Спра́жка ‘засцежка’ (ТСБМ, Нас., Некр. і Байк., Шат., Стан., Пятк. 2, Сл. ПЗБ, ЛА, 4). Параўн. польск.sprzążka ‘тс’, славен.préga ‘тс’, балг.радоп.спрʼо̂га, спро̂жда ‘тс’. Узыходзіць да *pręgti, прадстаўленага ў спрагаць (гл.), запрагаць, выпрагаць і інш. Гл. пражка. Куркіна (Диал. структура, 69) узводзіць да *sъprǫdja/*sъprędja ад *sъprędti, роднасным літ.sprę́sti ‘абцягваць, вымяраць’, чаму пярэчыць балгарская форма з г. Гл. таксама Брукнер, 436; Фасмер, 3, 394.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
verbítten*vt:
sich (D) etw. ~пярэ́чыць, пратэстава́ць су́праць чаго́-н.;
ich verbítte mir díesen Ton прашу́ не размаўля́ць са мной такі́м то́нам
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
wíder=
аддз. і неаддз. дзеясл. прыстаўка, указвае на дзеянне, накіраванае супраць дзеяння, выказанага асноўным дзеясловам: wíderhallen адбіва́цца (пра гук); widerspréchen*пярэ́чыць, супярэ́чыць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
conflict
[ˈkɑ:nflɪkt]1.
n.
1) змага́ньне n., канфлі́кт -у m.
2) разыхо́джаньне n., супярэ́чнасьць f., калі́зія f.
conflict of opinions — супярэ́чнасьць пагля́даў
2.[kənˈflɪkt]
v.i.
1) быць у супярэ́чнасьці, пярэ́чыць; разыхо́дзіцца (у ду́мках)
2) змага́цца
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
Су́пар ’супраціўнік, сапернік’, ’упарты чалавек’ (Нас., Байк. і Некр.), ’той, хто пярэчыць’, ’супраціўнік’ (Ласт., Адм.), су́пырь ’супроць’ (Бяльк.), сюды ж супарава́ць ’супраціўляцца, не слухацца; супернічаць’ (Нас., Стан.). Канкрэтны назоўнік, суадносны з абстрактным супо́р, гл. Укр.су́пор ’супраціўленне, неахвота’, рус.паўн.супо́р ’спрэчка, супраціўнасць, бойка’, ст.-рус.супоръ ’спрэчка’, серб.-харв.дыял.supor ’перашкода, супраціўнасць’. Прасл.*sǫporъ/‑ь < *sъ‑perti, прэфіксальнага дзеяслова ад перці (гл.) (Борысь, Prefiks., 97–98), параўн. ст.-слав.сѫпьрь, чэш.soupeř, славац.súper ’сапернік’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тыльё ‘тупы бок касы’ (Чуд.), ‘тыльная частка нажа’ (ТС), тыллё ‘лязо нажа’ (Касп., Мат. Маг.) — адносна апошняга Станкевіч мяркуе, што гэта старана, процілеглая лязу (Стан., 1173), аднак фіксацыя ў розных населеных пунктах пярэчыць гэтаму меркаванню. Да тыл (гл.); змена семантыкі, магчыма, звязана з мясцовай трансфармацыяй зыходнага слова ў дыял.тул, гл. Сюды ж памянш.-ласк. ты́льечко ‘паркан’ (Доўн.-Зап., Пін.), параўн. тыльна сцяна ‘глухая сцяна з цэлых бярвёнаў, прасла’ (ЛА, 4), магчыма, першапачаткова ад тын, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
dispute
[dɪˈspju:t]1.
v.i.
1) спрача́цца, дыскутава́ць
2) свары́цца
2.
v.t.
1) аспрэ́чваць, пярэ́чыць, браць пад сумне́ў, сумнява́цца
2) абмярко́ўваць, дыскутава́ць
3) спабо́рнічаць, спаду́жнічаць
3.
n.
спрэ́чка f., ды́спут -у m., сва́рка f.
beyond dispute — бясспрэ́чны
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
erwídern
1.vt адка́зваць (на што-н.)
2.vi (auf A) пярэ́чыць; адка́зваць;
éinen Besúch ~ адда́ць візі́т;
j-s Líebe ~ адказа́ць каму́-н. узае́мнасцю
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
beánstandenvtпярэ́чыць; пратэстава́ць (супраць чаго-н.), выка́зваць незадавальне́нне (з прычыны чаго-н.); падава́ць рэклама́цыю (на што-н.);
das ist zu ~ гэ́та выкліка́е пярэ́чанне
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Квіча́ць ’вішчаць, крычаць’ (Сл. паўн.-зах., З нар. сл., Нар. лекс.), параўн. квік. Укр.квичати, рус.квичать, балг.квича, макед.квичам, серб.-харв.цвичати, славен.kvičati, польск.kwiczeć, чэш.kvičeti, славац.kvičať, в.-луж.kwitet, н.-луж.kwicaś ’тс’. Гэта праславянскае гукапераймальнае ўтварэнне (kvičeti) мае балтыйскія паралелі, якія прадстаўлены першасным дзеясловам: літ.kvykti, лат.kvTkt ’тс’. Аднак магчымасці балта-славянскай інавацыі пярэчыцьням. паралель quieken. Тым не менш не выключана яе славянскае паходжанне (Бернекер, 656–657; Траўтман, 147; Слаўскі, 3, 484).⇉.