палаго́дніць

‘прымірыць каго-небудзь; зрабіць каго-небудзь лагодным’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. палаго́дню палаго́днім
2-я ас. палаго́дніш палаго́дніце
3-я ас. палаго́дніць палаго́дняць
Прошлы час
м. палаго́дніў палаго́днілі
ж. палаго́дніла
н. палаго́дніла
Загадны лад
2-я ас. палаго́дні палаго́дніце
Дзеепрыслоўе
прош. час палаго́дніўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пасты́ліць

‘рабіцца абрыдлым; выклікаць у каго-небудзь непрыхільнасць да каго-небудзь (мачаха пасынка пастыліць бацьку)’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. пасты́лю пасты́лім
2-я ас. пасты́ліш пасты́ліце
3-я ас. пасты́ліць пасты́ляць
Прошлы час
м. пасты́ліў пасты́лілі
ж. пасты́ліла
н. пасты́ліла
Дзеепрыслоўе
цяп. час пасты́лячы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

прышапта́ць

‘прычараваць каго-небудзь да каго-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. прышапчу́ прышэ́пчам
2-я ас. прышэ́пчаш прышэ́пчаце
3-я ас. прышэ́пча прышэ́пчуць
Прошлы час
м. прышапта́ў прышапта́лі
ж. прышапта́ла
н. прышапта́ла
Загадны лад
2-я ас. прышапчы́ прышапчы́це
Дзеепрыслоўе
прош. час прышапта́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

участо́ўваць

‘частаваць каго-небудзь; біць каго-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. участо́ўваю участо́ўваем
2-я ас. участо́ўваеш участо́ўваеце
3-я ас. участо́ўвае участо́ўваюць
Прошлы час
м. участо́ўваў участо́ўвалі
ж. участо́ўвала
н. участо́ўвала
Загадны лад
2-я ас. участо́ўвай участо́ўвайце
Дзеепрыслоўе
цяп. час участо́ўваючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

шпыня́ць

‘кпіць, здзекавацца з каго-небудзь (шпыняць каго-небудзь)’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. шпыня́ю шпыня́ем
2-я ас. шпыня́еш шпыня́еце
3-я ас. шпыня́е шпыня́юць
Прошлы час
м. шпыня́ў шпыня́лі
ж. шпыня́ла
н. шпыня́ла
Загадны лад
2-я ас. шпыня́й шпыня́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час шпыня́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

АСО́БА ў мовазнаўстве,

катэгорыя дзеяслова, якая паказвае адносіны вытворцы дзеяння да таго, хто гаворыць. Вызначаюць 3 асобы і адпаведна ім 3 асабовыя дзеяслоўныя формы адзіночнага і множнага ліку. Формамі 1-й асобы абазначаюць дзеянне (стан) таго, хто гаворыць («чытаю, чытаем»); формамі 2-й асобы — дзеянне (стан) таго, да каго звяртаюцца ў гаворцы («чытаеш, чытаеце»); формамі 3-й асобы — дзеянне (стан) таго, пра каго (пра што) гавораць («чытае, чытаюць»).

Сродкі афармлення катэгорыі асобы ў розных мовах розныя: у германскіх і раманскіх — адначасова асабовыя займеннікі і канчаткі, у семіцкіх — асабовыя канчаткі, займеннікі і прыстаўкі. У слав. мовах, у т. л. і беларускай, асабовыя формы дзеяслова перадаюцца праз канчаткі (у цяперашнім і будучым часе: «чыта-ю, прачыта-ю; чыта-ем, прачыта-ем; чыта-еш, прачыта-еш, чыта-еце, прачыта-еце; чыта-е, прачыта-е; чыта-юць, прачыта-юць»), асабовымі займеннікамі разам з асабовымі канчаткамі («я чыта-ю, я прачыта-ю; ты чыта-еш, ты прачыта-еш» і гэтак далей) ці асабовымі займеннікамі і назоўнікамі (у прошлым часе: «ён чытаў, вучань чытаў»).

т. 2, с. 40

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

избе́гнуть сов. пазбе́гнуць (каго, чаго); уні́кнуць (каго, чаго); (уклониться) ухілі́цца (ад чаго); (обойти) абысці́, абміну́ць, міну́ць (каго, што).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пеня́ть несов. нарака́ць (на каго, што), крыўдава́ць (на каго, што); (жаловаться) ска́рдзіцца (на каго, што); (укорять) дакара́ць (каго, што);

◊

пеня́й на себя́ крыўду́й (нарака́й) на сябе́.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

палява́ць (на каго, каго і без дап.) несов. охо́титься (на кого, за кем)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

агіджа́ць

‘выклікаць у каго-небудзь агіду да чаго-небудзь (агіджаць каго-небудзь)’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. агіджа́ю агіджа́ем
2-я ас. агіджа́еш агіджа́еце
3-я ас. агіджа́е агіджа́юць
Прошлы час
м. агіджа́ў агіджа́лі
ж. агіджа́ла
н. агіджа́ла
Загадны лад
2-я ас. агіджа́й агіджа́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час агіджа́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)