Нарожны ’вуглавы, навугольны, краевугольны’ (Нас., Гарэц.), ст.-бел.нарожный ’тс’ (1508 г.); сюды ж нарожнік ’дзве сцяны хлява, зрубленыя ў вугал’ (Юрч.), ’падстрэшак’ (Ян.), ’рог страхі’ (Гарэц., Др.), ’кут у гумне каля варотаў’ (Бяльк.), ’наканечнік у драўляных вілах’ (Нас.), нару͡ожнік ’вяроўка на рагах валоў’ (Бесар.), ст.-бел.нарожникъ ’першы капец, ад якога пачыналася вымярэнне ўгоддзяў’ (Гарб.). Да рог ’рог, вугал’; меркаванне пра запазычанне ст.-бел.нарожный ’вуглавы’ са ст.-польск.narożny (Булыка, Лекс. запазыч.), улічваючы геаграфію і семантыку слоў, не мае падстаў.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ІНКРУСТА́ЦЫЯ (лац. incrustatio ад incrusto пакрываю чым-н.),
від дэкарыравання вырабаў узорамі ці сюжэтнымі кампазіцыямі з кавалачкаў дрэва, косці, металу, перламутру, якія ўразаюцца ў паверхню вырабаў і адрозніваюцца ад яе колерам ці матэрыялам; творы, выкананыя ў гэтай тэхніцы. Пашырана І. дрэвам па дрэве (інтарсія), металам па метале (насечка), каменем па камені; часта выконваецца інш. матэрыялам, чым матэрыял прадмета, што ўпрыгожваецца. І. выкарыстоўвалі ў скульптуры і рэчах дэкар.-прыкладнога мастацтва Стараж. Усходу і антычнасці, у аздабленні зах.-еўрап. мэблі рэнесансу і барока. На Беларусі ў 12—13 ст. была пашырана І. залатымі і сярэбранымі пласцінамі па жалезе і медзі, косцю па дрэве (наканечнік кап’я 12 ст., інкруставаны серабром, знойдзены на Мінскім замчышчы). Часам насечка спалучалася з чарненнем. У 17—18 ст. І. аздаблялі зброю, мэблю, посуд, літургічнае начынне і інш.Бел. майстры-інкрустатары працавалі ў Маск. дзяржаве пры царскім двары і ў Аружэйнай палаце, дзе выраблялі мэблю, інкруставалі перламутрам ці насякалі золатам і серабром шаблі, мячы, пішчалі і інш. зброю. У 18—19 ст. І. заняпала. Сёння ў тэхніцы І. працуюць некат. мастакі дэкар.-прыкладнога мастацтва.
Я.М.Сахута.
Куфэрак. Інкрустацыя перламутрам. Карэя. 18—19 ст.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Нарог ’лямеш, сашнік’ (Нас., Чач., Шн., Гарэц., Яруш., Тарн., Сл. ПЗБ); паводле Насовіча, назва ужывалася ў Віленскай, Ковенскай, Гродзенскай і Мінскай губ.; згодна з ДАБМ, у паўночна-заходняй зоне беларускіх гаворак; за межамі гэтага арэала вядомы на Беласточчыне naroχ ’тс’ (Смул.) і ўсх.-палес.naroh ’жалезны наканечнік рагаціны’ (Маш.); ст.-бел.нарогъ ’сашнік’ (Гарб.), польск.дыял. і ст.-польск.naróg ’жалезны зуб у сахі’. Празрыстая назва (на + рог) акрэслівае этналінгвістычную супольнасць, якая характарызуецца пэўным культурна-моўным адзінствам, у прыватнасці тыпам т. зв. літоўскай сахі (гл. Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў. Мн., 1974, 17).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
głowica
ж.
1. ручка, дзяржанне, дзяржальна;
głowica miecza — дзяржанне мяча;
2.архіт. капітэль;
3. верхавіна, галоўка; наканечнік;
głowica bojowa — боегалоўка
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
tip1[tɪp]n. ко́нчык; накане́чнік;
the tip оf the iceberg ба́чная ча́стка а́йсберга
♦
from tip to toe з галавы́ да ног;
have smth.on the tip of one’s tongue быць, круці́цца на ко́нчыку языка́ (пра словы);
have smth.at the tips of one’s fingers ≅ ве́даць што-н. як свае́ пяць па́льцаў
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
кла́віш, кла́віша
(польск. klawisz, ад лац. clavis = ключ)
1) пласцінка ў некаторых музычных інструментах (фартэпіяна, баяне, трубе і інш.), пры націсканні пальцам на якую атрымліваецца гук;
2) наканечнік рычажка ў пішучай машынцы, тэлефонным апараце і іншых механізмах, які прыводзіцца ў рух пальцамі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
shoe
[ʃu:]1.
n., pl. shoes
1) чараві́к -а m.
2) падко́ва f. (у каня́)
3) накане́чнік -а m.
4) тармазна́я кало́дка
5) гумо́вая шы́на
2.
v.t. shod, shoeing
1) абува́ць
2) падко́ўваць (каня́)
•
- be in another’s shoes
- fill another’s shoes
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
tip
I[tɪp]1.
n.
1) кане́ц -ца́, ко́нчык -а m.
the tips of the fingers — ко́нчыкі па́льцаў
2) верхаві́на f., верх -у m.
the tip of the hill — верхаві́на ўзго́рка
3) наканцо́ўе n., накане́чнік -а m.
2.
v.t. (-pp-)
наса́джваць накане́чнік
II[tɪp]1.
v.t. (-pp-)
1) нахіля́ць
2) прыўзьніма́ць капялю́ш пры віта́ньні
2.
v.i.
1) нахіля́цца, схіля́цца
2) пераку́львацца
3.
n.
нахі́л, схіл -у m.
•
- tip over
III[tɪp]1.
n.
1) чаявы́я pl. only.
2) падка́зка f.
3) кары́сная пара́да
2.
v.t.
даць на чай
He tipped the waiter — Ён даў на чай афіцыя́нту
•
- tip off
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
tag
I[tæg]1.
n.
1) ярлы́к -а́m., этыке́тка, бі́рка, ме́тка f.
2) ве́шалка f. (пятля́)
3) накане́чнік на шнурку́
4) бле́шня
5) цыта́та f. (эпі́граф)
6) Theatr. заключна́я рэ́пліка f.
2.
v.t. (-gg-)
дадава́ць, прышпіля́ць (для аздо́бы, эфэ́кту)
3.
v.i. (-gg-)
ісьці́ сьле́дам за кім
II[tæg]1.
n.
гульня́ ў даганя́лкі
2.
v.t. (-gg-)
засту́каць (у гульні́)
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
