Т.В.Міянсарава, Б.М.Пянчук, Л.І.Сторажава, І.А.Цюрын, С.П.Юркевіч, С.С.Яскевіч.
1967. С.І.Аляксандраў, В.А.Бурковіч, В.Л.Вуячыч, В.Ф.Гур’еў, М.Г.Захарэвіч, Дз.І.Зубрыч, Дз.І.Іванова, У.А.Калашнікаў, Н.А.Карнеева, Г.Я.Клачко, Б.М.Левін, В.С.Окалаў, М.У.Пятрова, І.І.Раеўскі, А.А.Рачоў, А.А.Рудакоў, Б.Г.Скабло, У.І.Слаўкоў, М.А.Табашнікаў (Зорын), Г.Б.Токараў, П.П.Філіпаў, Р.С.Філіпаў, Н.Р.Фядзяева, Л.Я.Цімафеева, Л.С.Чахоўскі, Л.І.Юзафовіч, А.А.Яфрэменка.
1968. Г.А.Арлова, А.І.Бірычэўскі, В.В.Воінкаў, Г.М.Гарбук, Л.М.Давідовіч, С.П.Данілюк, Ф.М.Іваноў, У.М.Кавальчук, В.Л.Кірычэнка, У.А.Куляшоў, Р.Ф.Маленчанка, Б.А.Масумян, М.П.Пало, А.В.Рынковіч, Ю.В.Смірноў, Л.П.Сцяфанава, Г.Л.Храмушын, А.А.Цароў, П.Р.Чабаненка, В.Р.Шаўкалюк, Т.Р.Шаіцкіна, І.Л.Эйдэльман (Курган), А.М.Яўдошанка.
1969. Б.В.Барысёнак, В.Ц.Лебедзеў, У.П.Уласаў.
1970. П.В.Кармунін, Т.А.Кокштыс, І.П.Лакштанаў, Э.Л.Міцуль, Я.М.Паўловіч, Г.П.Рыжкова, Г.С.Талкачова, Б.У.Уладамірскі, Я.П.Яравой.
1971. Л.Г.Бржазоўская, В.Ф.Бруй-Шуляк, Г.У.Пятровіч, В.Г.Прышчапёнак, В.У.Саркісьян, А.А.Сухін, Ю.А.Траян.
1972. Ю.А.Агееў, Т.І.Апіёк, Г.С.Аўсяннікаў, Г.С.Дубаў, М.П.Красоўскі, А.Л.Мілаванаў, К.Ф.Старыкава, І.С.Шыкунова.
1973. В.С.Белахвосцік, З.А.Бандарэнка, Н.В.Гайда, У.Г.Мулявін, Б.І.Райскі, Л.Р.Румянцава, А.С.Самарадаў, Ю.Ф.Ступакоў, В.Р.Фаменка, В.П.Шутава.
1974. Л.У.Былінская, Т.Р.Губко (Раеўская), В.А.Кучынскі.
1975. Н.З.Багуслаўская, Н.Ф.Калаптур, Г.А.Лебедзева, П.І.Масцераў, А.Ф.Мельдзюкова, Н.М.Паўлава, А.Р.Рудкоўскі, Г.Ф.Сідзельнікава, Л.А.Смялкоўскі, Т.П.Сцяпанава, Л.М.Федчанка, Т.А.Шафранава, Н.М.Ясева.
1976. С.А.Акружная, С.І.Гулевіч, В.Ф.Гусеў, Я.І.Дашкоў, У.У.Кудрэвіч, З.В.Курдзянок, К.І.Перапяліца, Л.І.Пісарава, В.А.Смачнеў, Б.І.Сяўко, Л.М.Усанава, М.П.Цішачкін.
1977. А.А.Бялоў, А.А.Дзедзік, Л.С.Дзяменцьева, Н.В.Караткевіч, В.З.Краўчанка, А.В.Кузняцоў, У.А.Мішчанчук, В.М.Філатаў.
1978. Ф.Я.Балабайка, В.І.Гаявая, Л.К.Каспорская.
1979. Л.Л.Барткевіч, А.А.Варанецкі, У.П.Грамовіч, Ф.Ф.Гулевіч, А.С.Дзямешка, М.А.Зданевіч, У.І.Іваноўскі, А.Я.Кашапараў, У.Л.Місевіч, С.І.Пясцехін, М.У.Пятроў, Л.М.Сінельнікава, Л.Б.Тышко, Я.П.Шыпіла.
1980. У.У.Будкевіч, В.В.Волкаў, М.Ф.Галкоўскі, Ю.В.Гершовіч, Я.П.Гладкоў, А.П.Дзянісаў, Я.А.Еўдакімаў, М.М.Зінкевіч, У.У.Іваноў, Б.Дз.Казанцаў, У.Ц.Камкоў, А.Ф.Кашкер, І.А.Краснадубскі, А.Дз.Курмакін, Ю.В.Лазоўскі, А.С.Падгайскі, А.К.Памазан, У.М.Рагаўцоў, Дз.В.Рудзько, Ю.У.Труханаў, В.В.Фралоў, Ю.І.Шэфер.
1981. Б.С.Чудакоў.
1982. З.В.Асмалоўская, У.В.Гасцюхін, М.А.Дружына, В.М.Клебановіч, К.І.Лосеў, В.М.Мазур, Л.П.Максімава, Я.Ф.Пятроў, Л.І.Рабушка, В.П.Раінчык, В.І.Скорабагатаў, А.Л.Ткачонак, Г.С.Халшчанкова (Радзько), А.А.Шпянёў, У.М.Яркоў, У.М.Яскевіч.
1983. Г.В.Асмалоўская, Ю.Г.Бастрыкаў, А.М.Кашталапаў, Л.Я.Колас, Б.У.Нічкоў, М.І.Сеўрукоў, А.А.Смалянскі, У.С.Экнадыёсаў.
1984. М.Н.Баркоўскі, Н.І.Казлова, В.Ф.Карэлікава, Т.Р.Мархель, В.Ц.Петрачкова, Т.М.Яршова.
1985. І.У.Аюўнікаў, В.В.Казак (Пархоменка), Л.Л.Кудзеля, В.М.Сарока.
1986. Л.І.Трушко, А.І.Ярмоленка.
1987. М.А.Гулегіна, Г.І.Забара, В.А.Купрыяненка, С.Л.Лясун, Ф.М.Севасцьянаў, С.П.Сяргеенка, М.Р.Штэйн.
1988. В.М.Бандарэнка, Р.Я.Белацаркоўскі, І.А.Душкевіч, М.І.Емяльянаў, Г.В.Казлоў, І.А.Кідуль, Б.І.Кір’янаў, В.М.Крыловіч, А.А.Луцэнка-Гайдуліс, Р.І.Харык, У.І.Шэлестаў.
1989. З.П.Зубкова, Я.А.Кавалёва, М.Я.Ліпчык, П.А.Навасад, А.С.Падабед, А.А.Рамашкевіч, Ю.А.Раўкуць, С.І.Суседчык, У.П.Ткачэнка, Ю.М.Чарнецкі.
1990. Г.А.Белавусава, Ф.С.Варанецкі, Ю.М.Васілеўскі, Л.В.Гарбунова, А.Л.Гарэлік, Н.А.Дадышкіліяні, В.С.Дайнэка, М.А.Жылюк, Г.А.Карант, А.А.Карзянкоў, Н.Я.Кастэнка, Ю.Ф.Корсак, Л.К.Лаўрыновіч, І.А.Пеня, Т.С.Пячынская, П.В.Рыдзігер, С.А.Салодкая, У.І.Салодкі, Ю.А.Сарычаў, Л.С.Талкачова, Т.Р.Шаметавец, В.П.Шчарыца.
1991. Н.Я.Аляксандрава, М.А.Багданаў, Б.В.Баеў, М.І.Берсан, Н.Р.Васільева-Качаткова, Л.М.Веяўнік, В.І.Кавалерава, Г.Р.Маляўскі, А.І.Марцынюк, Я.К.Паплаўская, В.В.Смірноў, І.М.Тамашэвіч, А.Р.Ціхановіч, В.П.Ціхевіч, А.С.Цялькова, М.М.Чырык.
1992. Н.Н.Бранковіч, У.І.Вепрык, Г.І.Гарбук (Яроменка), Ю.М.Гільдзюк, М.І.Гулінская, М.І.Засімовіч, Р.В.Ігнацьеў, А.М.Казакоў, С.А.Кашталапава, У.П.Перлін, М.М.Скорыкаў, Г.А.Трушко, У.Л.Хмурыч, І.М.Шуміліна, В.Р.Шытаў, Ч.І.Юшкевіч.
1994. Н.Х.Галеева, Н.А.Губская, В.М.Захараў, І.В.Лапцінскі, У.М.Правалінскі, Н.А.Руднева, У.П.Тарашкевіч, К.Ю.Фурман.
1995. Э.М.Гарачы, Л.П.Івашкоў, Ю.В.Паўлішын, А.Б.Цівуноў.
1996. А.І.Лабанок, Г.В.Шкуратаў.
1997. З.В.Белахвосцік, Л.А.Волкава, Л.М.Горцава, А.А.Жук, А.М.Ісаеў, В.С.Манаеў, Я.П.Навуменка, Л.У.Нікольскі, Г.І.Паўлянок, Н.М.Раманская, У.М.Ткачэнка, Л.А.Улашчанка, А.У.Фёдараў, Н.Д.Чараднічэнка, В.І.Чэпелеў.
1998. С.Я.Анцішын, С.У.Курыленка, Л.М.Некрашэвіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КА́РНЫЯ АПЕРА́ЦЫІ
сукупнасць акцый рэпрэсіўнага,
Літ.:
Нацистская политика геноцида и «выжженной земли» в Белоруссии, 1941—1944.
Преступления немецко-фашистских оккупантов в Белоруссии, 1941—1944. 2 изд.
Нямецка-фашысцкі генацыд на Беларусі (1941—1944).
| № п/п | Назва аперацыі або яе нумар | Час правядзення | Месца правядзення |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| 1. | «Прыпяцкія балоты» | ліп.—жн. 1941 | Брэсцкая, Мінская, Пінская, Палеская вобл. |
| 2. | «Бамберг» («Bamberg») | сак.—крас. 1942 | Акцябрскі, Глускі, Любанскі, Бабруйскі р-ны |
| 3. | «Рыга» («Riga») | май 1942 | Рудзенскі р-н |
| 4. | № 5 (паўторна ў жн. ў гэтым жа раёне і пад гэтым жа нумарам) | чэрв. 1942 | Асіповіцкі р-н |
| 5. | «Хрушч» № 3—4 | чэрв.—ліп. 1942 | Быхаўскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны |
| 6. | № 8 | чэрв.—ліп. 1942 | Барысаўскі р-н |
| 7. | № 1 | ліп. 1942 | Добрушскі р-н, Арлоўская вобл. РСФСР |
| 8. | № 2 (у некаторых дакументах № 9) | ліп. 1942 | Свяцілавіцкі, Чачэрскі, Краснапольскі, Кармянскі, Прапойскі р-ны |
| 9. | № 10 | ліп. 1942 | Багушэўскі р-н |
| 10. | № 11 | ліп. 1942 | Бярэзінскі, Бялыніцкі р-ны |
| 11. | № 12 | ліп. 1942 | Полацкі, Расонскі р-ны |
| 12. | № 14 (у некаторых дакументах № 12) | ліп. 1942 | Полацкі р-н |
| 13. | № 19 | ліп. 1942 | Гомельскі р-н |
| 14. | «Страла» № 40 («Pfeil») | ліп. 1942 | Полацкі р-н |
| 15. | «Александрова» («Alexandrowo») | ліп. 1942 | Уздзенскі р-н |
| 16. | «Налібокі» («Naliboki») | ліп. 1942 | Івянецкі р-н |
| 17. | № 9 (паўторна ў вер. ў гэтых жа раёнах і пад гэтым жа нумарам) | ліп.—жн. 1942 | Талачынскі, Барысаўскі, Крупскі р-ны |
| 18. | «Арол» | ліп.—жн. 1942 | Клічаўскі р-н |
| 19. | № 6 (у некаторых дакументах № 10) | жн. 1942 | Любанскі, Старадарожскі, Глускі, Бабруйскі р-ны |
| 20. | № 7 (у некаторых дакументах «Няведанне», або № 11) | жн. 1942 | Бабруйскі р-н |
| 21. | № 17 | жн. 1942 | Клімавіцкі, Касцюковіцкі р-ны |
| 22. | № 20 | жн. 1942 | Стрэшынскі, Парыцкі р-ны |
| 23. | № 26 | жн. 1942 | Чавускі р-н |
| 24. | « |
жн. 1942 | Полацкі р-н |
| 25. | «Грыф» № 30 («Greif») | жн. 1942 | Аршанскі, Сенненскі р-ны |
| 26. | «Пантэра» № 32 («Panther») | жн. 1942 | Расонскі р-н |
| 27. | № 95 | жн. 1942 | Віцебскі, Суражскі, Лёзненскі, Полацкі, Сіроцінскі, Гарадоцкі р-ны |
| 28. | «Гольфельд» («Holfeld») | жн. 1942 | Парыцкі, Акцябрскі, Глускі р-ны |
| 29. | «Лютцаў» («Lutzoff») | жн. 1942 | Асіповіцкі р-н |
| 30. | «Дружба» («Freundschaft») | жн. 1942 | Рагачоўскі р-н |
| 31. | «Балотная ліхаманка — Поўнач Троенфельд I» | жн. 1942 | Лепельскі, Бягомльскі р-ны |
| 32. | «Балотная ліхаманка — Поўнач Троенфельд II» | жн. 1942 | Лагойскі, Смалявіцкі р-ны |
| 33. | «Балотная ліхаманка — Поўнач Бінц» | жн. 1942 | Плешчаніцкі, Ільянскі р-ны |
| 34. | «Балотная ліхаманка — Поўнач Баркхольт» | жн. 1942 | Лагойскі р-н |
| 35. | «Балотная ліхаманка — Поўнач Троенфельд III» | жн.—вер. 1942 | Уздзенскі р-н |
| 36. | «Балотная ліхаманка — Захад» | жн.—вер. 1942 | Стаўбцоўскі р-н |
| 37. | «Балотная ліхаманка — Поўдзень — Захад» (31—37 гл. ў арт. «Балотная ліхаманка»). | вер. 1942 | Быценскі, Ганцавіцкі, Косаўскі, Целяханскі р-ны |
| 38. | «Міхель» («Michel») | жн.—вер. 1942 | Косаўскі, Бярозаўскі, Ружанскі, Пружанскі р-ны |
| 39. | № 28 | вер. 1942 | Бешанковіцкі, Ушацкі р-ны |
| 40. | «Рысь» № 33 («Luchs») | вер. 1942 | Бешанковіцкі, Сенненскі р-ны |
| 41. | № 34 | вер. 1942 | Полацкі р-н |
| 42. | «Брэслаў» № 36 («Breslau») | вер. 1942 | Быхаўскі р-н |
| 43. | «Серабрыстая ліса» № 37 («Silberfuchs») | вер. 1942 | Дубровенскі, Лёзненскі р-ны; Смаленская вобл. |
| 44. | «Сава» № 38 | вер. 1942 | Талачынскі р-н |
| 45. | «Паўночнае мора» («Nordsee») | вер. 1942 | Быхаўскі р-н |
| 46. | «Трохвугольнік» | вер.—кастр. 1942 | Брэсцкі, Кобрынскі, Маларыцкі р-ны |
| 47. | «Маланка» | вер.—кастр. 1942 | Бешанковіцкі, Сіроцінскі р-ны |
| 48. | «Рэгата» («Regatta») | кастр. 1942 | Горацкі, Дрыбінскі р-ны |
| 49. | «Карлсбад» | кастр. 1942 | Аршанскі, Талачынскі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны |
| 50. | «Вундэрліх» («Wunderlich») | кастр. 1942 | Стаўбцоўскі р-н |
| 51. | «Хоцемля-Аргуны» («Chozemlja-Arguny») | кастр. 1942 | Суражскі, Віцебскі р-ны |
| 52. | «Альберт I» («Albert I») | ліст. 1942 | Уздзенскі, Капыльскі р-ны |
| 53. | «Альберт П» («Albert II») | ліст. 1942 | Пухавіцкі р-н |
| 54. | «Клетка малпы» | ліст. 1942 | Гарадоцкі, Мехаўскі р-ны; Невельскі р-н РСФСР |
| 55. | «Карл» («Karl») | ліст. 1942 | Барысаўскі р-н |
| 56. | «Нюрнберг» | ліст. 1942 | Браслаўскі, Пастаўскі, Шаркоўшчынскі р-ны |
| 57. | «Фрыда» | ліст. 1942 | Бярэзінскі, Смалявіцкі, Барысаўскі, Чэрвеньскі р-ны |
| 58. | «Белы мядзведзь» («Eisbär») | снеж. 1942 | Лёзненскі, Суражскі р-ны; Смаленская вобл. РСФСР |
| 59. | «Гамбург» | снеж 1942 | Дзятлаўскі, Жалудоцкі, Казлоўшчынскі, Лідскі, Мастоўскі, Навагрудскі, Слонімскі, Шчучынскі р-ны |
| 60. | «Альтона» | снеж. 1942 | Навамышскі, Быценскі, Ляхавіцкі, Ганцавіцкі, Целяханскі р-ны |
| 61. | «Сонцастаянне» («Sonnenwende») | снеж 1942 | Бялыніцкі р-н |
| 62. | «Зімовы лес» | снеж. 1942— студз. 1943 | Віцебскі, Гарадоцкі, Мехаўскі, Полацкі, Сіроцінскі р-ны |
| 63. | «Франц» | студз. 1943 | Бярэзінскі, Асіповіцкі, Пухавіцкі, Чэрвеньскі р-ны |
| 64. | «Якаб» («Jakob») | студз. 1943 | Дзяржынскі, Уздзенскі р-ны |
| 65. | «Свята ўраджаю» | студз.—люты 1943 | Пухавіцкі, Капыльскі, Грэскі, Слуцкі, Уздзенскі р-ны |
| 66. | «Заяц-бяляк» («Schneehase») | студз.—люты 1943 | Асвейскі, Дрысенскі, Полацкі, Расонскі р-ны |
| 67. | «Люты» | люты 1943 | Лунінецкі, Ганцавіцкі, Ляхавіцкі, Жыткавіцкі, Гомельскі, Салігорскі, Слуцкі, Капыльскі, Нясвіжскі р-ны |
| 68. | «Паляванне на зайцоў» («Hasenjagd») | люты 1943 | Добрушскі р-н |
| 69. | «Урсула» («Ursula») | люты 1943 | Рагачоўскі р-н |
| 70. | «Шаравая маланка» | люты—сак. 1943 | Віцебскі, Гарадоцкі, Суражскі р-ны |
| 71. | «Зімовае чараўніцтва» | люты—сак. 1943 | Дрысенскі, Асвейскі, Полацкі, Расонскі р-ны |
| 72. | «Русалка» («Nixe») | люты—сак. 1943 | Жыткавіцкі, Петрыкаўскі, Любанскі, Капаткевіцкі, Старобінскі р-ны |
| 73. | «Грамавы ўдар» («Donnerkeil») | сак.—крас. 1943 | Віцебскі, Гарадоцкі, Полацкі, Мехаўскі, Сіроцінскі р-ны |
| 74. | «Дырлевангер» («Dirlewanger») | сак. 1943 | Лагойскі, Смалявіцкі р-ны |
| 75. | «Цёплы вецер» («Föhn») | сак. 1943 | Лунінецкі, Ганцавіцкі, Ляхавіцкі, Клецкі р-ны |
| 76. | «Вясна» («Frühling») | сак. 1943 | Барысаўскі, Смалявіцкі, Чэрвеньскі р-ны |
| 77. | «Манылы» («Manyly») | крас. 1943 | Лагойскі, Барысаўскі, Плешчаніцкі, Смалявіцкі р-ны |
| 78. | «Чароўная флейта» | крас. 1943 | г. Мінск |
| 79. | «Смяльчак I i II» («Draufgänger») | крас. 1943 | Плешчаніцкі, Лагойскі, Мінскі, Маладзечанскі, Ільянскі, Радашковіцкі, Заслаўскі р-ны |
| 80. | «Хрушч» | май 1943 | Бярэзінскі, Быхаўскі, Кіраўскі, Клічаўскі р-ны |
| 81. | «Маланка» («Blitz») | май 1943 | Навагрудскі р-н |
| 82. | «Майская навальніца» | май 1943 | Віцебскі, Гарадоцкі, Суражскі, Лёзненскі р-ны |
| 83. | «Котбус» | май—чэрв. 1943 | Бягомльскі, Лепельскі, Халопеніцкі, Плешчаніцкі р-ны |
| 84. | «Веснавы карагод» («Frühlingsreigen») | май—чэрв. 1943 | Лёзненскі р-н; Смаленская вобл. РСФСР |
| 85. | «Такавішча цецерукоў» («Birkhahnbalz») | чэрв. 1943 | Горацкі, Шклоўскі р-ны |
| 86. | «Паездка на сёмуху» («Pfingstreise») | чэрв. 1943 | Крычаўскі, Прапойскі р-ны |
| 87. | «Дождж на сёмуху» («Pfingstregen») | чэрв. 1943 | Лёзненскі р-н; Смаленская вобл. РСФСР |
| 88. | «Узорны маёнтак» («Mustergut») | ліп. 1943 | Магілёўскі р-н |
| 89. | «Гюнтэр» («Günter») | ліп. 1943 | Валожынскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Радашковіцкі, Заслаўскі р-ны |
| 90. | «Буравеснік» («Sturmvogel») | ліп. 1943 | Клімавіцкі р-н |
| 91. | «Герман» | ліп.—жн. 1943 | Івянецкі, Навагрудскі, Валожынскі, Юрацішкаўскі, Любчанскі р-ны |
| 92. | «Іваноў» («Iwanov») | жн. 1943 | Бярэзінскі, Бялыніцкі, Клічаўскі р-ны |
| 93. | «Вандсбек» («Wandsbeek») | жн. 1943 | Мастоўскі, Жалудоцкі, Шчучынскі р-ны |
| 94. | «Myxa» («Fliege») | жн. 1943 | Клімавіцкі р-н |
| 95. | «Фрыц» | вер.—кастр. 1943 | Браслаўскі, Відзскі, Глыбоцкі, Міёрскі, Пастаўскі, Шаркоўшчынскі, Дунілавіцкі р-ны |
| 96. | «Хубертус» | кастр. 1943 | Калінкавіцкі, Васілевіцкі, Рэчыцкі, Хойніцкі р-ны |
| 97. | «Асвячэнне храма» («Kirchweih») | кастр. 1943 | Калінкавіцкі, Васілевіцкі, Хойніцкі р-ны |
| 98. | «Барбара» («Barbara») | кастр. 1943 | Калінкавіцкі, Васілевіцкі, Даманавіцкі р-ны |
| 99. | «Асенняе паляванне» («Herbstjagd») | кастр. 1943 | Кіраўскі р-н |
| 100. | «Танец» («Tanz») | кастр. 1943 | Ельскі р-н |
| 101. | «Паляванне на зайцоў» («Hasenjagd») | кастр. 1943 | Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны |
| 102. | «Паляванне на качак» («Entenjagd») | кастр. 1943 | Бялыніцкі, Круглянскі, Шклоўскі р-ны |
| 103. | «Генрых» | кастр.—ліст. 1943 | Полацкі, Расонскі р-ны; Калінінская вобл. РСФСР |
| 104. | «Паляванне Хубертуса» («Hubertusjagd») | ліст. 1943 | Бялыніцкі, Круглянскі р-ны |
| 105. | «Ота» | снеж. 1943 | Дрысенскі, Асвейскі р-ны |
| 106. | «Карл» («Karl») | снеж. 1943 | Докшыцкі, Бягомльскі, Лепельскі р-ны |
| 107. | «Дворнік» («Strabenfeger») | снеж. 1943 | Ушацкі р-н |
| 108. 109. | «Віхор» («Wirbelwing») «Лівень» («Regenschauer») | крас. 1944 | Пухавіцкі р-н Докшыцкі, Лепельскі, Полацкі, Ушацкі р-ны |
| 110. | «Веснавое свята» | крас.—май 1944 | Докшыцкі, Лепельскі, Полацкі, Ушацкі р-ны |
| 111. | «Рык» («Brüll») | май 1944 | Маларыцкі р-н; Ратнаўскі р-н УССР |
| 112. | «Стракаты дзяцел» («Buntspecht») | май 1944 | Крупскі р-н |
| 113. | «Марабу» | май 1944 | Жыткавіцкі, Ленінскі, Любанскі р-ны |
| 114. | «Прагулка на сёмуху» | крас.—май 1944 | Бягомльскі, Плешчаніцкі, Барысаўскі р-ны |
| 115. | «Баклан» («Kormoran») | май—чэрв. 1944 | Барысаўскі, Халопеніцкі, Куранецкі, Крупскі, Лагойскі, Плешчаніцкі, Ільянскі, Радашковіцкі, Мінскі, Маладзечанскі, Смалявіцкі, Докшыцкі, Бягомльскі, Лепельскі р-ны |
| 116. | «Півоня» («Pfingstrose») | чэрв. 1944 | Пухавіцкі, Старадарожскі, Асіповіцкі р-ны |
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)