стары́, ‑ая, ‑ое.

1. Які пражыў шмат год, дасягнуў старасці; проціл. малады. Стары мужчына. □ То ж стары чалавек, яму [дзеду Нупрэю] год дзевяноста, ён дапаможа, параіць. Лынькоў. Праўда, Вера Мікалаеўна ніяк не магла пагадзіцца, што ў свае сорак сем гадоў яна ўжо старая. Арабей. Старога вераб’я на мякіне не падманеш. З нар. / у знач. наз. стары́, ‑ога, м.; стара́я, ‑ой, ж. — Цяпер маладыя не сядзяць дома. — Стары памаўчаў. — А мне от і не да[с]падобы горад. Парахневіч. // Разм. Які дасягнуў такога ўзросту, у якім позна што‑н. рабіць; які не падыходзіць па ўзросту да чаго‑н. Актрыса старая для гэтай ролі. // Які налічвае шмат гадоў (пра дрэвы). Шумяць над гасцінцам Старыя бярозы. Зарыцкі. Ад усяго двара засталася старая абгарэлая груша. Лынькоў. // Уласцівы пажылому, у гадах чалавеку. Жанчына старым, няроўным голасам зашушукала. Чорны. Стары твар маці зморшчаны. Бядуля.

2. Які даўно ўзнік, з’явіўся, існуе доўгі час. Стары горад. Кварталы старога Мінска. Старая прывычка. □ Як калісьці, на змярканні, зноў прыйду я на спатканне У парк стары, зачараваны, Дзе назваў мяне каханай. Валасевіч. — А-а, стары знаёмы, — сказала Часлава Карлаўна, мусіць, з радасцю, што ўбачыла мяне. Адамчык. Стары друг лепей за новых двух. Прыказка. // Які даўно займаецца якой‑н. дзейнасцю; вопытны, бывалы. Стары камуніст. □ Як ні сачыў я за ім, як ні перасякаў яго хітрыя петлі, праз нейкія паўгадзіны і след гэтага старога грыбніка прастыў. Шамякін. // Які адбыўся даўно. Звычайна чалавек, баючыся паўтарыць старую памылку, робіць новую, яшчэ глыбейшую. Чарнышэвіч. // Даўно вядомы. Старая прыказка. □ Тады Сяргей рашыў выкарыстаць свой стары спосаб, як хутчэй заснуць: думаць пра што-небудзь прыемнае. Шыцік.

3. Якім доўга карысталіся; паношаны. Старая мэбля. Старыя туфлі. □ Гаспадар прынёс мне старую світку і бялізну з грубага сялянскага палатна. Анісаў. // Які стаў нясвежым ад доўгага захоўвання, страціў свае якасці (пра прадукты харчавання). Старое сала. □ Хутка на ўсю хату запахла варанай капустай, запраўленай старым здорам. Ваданосаў. // Непрыгодны, які стаў несапраўдным пасля пэўнага тэрміну або пасля выкарыстання. Стары трамвайны білет. Стары пропуск.

4. Які даўно прайшоў, які даўно мінуў; мінулы (пра час). Сегенецкі ў старыя часы не смеў дамагацца дружбы з «панам Зямковічам». Чорны. За старым, даўнейшым часам елі людзі рэдзьку з квасам. Дубоўка. Толькі б навек адышоў у нябыт Веку старога гнілы рэквізіт. Кірэенка. // Характэрны для гэтага часу, уласцівы яму. Казік — тыповы беларускі інтэлігент старой закваскі. Машара. // Несучасны, устарэлы. Старая мода.

5. Такі, які быў раней, папярэднічаў каму‑, чаму‑н.; былы. Старое рэчышча ракі. Стары адрас. □ Аднак праз некалькі дзён [Чарнавус] адчуў, што яго стары аўтарытэт яшчэ можа мець сякі-такі поспех. Кулакоўскі. / Пра перыядычныя выданні, пісьмы і пад. ранейшых гадоў. Старая газета. / Пра мінулы, прайшоўшы год. Стары год. // Які мае адносіны да ўраджаю або прыпасаў мінулага года. Старая бульба.

6. Які мае адносіны да ранейшага ладу, рэжыму, уласцівы яму. Старая армія. Старыя вытворчыя адносіны. □ Маці .. сказала сыну: — Добра, што я за брыгадзіра згадзілася быць. Гэта ж застацца адной, як .. у старыя часы, — загінуць можна. А так я з людзьмі заўсёды. Дуброўскі. Таму, што бабка чалавек старога веку і верыць у забабоны, дык і хрысціцца. Якімовіч. // у знач. наз. старо́е, ‑ста, н. Тое, што было раней, у мінулыя часы. Яны [сяляне] прыраслі к старому, усё мераюць старым аршынам! Мележ. Старое аджывае свой век, на яго месца прыходзіць новае. Арабей. [Гарошка:] — Ну, што вы скажаце, якія людзі! Колькі яшчэ перажыткаў старога ў іх на гарбу вісіць. Краўчанка.

7. Зроблены, створаны даўней і які захаваўся да гэтага, нашага часу; даўнейшы. Старая бронза. // Які знаходзіўся ва ўжытку раней. [Падбярэцкі:] — Я ў месяц на старыя па пяць тысяч, а то яшчэ з гакам, выганяў. Прагрэсіўка, прэмія — надбаўка... Пташнікаў.

•••

Стары завет гл. завет.

Стары свет гл. свет.

Стары стыль гл. стыль ​2.

Стары халасцяк гл. халасцяк.

Голы як стары венік гл. голы.

І стары і малы — усе без выключэння, усе да аднаго, усе без разбору.

Мераць на стары аршын гл. мераць.

Па старой памяці гл. памяць.

Старая песня гл. песня.

Старое карыта гл. карыта.

Стары верабей гл. верабей.

Стары як свет — вельмі даўні, спрадвечны.

Як старой бабе сесці гл. сесці.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ РАБО́ТНІК СЕ́ЛЬСКАЙ ГАСПАДА́РКІ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. работнікам сельскай гаспадаркі, у т. л. работнікам фермерскіх гаспадарак, органаў дзярж. кіравання, н.-д. устаноў, прадпрыемстваў, арг-цый і аб’яднанняў, якія абслугоўваюць сельскую гаспадарку і працуюць у галіне сельскай гаспадаркі не менш як 15 гадоў, за заслугі ў павелічэнні вытв-сці і рэалізацыі с.-г. прадукцыі, забеспячэнні паспяховага функцыянавання с.-г. прадпрыемстваў. Устаноўлена законам ад 13.4.1995, прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. З 1971 існавала званне засл. работнік сельскай гаспадаркі Беларускай ССР, якое прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР.

Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі Беларускай ССР

1972. І.​В.​Піліпенка.

1973. І.​Л.​Бабіцкі, К.​Дз.​Балай, У.​Р.​Барысаў, Дз.​П.​Белавусаў, Н.​Я.​Бяляўская, Б.​В.​Венядзіктаў, У.​П.​Гаўрыленка, М.​Дз.​Грачышкін, В.​А.​Грыгор’еў, Г.​Л.​Дзмітровіч, М.​М.​Дземідзенка, І.​Дз.​Дульскі, І.​Б.​Жалток, П.​І.​Жукоўская, А.​Г.​Жураўлёў, В.​У.​Загароўская, Т.​Дз.​Кавалёва, А.​Я.​Каліноўскі, А.​У.​Караткевіч, П.​Я.​Карпенка, Ф.​А.​Касько, Н.​Л.​Касяновіч, У.​Г.​Кобрын, А.​Т.​Корхава, Е.​Дз.​Косцік, Б.​І.​Кулінчык, Л.​І.​Лявонаў, А.​А.​Маскоўскі, А.​І.​Мялешка, Н.​І.​Ніканава, А.​Ц.​Новікаў, М.​Ц.​Пашкоў, Л.​М.​Пунтус, У.​Т.​Самалётаў, У.​Ц.​Самойленка, Н.​М.​Сарока, М.​І.​Сачыўка, М.​К.​Светлік, В.​С.​Свянціцкі, А.​Т.​Седукова, А.​Ц.​Сідарэнка, А.​І.​Сілаева, І.​А.​Сініла, У.​А.​Сцепчапка, А.​Л.​Трапкоў, А.​П.​Удавенкаў, П.​Я.​Уцянаў, Н.​Я.​Цімафеенкава, У.​І.​Шаблюк, Р.​І.​Шавякоў, К.​І.​Шаплыка, З.​М.​Шчэрбіч, Ф.​А.​Яроцкі, І.​П.​Яршоў.

1974. І.​Л.​Асколкін, А.​П.​Бандарэнка, Дз.​І.​Бярозкін, М.​В.​Бялясаў, А.​А.​Гламазда, І.​Д.​Жаваранкаў, С.​С.​Сяліцкі, А.​С.​Осіпава, Я.​Б.​Фрыдлянд.

1975. А.​А.​Акуловіч, У.​А.​Амельяновіч, М.​З.​Асмыковіч, А.​Т.​Ахраменя, М.​В.​Баркевіч, Р.​М.​Басалыга, П.​Р.​Баярчук, С.​І.​Белавус, В.​І.​Бранавец, В.​М.​Будніцкая, К.​П.​Буснюк, М.​М.​Буцько, В.​А.​Валанцэвіч, П.​Т.​Валатковіч, І.​А.​Вараб’ёў, Г.​Р.​Васілеўскі, І.​К.​Вятушка, У.​Дз.​Гамеза, І.​В.​Ганчароў, Ф.​А.​Гармаш, І.​І.​Герасімаў, В.​І.​Грыдзюшка, А.​В.​Гурло, А.​І.​Дамарацкі, П.​В.​Дзяменцьеў, К.​М.​Дзям’янаў, Дз.​М.​Дзяржаўцаў, В.​І.​Жук, М.​С.​Жукоўскі, В.​А.​Зазноба, М.​Д.​Захараў, А.​В.​Змушко, І.​П.​Зуйкевіч, М.​І.​Іваноў, С.​С.​Каваленка, Я.​М.​Казлоў, М.​П.​Каланчук, С.​Ф.​Канавалаў, С.​А.​Карняевец, Р.​Р.​Касмін, І.​І.​Каян, А.​А.​Кніга, Л.​П.​Козел, Я.​І.​Козін, С.​А.​Комлеў, У.​Ф.​Коўзік, Д.​А.​Крыцук, К.​А.​Кузьміч, М.​М.​Купрацэвіч, Л.​І.​Курлючэнка, І.​С.​Лазовік, В.​П.​Лазука, Р.​М.​Ланец, І.​Д.​Лебедзеў, А.​І.​Ліс, К.​В.​Лукашэвіч, М.​М.​Лупееў, В.​М.​Лучкоўскі, У.​Я.​Максіменка, І.​Т.​Малаеў, В.​А.​Мацецкі, С.​І.​Мяжуеў, І.​А.​Панамар, А.​В.​Папок, А.​І.​Петрукевіч, А.​Ф.​Пілецкі, В.​І.​Пішчулін, С.​С.​Працько, С.​П.​Пыжык, І.​П.​Рай, І.​У.​Рудзько, В.​С.​Рулніцкі, І.​П.​Рудніцкі, Ю.​С.​Рымковіч, М.​В.​Сапановіч, Д.​І.​Сапліцкі, Л.​А.​Сачыўка, І.​А.​Спадабаеў, І.​С.​Сурта, В.​Л.​Талочка, Ф.​С.​Трус, В.​І.​Урбановіч, І.​Я.​Халаеў, Р.​М.​Халам’еў, М.​Н.​Храменкаў, В.​І.​Цагельнік, С.​Я.​Целяпнёў, У.​Я.​Цуба, А.​С.​Чагін, У.​Ц.​Чарвякоўскі, М.​М.​Чаркесаў, В.​С.​Чарнякоў, А.​В.​Часнакоў, К.​Ф.​Чыркоў, М.​С.​Шумчык, Н.​С.​Шынкароў, Р.​С.​Якуш, М.​К.​Ярошаў.

1977. С.​Т.​Анісаў, В.​Г.​Анісенка, А.​А.​Архіпаўскі, М.​Т.​Арыстава, Л С.​Астаноўка, Я.​В.​Баранаў, К.​Ф.​Барысавец, М.​П.​Брацянкоў, З.​І.​Бычкова, Р.​А.​Варабей, Т.​І.​Галіца, У.​С.​Грынюк, І.​М.​Дайнека, М.​І.​Данілкаў, С.​М.​Жуковіч, М.​У.​Знак, В.​С.​Кадушкіна, Л.​І.​Казырын, А.​Дз.​Канаплянікаў, Г.​М.​Катляроў, Я.​І.​Кімстач, Ф.​Я.​Красінская, М.​А.​Крысіна, Д.​І.​Кудравец, І.​І.​Курзянкоў, А.​В.​Марцынкевіч, В.​Р.​Масюткін, М.​М.​Мельнік, В.​С.​Мілеўскі, К.​П.​Місюк, К.​І.​Пазняк, П.​С.​Палто, А.​Ф.​Рапецкая, Б.​М.​Сак, Л.​В.​Сакоўскі, І.​П.​Салёнаў, І.​М.​Саўко, В.​А.​Сідаровіч, Н.​С.​Скамарохава, В.​І.​Снапкова, Л.​І.​Сыса, А.​К.​Усава, Б.​М.​Фунцікаў, А.​М.​Ходас, А.​М.​Шаўчурка, А.​П.​Шугкін, А.​П.​Шыбека.

1978. А.​Т.​Анішчанка, Л.​Ц.​Батвінёнак, І.​С.​Гатоўскі, І.​В.​Грынашкевіч, А.​М.​Дудук, Б.​М.​Жураўль, М.​Дз.​Іванова, Г.​К.​Іваноў, Ф.​Б.​Ненартовіч, М.​П.​Пазднякова, А.​А.​Патапікін, У.​П.​Самсонаў, В.​К.​Старавойтаў, Л.​Ф.​Сычова, У.​І.​Урбан, Ф.​І.​Чэрнікаў.

1979. В.​С.​Ждановіч, В.​Ф.​Карманаў, В.​П.​Махлай, А.​В.​Пятрова, І.​І.​Савенка, Р.​А.​Сініцына, У.​Ф.​Скрыцкі, М.​К.​Снегіроў, Л.​І.​Хітрун, В.​П.​Цімашэнка.

1980. А.​А.​Валадзько. А.​П.​Жыбуль, М.​П.​Жыдаль, І.​І.​Лазарчук, І.​Е.​Мядзведзеў, Я.​У.​Рудэнка, У.​М.​Рэпкін, Л.​І.​Сарокіна.

1981. А.​С.​Гераскін, Л.​Я.​Падымака, І.​І.​Сяргееў.

1982. М.​К.​Андрасюк, М.​А.​Германовіч, К.​К.​Кавалёва, Т.​І.​Капчонкава, В.​І.​Каравай, Н.​К.​Лапука, Г.​Ц.​Новікаў, А.​А.​Пакала, Р.​С.​Самцова, А.​К.​Халенкава.

1983. Н.​І.​Барадаценка, М.​Ф.​Дзехцярова, К.​А.​Карабко, У.​У.​Конан, Я.​Ф.​Кульгавеня, Э.​Я.​Ляшнеўскі, Ф.​У.​Мірачыцкі, А.​К.​Петрушкевіч, М.​І.​Сідарэнка, Ф.​А.​Скудная, Н.​В.​Тарасевіч. 1984. М.​А.​Магучы.

1985. В.​І.​Арцюшэўская, Н.​М.​Бакун, Н.​У.​Бутрымовіч, А.​М.​Бухаўка, І.​Я.​Бяспалых, А.​Я.​Васільеў, А.​К.​Віцкоўскі, В.​А.​Галінская, П.​І.​Гамза, Ю.​І.​Гурыновіч, У.​А.​Давыдаў, І.​К.​Даніловіч, М.​У.​Жук, С.​А.​Жукоўская, П.​А.​Жушма, С.​П.​Зяневіч, Л.​І.​Кадлубовіч, Л.​М.​Казакова, Г.​У.​Казляк, М.​М.​Кандаулаў, В.​М.​Каравай, Я.​П.​Каспяровіч, У.​М.​Клімовіч, М.​А.​Кляпец, І.​С.​Ключынскі, А.​Т.​Кобрусеў, В.​Я.​Лапушынскі, А.​В.​Ляснічы, А.​В.​Майсевіч, С.​М.​Мурашкін, У.​І.​Мядзведзеў, Г.​У.​Налівайка, М.​І.​Ніканчык, М.​П.​Панасенка, У.​І.​Панкратаў, Н.​А.​Панцялеева, Н.​А.​Пархоменка, М.​У.​Раманчык, Г.​І.​Расолава, М.​А.​Рэмізанава, К.​С.​Савановіч, М.​П.​Смаляк, Б.​І.​Таракан, С.​В.​Тарасава, М.​І.​Уласік, Т.​С.​Федасенка, Т.​А.​Шаўчэнка, Р.​К.​Шпакаў, М.​С.​Шыракапыт, М.​Л.​Яркевіч.

1986. І.​С.​Барыскін, В.​У.​Барысюк, А.​М.​Беза, Э.​І.​Бербаш, М.​Дз.​Варабей, І.​І.​Дзяміда, З.​У.​Дубінка, Я.​М.​Дудкевіч, Ю.​І.​Жураўская, В.​Б.​Жаўнова, А.​Р.​Зарэмскі, В.​С.​Кавалёва. Р.​Я.​Капчыкава, У.​П.​Кемежук, У.​М.​Коршунаў, Я.​І.​Кудзінаў, А.​М.​Ладзюкоў, Я.​І.​Лявіцкая, Ф.​М.​Мардухай, Ф.​І.​Маскаленка. Я.​В.​Машарскі, Н.​А.​Мельнікава, Л.​П.​Новік, Н.​В.​Паўлючкова, В.​С.​Прэнза, А.​У.​Пяхота, В.​І.​Развадоўскі, А.​Ф.​Раманюк, А.​І.​Русак, В.​І.​Савіцкі, М.​В.​Саленік, В.​М.​Сваток, Ф.​А.​Сякацкі, С.​В.​Трусевіч. І.​Я.​Харашкевіч, І.​Г.​Хільмановіч, Л.​П.​Цэд, Я.​С.​Чарняўская, Г.​Р.​Шантаровіч, М.​Е.​Шчарбіна, Л.​А.​Шыдлоўская, В.​К.​Шынкевіч.

1987. У.​А.​Баум, Дз.​С.​Ляшук, В.​Я.​Расянкова.

1988. В.​І.​Бабушкіна, П.​В.​Галадко, Н.​А.​Гладышава, А.​М.​Зінкевіч, Т.​В.​Конан, М.​М.​Міндзюкевіч, Г.​І.​Няфёдава, Н.​І.​Сянчыла.

1989. А.​В.​Караткевіч, В.​М.​Котаў, Ф.​А.​Наркевіч, В.​А.​Тарасюк, А.​Л.​Фрыдман.

1990. У.​А.​Быкаў, Р.​Р.​Гарашчэня, Л.​А.​Дазорцаў, У.​С.​Кітаеў, Я.​С.​Ліўшыц, І.​З.​Майдзін, І.​Ф.​Новікаў, В.​А.​Папкоў, Э.​А.​Пятровіч, П.​М.​Шарснёў.

1991. Р.​П.​Бараноўскі, І.​В.​Геведзе, А.​П.​Герасімаў, У.​І.​Дубоўскі, М.​Н.​Кананчук, М.​Дз.​Лянкевіч, Ч.​І.​Рынкевіч, М.​І.​Рэдказубаў, М.​У.​Саўчык, М.​Ц.​Славашэвіч, Ф.​П.​Цыганоў, А.​А.​Яроменка.

1992. П.​М.​Бацяноўскі, З.​Д.​Гільман, П.​С.​Жукава, В.​А.​Матусевіч, І.​І.​Мікановіч, В.​М.​Шарэшык.

1993. М.​С.​Герасімук, П.​М.​Заяц, Н.​І.​Мілановіч, А.​І.​Паўлоўскі, А.​С.​Скакун.

1994. А.​І.​Антановіч, А.​А.​Багушэвіч, Л.​І.​Бярдзічавец, Г.​І.​Віяленцій, Я.​М.​Вырко, В.​П.​Груша, А.​М.​Жук, А.​К.​Захарэвіч, М.​А.​Канстанцінаў, М.​А.​Карчміт, М.​А.​Мароз, М.​У.​Нячаеў, М.​С.​Пронька, К.​У.​Рахатка, У.​В.​Савашынскі, М.​Т.​Смалянка, В.​П.​Яцкевіч.

1995. В.​С.​Кашуй, К.​К.​Курыловіч, Л.​П.​Навуменка, І.​І.​Плаўскі, М.​А.​Расолька, У.​І.​Урбан, Б.​М.​Шапіра.

1996. Я.​А.​Бухавецкі, І.​А.​Голуб, У.​І.​Крамко, Л.​С.​Майсееў, У.​В.​Рудзянок. У.​Ч.​Серахан, К.​С.​Шкраба.

1997. С.​У.​Сабко, Дз.​І.​Самусік, Г.​Ф.​Скакун, Я.​П.​Разнічэнка.

т. 6, с. 566

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)