Луза́н ’спелы арэх, які сам вывальваецца з гранкі’ (ТСБМ, ТС), лузане́ц ’тс’ (Маш.; бялын., Янк. Мат.; ветк., Мат. Гом.), лу́занік ’тс’ (ТС), луза́нчык ’тс’ (Янк. 3.). Да луза́ць (гл.). Аб суфіксе ‑ан‑ гл. Сцяцко (Афікс. наз., 26). Сюды ж пераноснае паводле падабенства луза́н ’здаровае, тоўстае дзіця’ (кір., Нар. сл.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

МІНДА́ЛЬ (Amygdalus),

род кветкавых раслін сям. ружавых. Каля 40 відаў. Пашыраны ва ўмераным і субтрапічным паясах Паўн. паўшар’я. Растуць у пустынных месцах, на сухіх камяністых схілах гор. У культуры М. звычайны (A. communis) з 2 ст. да н.э. На Беларусі інтрадукавана 5 відаў, найб. вядомыя М.: Ледэбура (A. ledebouriana), нізкі (A. nana), трохлопасцевы (A. triloba).

Лістападныя кусты і дрэвы выш. 8—10 м з шэрай, бурай або карычневай карой. Лісце чаргаванае, ланцэтнае, пілаватае з залозкамі па краі. Кветкі правільныя, адзіночныя або ў шчытках, белыя, ружовыя. Плод — касцянка з сухім апушаным каляплоднікам. Костачка (міндальны арэх) з цвёрдай тоўстай абалонкай. Семя мае да 50% алею, салодкае выкарыстоўваецца ў кандытарскай прам-сці і медыцыне, з горкага атрымліваюць эфірны алей для парфумерыі. Харч., эфіраалейныя, меданосныя, тэхн., дэкар. расліны.

Міндаль звычайны.

т. 10, с. 379

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

грэ́цкі

1. разм. (грэчаскі) gríechisch;

грэ́цкая мо́ва die gríechische Spráche, das Gríechische (sub);

2.:

грэ́цкія кру́пы Búchweizengraupen pl;

грэ́цкі арэ́х Wálnuss f -, -nüsse

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

раскало́ць

1. zerspálten vt;

раскало́ць арэ́х éine Nuss knácken;

2. перан. spálten vt; entzwéien vt (на дзве палавіны);

раскало́ць адзі́нства die Éinheit spréngen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

gałka

ж. шарык;

gałka oczna — вочны яблык, вока;

gałka muszkatołowa — мускатны арэх;

gałka u laski — булдавешка

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

я́драны в разн. знач. ядрёный; (о воздухе — ещё) све́жий;

~ная капу́ста — ядрёная капу́ста;

я. арэ́х — ядрёный орех;

~нае паве́тра — ядрёный (све́жий) во́здух;

я. напі́так — ядрёный напи́ток

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ПАРЭ́ЦКІ ПАРК,

помнік садова-паркавага мастацтва 2-й пал. 19 ст. ў в. Парэчча Пінскага р-на Брэсцкай вобл. Створаны на правым пакатым беразе р. Ясельда. Парк пейзажнага тыпу, пл. 60 га. Каля р. Ясень, рукава Ясельды, стаяў мураваны палац (не захаваўся), на астраўку побач быў пладовы сад. У аснове планіроўкі парку — сетка ўзаемна перпендыкулярных алей. Гал. кампазіцыйная вось арыентавана з ПнУ на ПдЗ. На паўн. ускраіне сістэма каналаў і праточных сажалак утварае маляўнічыя астравы і паўастравы з багатай расліннасцю, густым падлескам. На Пд дуброва з дубу чырвонага і рабініі псеўдаакацыі (белай акацыі) і пладовы сад. У парку шмат экзотаў (піхты белая, сіб., аднаколерная, хвоя веймутава, елкі канадская, Энгельмана, дугласія Мензіса, клён ясенялісты, бук лясны, арэх Зібальда, дуб балотны і інш.).

Літ.:

Антипов В.Г. Парки Белоруссии. Мн., 1975. С. 108—110.

В.​Р.​Анціпаў.

Парэцкі парк. Схема.

т. 12, с. 157

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Nuss f -, Nüsse арэ́х;

éine léere [hóhle, táube] ~ пусты́ арэ́х;

éine hárte ~ перан. цвёрды арэ́шак, ця́жкая зада́ча;

éine hárte ~ knácken рашы́ць ця́жкую зада́чу, спра́віцца са склада́най спра́вай;

◊

Muss ist éine hárte ~ ≅ узяўся за гуж – не кажы́, што не дуж

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

раскуси́ть сов., прям., перен. раскусі́ць, мног. параску́сваць;

раскуси́ть оре́х раскусі́ць арэ́х;

раскуси́ть, в чём де́ло разг. раскусі́ць, у чым спра́ва;

его́ нелегко́ раскуси́ть разг. яго́ нялёгка раскусі́ць.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

nut [nʌt] n.

1. арэ́х

2. га́йка

3. infml галава́, кацяло́к, мазгаўня́

♦

a hard/tough nut infml мо́цны/цвёрды арэ́шак (пра складаную сітуацыю; пра чалавека, з якім цяжка справіцца);

a hard/tough nut to crack infml (арэ́х) не па зуба́х; незгаво́рлівы, сто́йкі ў перакана́ннях чалаве́к;

It’s a hard nut to crack. infml Гэта склада́ная прабле́ма;

the nuts and bolts (of smth.) infml асно́ўныя элеме́нты, гало́ўныя кампане́нты (чаго́-н.); асно́вы, азы́ (чаго́-н.);

You must be off your nut! infml Ты, мабыць, з глузду з’ехаў!

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)