уніка́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1.
2.
3.
4.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Verbum
анлайнавы слоўнікчу́лы, ‑ая, ‑ае.
1. Уважлівы, спагадлівы; добразычлівы.
2. Які жыва, востра ўспрымае жыццёвыя з’явы; уражлівы.
3. Які тонка, лёгка ўспрымае што‑н. органамі пачуццяў.
4. Які хутка адзываецца, адказвае на ўздзеянне, раздражненне (гук, датыканне і пад.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
НАДЗЕ́ЛЬНАЕ ЗЕМЛЕЎЛАДА́ННЕ,
сістэма сялянскага ўладання зямлёй у
На Беларусі ў канцы 1870-х
Літ.:
Зайончковский П.А. Проведение в жизнь крестьянской реформы 1861
Ленін У.І. Аграрнае пытанне ў Расіі к канцу XIX в. //
Шабуня К.И. Аграрный вопрос и крестьянское движение в Белоруссии в революции 1905—1907 гг.
Панютич В.П. Социально-экономическое развитие белорусской деревни в 1861—1900
В.П.Панюціч, Ж.Б.Чэпа.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
НАДМАГІ́ЛЛЕ,
твор скульптуры ці архітэктурнае збудаванне, якія прызначаюцца для ўвекавечвання памяці нябожчыка і ўстанаўліваюцца на яго магіле. Н. ствараюць у выглядзе бюстаў, статуй, рэльефаў, стэл, калон, абеліскаў і
Вядомы з часоў неаліту ў выглядзе слупоў, менгіраў, у
На Беларусі Н. вядомы з 16
А.К.Лявонава.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
біле́т, ‑а,
1. Дакумент, які дае права праезду, уваходу, карыстання чым‑н., атрымання чаго‑н. (часцей за плату).
2. Дакумент, які сведчыць аб прыналежнасці каго‑н. да палітычнай або грамадскай арганізацыі.
3. Лісток з пытаннямі для
•••
[Фр. billet.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
калаці́ць, калачу, калоціш, калоціць;
1. Выклікаць дрыжанне чаго‑н.; хістаць, трэсці.
2. Выклікаць дрыжыкі, азноб (пра холад, ліхаманку, страх і пад.).
3.
4.
5.
6. і
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хваро́ба, ‑ы,
1. Парушэнне нармальнай жыццядзейнасці арганізма.
2.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ца́рства, ‑а,
1. Дзяржава, якой кіруе цар.
2. Праўленне цара (царыцы); цараванне.
3.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
шэ́раг, ‑а,
1. Сукупнасць аднародных прадметаў, размешчаных адно за другім, у адну лінію.
2. Сукупнасць чаго‑н., што ідзе адно за другім у пэўным парадку.
3. Пэўная, звычайна невялікая колькасць чаго‑н.
4. Сукупнасць людзей, аб’яднаных якімі‑н. адносінамі, ідэямі, якой‑н. арганізацыяй.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
тот
1.
с того́ вре́мени з таго́ ча́су;
тем вре́менем тым ча́сам;
по ту сто́рону па той бок;
в тот же день таго́ ж дня;
он тепе́рь не тот ён цяпе́р не той;
2. / то
то бы́ло вчера́, а э́то сего́дня то́е было́ ўчо́ра, а гэ́та сёння;
то был мой това́рищ гэ́та быў мой тава́рыш;
то бы́ли взро́слые, а э́то де́ти там былі́ даро́слыя, а гэ́та дзе́ці;
то ве́тер шуме́л, а э́то во́лки во́ют тады́ ве́цер шуме́ў, а гэ́та ваўкі́ вы́юць;
3. а) в составе сложных союзов;
в то вре́мя как у той час як, тым ча́сам як;
с тех пор как з таго́ ча́су як, з той пары́ як;
по́сле того́ как пасля́ таго́ як;
пе́ред тем как пе́рад тым як;
всле́дствие того́ что у вы́ніку таго́ што;
для того́ что́бы для таго́ каб;
до того́ что да таго́ што;
с тем что́бы з тым каб;
несмотря́ на то что нягле́дзячы на то́е што; б) в составе словосочетаний, связывающих части высказывания;
вме́сте с тем ра́зам з тым;
пе́ред тем пе́рад тым;
к тому́ же апро́ч (апрача́) таго́;
кро́ме того́ апро́ч (апрача́) таго́;
сверх того́ звыш таго́;
со всем тем з усі́м тым;
при всём том пры ўсім тым;
ме́жду тем між тым;
тем са́мым тым са́мым;
◊
не без того́ не без таго́;
и без того́ і без таго́;
не то, чтоб… не то́е, каб…;
де́ло в том спра́ва ў тым;
тем лу́чше тым лепш;
тем бо́лее тым больш;
тем вре́менем тым ча́сам;
тем не ме́нее тым не менш;
как бы то ни́ было як бы там ні было́;
того́ и гляди́ так і глядзі́ (чака́й);
и тому́ подо́бное (сокращённо и т. п.) і да таго́ падо́бнае (сокращённо і да т. п.);
тому́ наза́д таму́;
тому́ (бу́дет) три го́да, как… таму́ бу́дзе тры гады́, як…;
тот или ино́й (друго́й) той ці і́ншы;
на тот свет на той свет;
(да) и то сказа́ть ды і сапраўды́;
то да сё то́е ды сёе;
ни с того́ ни с сего́ без дай прычы́ны;
ни то ни сё ні то́е ні сёе, ні вы́плюнуць ні праглыну́ць;
нет того́, что́бы… няма́ таго́, каб…;
Федо́т, да не тот той, ды не той; Са́ўка, ды не ў
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)