пераста́ць сов. переста́ть;

п. смя́яцца — переста́ть смея́ться;

дождж не ~та́ў — дождь не переста́л;

галава́ ~та́ла бале́ць — голова́ переста́ла боле́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прамата́ць I сов. промота́ть;

уве́сь ве́чар ~та́ла ні́ткі — весь ве́чер промота́ла ни́тки

прамата́ць II сов., разг. (нерасчётливо израсходовать) промота́ть, протранжи́рить

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прасмакта́ць сов., в разн. знач. прососа́ть;

дзіця́ цэ́лую гадзі́ну ~та́ла со́ску — ребёнок це́лый час прососа́л со́ску;

п. наскро́зь — прососа́ть наскво́зь

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

заклеката́ць сов.

1. (о птицах) заклекота́ть;

бу́сел ~та́ў — а́ист заклекота́л;

2. (забурлить, с шумом закипеть) заклокота́ть;

~та́ла вада́ ў прато́цы — заклокота́ла вода́ в прото́ке

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

усмакта́ць сов. всоса́ть, впита́ть, втяну́ть; поглоти́ть;

по́мпа з вадо́й ~та́ла пясо́к — насо́с с водо́й всоса́л (втяну́л) песо́к;

зямля́ ўсмакта́ла ві́льгаць — земля́ всоса́ла (впита́ла) вла́гу

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

аху́таць сов.

1. оку́тать;

2. перен. оку́тать; покры́ть;

ноч ~тала зямлю́ густо́й це́мрай — ночь оку́тала (покры́ла) зе́млю густо́й темното́й;

дым ~таў дрэ́вы — дым оку́тал дере́вья

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

забо́ўтаць сов.

1. (о жидкости) нача́ть болта́ться, заплеска́ться;

вада́ ~тала ў збане́ — вода́ начала́ болта́ться (заплеска́лась) в кувши́не;

2. (начать мешать чем-л. жидкость) нача́ть болта́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прабалбата́ць сов.

1. проболта́ть; протарато́рить;

яна ~та́ла цэ́лую гадзі́ну — она́ проболта́ла (протарато́рила) це́лый час;

2. (выдать секрет) проболта́ть;

п. таямні́цу — проболта́ть та́йну;

3. (невнятно сказать) пролопота́ть;

п. не́шта незразуме́лае — пролопота́ть что-то непоня́тное

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Та́ліць ’прасці вельмі тонкай ніткай, высакаякасна’ (мёрск., Ск. нар. мовы). Гл. талька.

*Талі́ць 1, толы́ты ’насычаць, карміць’ (драг., Бел.-укр. ізал.), часцей у прыставачных утварэннях наталіць (гл.): яго нічым ні наталіш (Сержп. Прымхі), утолі́ць ’задаволіць, насыціць’ (ТС). Параўн. укр. толи́ти ’заспакойваць’, палес. толи́ть ’раскормліваць, пічкаць’, рус. толи́ть ’тс’, ст.-польск. tolić ’тс’, славац. táliť sa ’добра харчавацца’, серб.-харв. то̀лити ’заспакойваць’, славен. toliti ’сунімаць, супакойваць’. Прасл. *toliti/*taliti, каўзатыў ад *tьlěti (гл. тлець), параўн. літ. tìlti ’стаяць моўчкі’, лат. tilinât ’распешчваць (дзіця)’, ст.-ірл. tuiti ’спаць’, магчыма, ст.-в.-ням. stilli ’ціхі’ (Фасмер, 4, 71; Бязлай, 4, 194; Варбат, Этимология–1970, 59; ЕСУМ, 5, 593). Гл. таксама уталяць.

*Талі́ць 2, толі́ць ’збіраць, хаваць’: толіць тые грошы (ТС), та́лыты ’сцягваць у адно месца; траціць’ (Арх. Вяр.), сюды ж дзеяслоў шматкратнага дзеяння талаваць, гл. Лічыцца адаптаваным запазычаннем з цюркскіх моў, у якасці крыніцы прапануецца крым.-тат. тала ’дзерці, рабаваць’, роднаснае манг. tala ’рабаваць’ і пад. (Фасмер, 4, 15; ЕСУМ, 5, 509).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Та́ры-ба́ры ’пустая размова, балбатня’ (ТСБМ), ’пустыя размовы’ (дзісн., Нар. сл.); сюды ж тараба́рыць ’балбатаць’ (ТСБМ), тараба́рыцца ’бязладна, шумна размаўляць’ (Юрч. Вытв.). Укр. та́ри‑ба́ри ’балбатня’, дыял. тараба́ри ’інтымная размова; пустая балбатня’, рус. та́ры‑ба́ры ’балбатня’, дыял. тараба́ры ’балбатня, размова’. Спалучэнне дзвюх рыфмаваных асноў не зусім высветленага паходжання, магчыма, гукапераймальнай прыроды. Першую з іх атаясамліваюць з элементам та́р(ы/а)‑ у тарато́рыць (гл.), суадносным з тала‑ ў талатоніць (гл.), другую — з ба́р(ы/а), напрыклад, ва ўкр. ба́ры ’балбатня’, у рус. бараба́ритъ ’тараторыць’, паводле Саднік і Айцэтмюлера (2, 123), суадноснае з бала‑ (гл. балакаць, балабоніць), якія з’яўляюцца ўтварэннямі, што ўзыходзяць да і.-е. *bha‑ (Фасмер, 4, 25; ЕСУМ, 5, 522; 1, 142–143; Мельнічук, Этимология–1987, 61; Варбат, Этимология–1982, 26). Паводле Варбат (Этимология–1984, 38), значэнне ’гаварыць’ для спалучэння другаснае, асноўнае — ’адходы вытворчасці’, што да *toriti (< *terti, гл. церці) і *bьrati (гл. браць). Праблематычна, хутчэй за ўсё, пераважала першаснае сінкрэтычнае значэнне.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)