гэ́ткі
займеннік, указальны, безасабовы
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
гэ́ткі |
гэ́ткая |
гэ́ткае |
гэ́ткія |
| Р. |
гэ́ткага |
гэ́ткай
гэ́ткае |
гэ́ткага |
гэ́ткіх |
| Д. |
гэ́ткаму |
гэ́ткай
гэ́ткае |
гэ́ткаму |
гэ́ткім |
| В. |
гэ́ткага (адуш.)
гэ́ткі (неадуш.) |
гэ́ткую |
гэ́ткае |
гэ́ткіх
гэ́ткія |
| Т. |
гэ́ткім |
гэ́ткай |
гэ́ткім |
гэ́ткімі |
| М. |
гэ́ткім |
гэ́ткай |
гэ́ткім |
гэ́ткіх |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
такі́
займеннік, указальны, безасабовы
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
такі́ |
така́я |
тако́е |
такі́я |
| Р. |
тако́га |
тако́й |
тако́га |
такі́х |
| Д. |
тако́му |
тако́й |
тако́му |
такі́м |
| В. |
тако́га (адуш.)
такі́ (неадуш.) |
таку́ю |
тако́е |
такі́х
такі́я |
| Т. |
такі́м |
тако́й
тако́ю |
такі́м |
такі́мі |
| М. |
такі́м |
тако́й |
такі́м |
такі́х |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
гэ́такі
займеннік, указальны, безасабовы
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
гэ́такі |
гэ́такая |
гэ́такае |
гэ́такія |
| Р. |
гэ́такага |
гэ́такай
гэ́такае |
гэ́такага |
гэ́такіх |
| Д. |
гэ́такаму |
гэ́такай |
гэ́такаму |
гэ́такім |
| В. |
гэ́такага (адуш.)
гэ́такі (неадуш.) |
гэ́такую |
гэ́такае |
гэ́такіх
гэ́такія |
| Т. |
гэ́такім |
гэ́такай
гэ́такаю |
гэ́такім |
гэ́такімі |
| М. |
гэ́такім |
гэ́такай |
гэ́такім |
гэ́такіх |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
то́й
займеннік, указальны, безасабовы
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
то́й |
та́я |
то́е |
ты́я |
| Р. |
таго́ |
то́й |
таго́ |
ты́х |
| Д. |
таму́ |
то́й |
таму́ |
ты́м |
| В. |
таго́ (адуш.)
то́й (неадуш.) |
ту́ю |
то́е |
ты́х
ты́я |
| Т. |
ты́м |
то́й
то́ю |
ты́м |
ты́мі |
| М. |
ты́м |
то́й |
ты́м |
ты́х |
Іншыя варыянты:
тэ́й.
Крыніцы:
krapivabr2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
гэ́ты
займеннік, указальны, безасабовы
|
адз. |
мн. |
| м. |
ж. |
н. |
- |
| Н. |
гэ́ты |
гэ́та
гэ́тая |
гэ́та
гэ́тае |
гэ́тыя |
| Р. |
гэ́тага |
гэ́тай
гэ́тае |
гэ́тага |
гэ́тых |
| Д. |
гэ́таму |
гэ́тай |
гэ́таму |
гэ́тым |
| В. |
гэ́ты (неадуш.)
гэ́тага (адуш.) |
гэ́ту
гэ́тую |
гэ́та
гэ́тае |
гэ́тыя
гэ́тых |
| Т. |
гэ́тым |
гэ́тай
гэ́таю |
гэ́тым |
гэ́тымі |
| М. |
гэ́тым |
гэ́тай |
гэ́тым |
гэ́тых |
Крыніцы:
krapivabr2012,
piskunou2012,
prym2009,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
гэ́ны, ‑ага, м.; гэна, ‑ай, ж.; гэна, ‑ага, н.; мн. гэныя, ‑ых; займ.
Абл.
1. указальны. Той (у 1 знач.). Знішчалі войны ўсё мячом .. Не гандляры і не князі тут абліваліся слязьмі, — тут гараваў працоўны люд ад гэных войн, ад гэных смут. Дубоўка.
2. указальны. Гэты. [Гаспадар] змоўк на хвіліну, думаў, што Папас нешта адкажа на гэныя словы пра махорку, але не дачакаўся Панасавых слоў і працягваў гаворку сам. Галавач.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Перава́льны (стоўп) ’указальны слуп для арыентацыі на рацэ’ (гродз., Нар. сл.). Да перавалі́ць ’прайсці пэўную мяжу’, што з пера- і валіць 1 (гл.), тут у значэнні ’пераарыентавацца з аднаго знаку на іншы’, параўн. рус. дыял. перева́л (у рацэ) ’парог’, перевал во́ды ’паварот плыні’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
А́слі ’ці, хіба’ (Нас., Гарэц.), рус. смал., пск. асли ’тс’, макед. асли ’сапраўды’, балг. аслъ ’тс’, серб.-харв. асли ’тс’: Паўднёваславянскія словы лічаць запазычанымі з турэцкай, дзе з арабскай (БЕР, 1, 18; Скок, 1, 66), што не выклікае сумненняў адносна прыметнікавага ўжывання. Беларускае і рускае словы з а‑сь‑ли, дзе а — часціца, тая ж, што ў але, або; сь — указальны займеннік; ли — пытальная часціца. Параўн. асечка (< ась), рус. ась, чэш. asi, польск. atoli (параўн. ат з атъ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Вячо́рашні ’які быў учора вечарам’ (Байк. і Некр., Гарэц., Яруш.), вечорошній ’тс’ (Нас.). Рус. вечорошни(ы)й ’тс’ (Даль). Ад *вечорась ’учора, учора вечарам’; параўн. рус. вечорась ’тс’ (вяц., валаг., наўг. і г. д., СРНГ). Параўн. славен. večę̑rkah ’вечарам’ і večę̑rkašnji ’пасляабедзенны’ (Плет.). З іншай семантыкай фармальна тоесныя ўкр. зах. вече́рішній ’вячэрні’, серб.-харв. вечѐрашњи, славен. večę́rašnji, макед. вечерашен ’тс’, якія пацвярджаюць старажытнасць утварэння. Да формы вечорась параўн. рус. дыял. вчерась; гл. Фасмер, 1, 366 (там і заўвагі адносна склону). Параўн. яшчэ ст.-рус. дьньсь, рус. утрось, летось і г. д., якія, паводле Сразнеўскага, 1, 772, уяўляюць сабой формы він. скл. + указальны займеннік; з’ява яшчэ праславянская.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Та́я — указальны займ. ж. р. ад той (Нас., Ласт., Вруб.), ст.-бел. таꙗ, таѧ ’тс’ (XVI ст., Карскі 2-3, 194; Альтбаўэр), сюды ж эўфемізм та́я ’задніца’ (Пятк. 2), ’рэч ці асоба, якой тут няма’ (Варл.), та́я ха́та ’святліца’ (пруж., Нар. скарбы), та́я сла́ва ’толькі знак’ (драг., З нар. сл.), та́ято (та́јато) ’вось тая’ (Вруб.). Параўн. укр., рус. дыял. та́я, стараж.-рус. таꙗ, макед. таа. Узыходзіць як форма ж. р. да *tъ‑jь (гл. той, то), неўскладненая форма та сустракаецца ў гаворках: і та гаворыць і та (ТС), паводле Карскага (2–3, 194), пад рускім ці польскім уплывам, аднак, магчыма і другаснае сцяжэнне з пропускам ‑j‑, параўн. таа (бых., Рам. 4).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)