мата́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв.). Рухацца з аднаго боку ў другі, знаходзячыся ў вісячым становішчы.
Вяроўка матаецца.
2. Праводзіць час у раз’ездах, клапоцячыся аб чым-н. (разм.).
М. па раёне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
прыці́хнуць, -ну, -неш, -не; прыці́х, -хла; -ні́; зак.
1. Перастаць падаваць гукі, ствараць шум; стаць амаль нячутным.
Гукі прыціхлі.
Птушкі прыціхлі.
2. Перастаць рухацца; паслабець у сіле свайго праяўлення.
Сябры прыціхлі.
Вецер прыціх.
|| незак. прыціха́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
трапята́цца, -пячу́ся, -пе́чашся, -пе́чацца; -пячы́ся; незак.
1. Пастаянна рухацца, варушыцца, дрыжаць.
Трапечацца лісце асіны.
Трапечуцца ветразі.
У сетцы трапяталася рыба.
2. Узмоцнена, часта біцца з прычыны моцнага хвалявання (пра сэрца).
Сэрца трапечацца ў грудзях.
|| наз. трапята́нне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
рэвальве́рны, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае адносіны да рэвальвера. Рэвальверны стрэл. Рэвальверная кабура.
2. Спец. Які можа рухацца.
•••
Рэвальверны станок гл. станок.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
angle2 [ˈæŋgl] v.
1. ру́хацца пад вугло́м
2. скіро́ўваць у пэ́ўным напра́мку (таксама перан.)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
Плу́жыцца ’накіроўвацца, імкнуцца’ (іўеў., Сцяшк. Сл.) ■ — да прасл. *pluzili (su̯), якое узыходзіць да і.-е. *pIou̯H‑g(h)‑ ’рухацца наперад < і.-е. *рleй(Н)‑ ’рухацца па вадзе’ > ’плаваць’ (Бязлай, 3, 63).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
sunąć
незак. рухацца, пасоўвацца, ісці;
łódź sunie po spokojnej fali jeziora — лодка пасоўваецца па спакойнай паверхні возера;
sunąć bezszelestnie — бясшумна рухацца (ісці)
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
снава́ць, сную́, снуе́ш, снуе́; снуём, снуяце́, сную́ць; снуй; незак.
1. што. Падрыхтоўваць пражу асновы для ткання.
С. пражу.
2. Рухацца туды і сюды, у розных напрамках.
С. па вуліцы ўзад-уперад.
|| наз. снава́нне, -я, н.; прым. снава́льны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уперава́лку, прысл.
Разм. Ісці, рухацца, перавальваючыся з боку па бок. — Я вам кажу, што гэта Польшч[а] ўжо, — гаварыў.. [Калодка], уперавалку сігаючы за Міколам. Брыль.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ру́шыць, -шу, -шыш, -шыць; зак. і незак.
1. зак. Пачаць рух; накіравацца куды-н.
Трактар рушыў з месца.
Атрад рушыў да лесу.
Калгас за апошнія гады значна рушыў наперад (перан.: атрымаў далейшае развіццё).
2. незак. Тое, што і рухацца (у 1 знач.).
Ужо рушыць вясна.
3. зак. і незак., каго-што. Прымусіць (прымушаць) рухацца каго-, што-н.; адправіць каго-, што-н. куды-н.
Р. каня з месца.
Р. войска ў бой.
4. незак. (звычайна з адмоўем), каго-чаго. Чапаць, закранаць (разм.).
Гэтага чалавека не рушце, ён тут ні пры чым.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)