ГУБАРЭ́ВІЧ (Кастусь) (Канстанцін Лявонавіч; 5.1.1907, в. Радучы Чавускага р-на Магілёўскай вобл. — 3.7.1987),

бел. драматург. Засл. дз. маст. Беларусі (1966). Скончыў Магілёўскі педтэхнікум (1927), Дзярж. ін-т кінематаграфіі ў Маскве (1932). Настаўнічаў, працаваў у газ. «Палеская праўда», на кінафабрыцы Белдзяржкіно і Бел. радыё, з 1949 — у газ. «Літаратура і мастацтва», на кінастудыі «Беларусьфільм», у 1966—74 у Мін-ве культуры Беларусі. У 1926 дэбютаваў вершамі і апавяданнямі. Першая кніга — зб. апавяданняў «Гайда туды і жывыя шрубы» (1930). Разам з І.​Дорскім напісаў драму «Цэнтральны ход» (паст. 1948) і лірычную камедыю «Алазанская даліна» (паст. 1949). Аўтар гісторыка-рэв. і ваенна-патрыят. п’ес «Цытадэль славы» (паст. 1949, пад назвай «Брэсцкая крэпасць» 1953), «Простая дзяўчына» (паст. 1953), «На крутым павароце» (паст. 1956), «Галоўная стаўка» (паст. 1957), «Далёкая песня» (паст. 1962), «А куды ж нам падзецца» (паст. 1963), «Салодкі месяц» (паст. 1970), «Брэсцкі мір» (паст. 1969), «Партызанская зона» (паст. 1976), «Даруй мне» (паст. 1980) і інш., у якіх вастрыня і драматызм канфліктаў, дынамічнасць сюжэтаў, дакументальнасць грамадсказначных фактаў. Выступаў як кінадраматург: сцэнарыі фільмаў «Баям насустрач» (1932, з Я.​Гезіным і К.​Мінецам), «Дзяўчынка шукае бацьку» (1958, з Я.​Рысам), «Анюціна дарога» (1968), «Паланэз Агінскага» (1971), «Неадкрытыя астравы» (1973). Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1968. Дзярж. прэмія Беларусі 1972.

Тв.:

П’есы. Мн., 1969;

Анютина дорога: Киноповести. Мн., 1980;

Драмы і камедыі. Мн., 1981.

Літ.:

Сабалеўскі А. Беларуская савецкая драма. Мн., 1972. Кн. 2. С. 86—118;

Усікаў Я. Грамадзянскае сумленне мастака. Мн., 1976. С. 186—192;

Гаробчанка Т. Час вымяраецца здабыткамі // Полымя. 1976. № 12;

Колос Г. Его писательская ясность // Неман. 1987. № 5.

І.​У.​Саламевіч.

т. 5, с. 516

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МА́ЛЬТА (Malta),

Рэспубліка Мальта (мальтыйскае Repubblika ta’Malta, англ. Republic of Malta), дзяржава на Мальтыйскім архіпелагу, у цэнтр. ч. Міжземнага м. на Пд ад Сіцыліі. Пл. 320 км². Нас. 380 тыс. чал. (1998). Дзярж. мовы — мальтыйская і англійская. Сталіца — г. Валета. Нац. свята — Дзень незалежнасці (21 вер.).

Дзяржаўны лад. М. — рэспубліка. Уваходзіць у Садружнасць на чале з Вялікабрытаніяй. Дзейнічае канстытуцыя 1964 (з папраўкамі 1974 і 1987). Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт, які выбіраецца на 5 гадоў. Заканад. ўлада належыць парламенту, у склад якога ўваходзяць прэзідэнт і палата прадстаўнікоў (65 дэпутатаў выбіраюцца тэрмінам на 5 гадоў). Выканаўчую ўладу ажыццяўляе ўрад на чале з прэм’ер-міністрам.

Прырода. Краіна займае 2 параўнальна значныя а-вы — Мальта (пл. 246 км²) і Гоца (пл. 67 км²) і некалькі дробных. У рэльефе пераважаюць закарставаныя вапняковыя плато выш. да 253 м (на в-ве Мальта). Клімат міжземнаморскі з гарачым сухім летам і мяккай дажджлівай зімой; сярэдняя т-ра лют. 12 °C, жн. 25 °C. Ападкаў каля 530 мм за год. Рэк і ручаёў няма. У расліннасці пераважае рэдкі травастой са злакаў, на схілах — пусткі з нізкімі сухалюбівымі хмызнякамі і хмызнячкамі. Невял. гаі з хвоі, пініі, дубу. Жывёльны свет бедны. Рэзерват Гадыра.

Насельніцтва. Каля 98% складаюць карэнныя жыхары — мальтыйцы. Па мове яны блізкія да тунісцаў, па культуры — да жыхароў Паўд. Італіі. Жывуць таксама невял. групы англічан і італьянцаў. Пануючая рэлігія — каталіцызм (больш за 98% насельніцтва). Сярэднегадавы прырост 0,58% (1998). Сярэдняя шчыльн. 1200 чал. на 1 км² (адна з найб. у свеце). Найб. шчыльна заселена паўн.-ўсх. ч. в-ва Мальта. У гарадах жыве больш за 90% насельніцтва. У г. Валета 9,1 тыс. ж., з прыгарадамі больш за 150 тыс. ж. (1995). Каля 10 тыс. ж. у гарадах Сліма, Хамрун, Рабат, Вікторыя, Зейтун. У прам-сці і буд. занята 25% эканамічна актыўнага насельніцтва, у сельскай гаспадарцы — 2%, астатнія — у абслуговых галінах. Значная эміграцыя (за мяжой жыве каля 150 тыс. мальтыйцаў) пераважна ў Аўстралію і Вялікабрытанію.

Гісторыя. Першыя паселішчы чалавека з’явіліся на М. ў эпоху неаліту каля 4-га тыс. да н.э. З таго часу на а-вах Мальта і Гоца захаваліся унікальныя мегалітычныя культавыя пабудовы. абнесеныя сценамі цыклапічнай муроўкі. З часоў антычнасці М. з-за зручнага геагр. і стратэг. становішча ў цэнтры Міжземнамор’я неаднаразова была аб’ектам каланізацыі і ваен. захопаў. У 13 ст. да н.э. яе каланізавалі фінікійцы. з 8—7 ст. да н.э. — карфагеняне. У 6—3 ст. да н.э. М. — уладанне Карфагена, з 218 да н.э.Стараж. Рыма, у 395—870 н.э.Візантыі (у 5 ст. часова захоплена вандаламі, потым остготамі). У 870—1091 М. валодалі арабы, якія значна паўплывалі на гаспадарку, культуру і мову яе насельніцтва. У 1091 заваявана нарманамі і ў 12 ст. далучана імі да Сіцылійскага каралеўства. З 1302 М. разам з Сіцыліяй належала каралеўству Арагон, з 1504 — у складзе падначаленага Іспаніі Сіцылій абедзвюх каралеўства. У 1530 імператар «Свяшчэннай Рым. імперыі» (адначасова ісп. і сіцылійскі кароль) Карл V перадаў М. каталіцкаму рыцарскаму ордэну іаанітаў (Мальтыйскі ордэн). У 16 ст. М. неаднаразова цярпела ад нападаў тур. флоту і войск. У 1565 рыцары вытрымалі ва ўмацаваннях в-ва Мальта працяглую. і жорсткую тур. аблогу. У 1566 вял. магістр ордэна Ж. дэ ла Валет заснаваў на М. сталіцу — г. Валета. У 1775 адбылося паўстанне мясц. насельніцтва супраць іаанітаў. У 1798 М. захоплена Францыяй. у 1800 — Вялікабрытаніяй, якая стварыла тут ваен.-марскую базу. Стратэг. значэнне М. вырасла пасля адкрыцця ў 1869 Суэцкага канала. У час 1-й і 2-й сусв. войнаў парты М. служылі базай ваен.-марскіх сіл Вялікабрытаніі і яе саюзнікаў, у 1940—43 яна цярпела ад налётаў ням. і італьян. авіяцыі, ад абстрэлаў і блакады з мора. Пад націскам нац.-вызв. барацьбы мальтыйцаў Вялікабрытанія ў 1921 і 1947 давала М. абмежаванае самакіраванне (адменена ў 1933 і 1959), у 1962 прадаставіла ўраду М. права вырашаць справы краіны. акрамя пытанняў знешняй палітыкі і абароны. З 21.9.1964 М. — незалежная дзяржава ў складзе брыт. Садружнасці. Да 1974 канстытуцыйная манархія (кіраўнік дзяржавы — брыт. манарх, прадстаўлены ген.-губернатарам).

13.12.1974 М. абвешчана парламенцкай рэспублікай. У 1979 з краіны выведзены апошнія брыт. войскі. 14.5.1981 М. афіцыйна абвясціла аб сваім нейтралітэце. Ва ўнутрыпаліт. жыцці асн. барацьба за ўладу адбываецца паміж Нацыяналіст. і Лейбарысцкай партыямі. У перыяд першага праўлення лейбарыстаў (1971—87) створаны моцны дзярж. сектар эканомікі, закладзены асновы незалежнага знешнепаліт. курсу М. З 1994 прэзідэнт краіны — лідэр лейбарыстаў У.​Міфсуд Банічы. На парламенцкіх выбарах 1998 перамагла Нацыяналіст. партыя (прыхільнікі ліберальнай эканам. мадэлі з прыярытэтам прыватнай уласнасці на сродкі вытв-сці), яе лідэр Э.​Фенек Адамі сфарміраваў урад. Дзейнічаюць таксама Дэмакр. партыя М., рух Дэмакр. альтэрнатыва. Асн. прафсаюзы: Усеагульны саюз рабочых і Канфедэрацыя прафсаюзаў М. М. — чл. ААН (з 1964), Савета Еўропы (з 1965), асацыіраваны чл. Еўрап. эканам. супольнасці (з 1971). Дыпламат. адносіны з Рэспублікай Беларусь устаноўлены 16.2.1993.

Гаспадарка. М. — эканамічна развітая краіна. Штогадовы даход на 1 чал. 12,9 тыс. дол. (1997). Абслуговыя галіны даюць 61% даходаў краіны, прам-сць — 34%, сельская гаспадарка — 5%. У эканоміцы пераважае замежны (пераважна англійскі) капітал. Дзяржаве належыць шэраг прамысл. прадпрыемстваў, яна фінансуе развіццё партоў, агракомплексаў, прамысл. зон, станцый апраснення марской вады, пашырэнне сеткі атэляў, асваенне непрыдатных зямель. Аснова эканомікі — суднарамонт, транзітна-трансп. паслугі, замежны турызм. Мальтыйскія докі рамантуюць судны больш чым 70 краін свету (адно з найб. суднарамонтных прадпрыемстваў на Міжземным м.), на іх занята больш за 5000 рабочых. Важнае значэнне транзітнага гандлю, забеспячэнне гандл. суднаў розных краін палівам, вадой і інш. Павялічваецца роля замежнага турызму. Штогод бывае больш за 1 млн. турыстаў, пераважна з Вялікабрытаніі, Італіі, краін Паўн. Еўропы. Турыстаў прываблівае маляўнічае ўзбярэжжа, сонечнае надвор’е, гіст. і арх. помнікі. У 1994 турызм прынёс даход у 639 млн. дол. Развіты электронная, тэкст., трыкат., абутковая, мэблевая, харч. (кансервы) і харчасмакавая (асабліва вінаробства і тытунёвая) прам-сць, вытв-сць прамысл. хім. прэпаратаў, касметычных і фармацэўтычных вырабаў, буд. матэрыялаў і інш. Ёсць з-д па зборцы аўтамабіляў і аўтарамонтныя майстэрні. Развіты саматужныя промыслы — выраб карункаў, філігранных упрыгожанняў, пляценне з саломы, хатняе ткацтва, чаканка па серабры і золаце, шкловыдзімальнае майстэрства. Выпрацоўка электраэнергіі — 1,4 млрд. кВтгадз (1996). Электрастанцыі працуюць на імпартнай нафце. У сельскай гаспадарцы пераважае земляробства. Апрацоўваецца каля 14 тыс. га. Значная частка зямлі належыць царкве, якая здае яе ў арэнду сялянам. Пераважаюць дробныя сял. гаспадаркі пл. да 2 га. Гал. культуры: ранняя бульба, памідоры, салодкі перац, капуста, цыбуля. Вырошчваюць таксама бахчавыя культуры, бавоўнік, пшаніцу і ячмень. За год здымаюць 2—3 ураджаі.

Развіты садоўніцтва (вінаград, апельсіны, аліўкі, інжыр), кветкаводства і насенная гаспадарка. Жывёлагадоўля развіта менш з-за недахопу кармавых угоддзяў. Пагалоўе (тыс. галоў): буйн. раг. жывёлы — каля 15, свіней — каля 55, коз і авечак — каля 12. Птушкагадоўля (каля 1,5 млн. курэй). Рыбалоўства. Транспарт аўтамаб. і марскі. На астравах 1,3 тыс. км аўтадарог. А-вы Мальта і Гоца злучаны паромнай пераправай. Марскі транспарт абслугоўвае знешнія сувязі. Гал. порт Валета. Міжнар. аэрапорт Лука на в-ве Мальта. У 1996 экспарт склаў 1,7 млрд. дол., імпарт — 2,8 млрд. дол. У экспарце пераважаюць прадукцыя машынабудавання, швейныя і трыкат. вырабы, тканіны, абутак, ранняя агародніна і кветкі, у імпарце — харч. прадукты, паліва, машыны і паўфабрыкаты. Асн. гандл. партнёры: Італія (32% экспарту, 27% імпарту), Германія (адпаведна 16 і 14%), Вялікабрытанія (8 і 13%). Значную ролю адыгрываюць грашовыя пераводы грамадзян М., якія жывуць за мяжой. Грашовая адзінка — мальтыйская ліра.

І.​Я.​Афнагель (прырода, насельніцтва, гаспадарка), М.​Г.​Нікіцін (гісторыя).

Герб і сцяг Мальты.
Мальта. Горад Валета.

т. 10, с. 46

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ АРТЫ́СТ РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. артыстам, рэжысёрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, муз. выканаўцам, што працуюць у сферы мастацтва 10 і больш гадоў, артыстам балета з улікам спецыфікі іх жанру, якія працуюць 5 і больш гадоў і стварылі высокамаст. вобразы, спектаклі, кінафільмы, тэлеспектаклі, тэлефільмы, канцэртныя, эстр., цыркавыя праграмы, муз., тэлевізійныя і радыётворы, што атрымалі грамадскае прызнанне. Званне засл. арт. Беларускай ССР устаноўлена 16.4.1928 і прысвойвалася СНК БССР, з 1938 — Прэзідыумам Вярх. Савета БССР; званне засл. арт. Рэспублікі Беларусь з 1991 прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета Рэспублікі Беларусь, з 1995 згодна з законам ад 13.4.1995 прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь.

Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь

1928. Е.​А.​Міровіч.

1931. У.​М.​Крыловіч.

1933. У.​У.​Кумельскі, У.​І.​Уладамірскі (Малейка).

1934. Л.​М.​Літвінаў.

1935. А.​А.​Згіроўскі, А.​К.​Ільінскі, А.​М.​Кальцаты, Р.​М.​Свярдлова, А.​М.​Файнцымер.

1936. Л.​П.​Александроўская, У.​І.​Дзядзюшка.

1938. Л.​Ф.​Аляксеева, Дз.​А.​Арлоў, Ю.​С.​Арончык, С.​С.​Бірыла, А.​Л.​Бяссмертны, З.​А.​Васільева, В.​У.​Галіна, Г.​П.​Глебаў, М.​І.​Дзянісаў, І.​Ф.​Ждановіч, М.​П.​Звездачотаў, М.​А.​Зораў (Штоклянд), Р.​М.​Кашэльнікава, П.​С.​Малчанаў, Р.​В.​Млодак, І.​А.​Мурамцаў, А.​В.​Нікалаева, Б.​В.​Платонаў, Е.​Г.​Рахленка, Л.​І.​Ржэцкая, М.​Б.​Сокал, Ц.​М.​Сяргейчык, А.​Я.​Трэпель.

1939. І.​М.​Балоцін, Г.​Ю.​Грыгоніс.

1940. М.​Я.​Аблаў, Г.​Б.​Абуховіч, А.​Н.​Амітон, А.​Дз.​Арсенка, А.​В.​Астахаў, А.​В.​Багатыроў, А.​А.​Бельскі, М.​А.​Бергер, Р.​П.​Блюмберг, С.​Ф.​Бычкоў, М.​С.​Бялінская, В.​Я.​Галаўчынер, К.​Я.​Галяйзоўскі, С.​З.​Друкер, П.​І.​Засецкі, П.​С.​Златагораў, П.​І.​Іваноў, В.​В.​Каліноўскі, А.​К.​Клумаў, М.​Я.​Крошнер, В.​П.​Лапін, І.​І.​Любан, В.​М.​Малькова, К.​Э.​Міронава, М.​М.​Моін, І.​А.​Мусін, С.​У.​Палонскі, В.​М.​Пола, С.​У.​Скальскі, І.​Б.​Шаціла, А.​Р.​Шэлег.

1942. А.​Ф.​Усачоў.

1943. К.​М.​Саннікаў.

1944. М.​І.​Аладаў, І.​І.​Жыновіч, Б.​К.​Кудраўцаў, Л.​А.​Маркевіч, М.​А.​Міцкевіч, П.​В.​Нікандраў, А.​П.​Радзялоўская, Я.​С.​Рамановіч, Э.​І.​Рознер, С.​М.​Станюта, А.​М.​Трус, В.​І.​Чэмберг, А.​Л.​Шапс, У.​М.​Шахрай.

1945. С.​В.​Дрэчын, Б.​А.​Пакроўскі.

1946. Э.​П.​Шапко, Л.​П.​Шынко, Б.​З.​Янпольскі.

1947. А.​Ф.​Кістаў.

1949. В.​Ф.​Валчанецкая, Г.​А.​Волкаў, М.​Дз.​Ворвулеў, Я.​К.​Глебаўская, М.​А.​Кавязін, Т.​Г.​Караваева, Г.​В.​Качаткова, Я.​М.​Палосін, В.​В.​Пацехін, П.​А.​Пекур, І.​П.​Сайкоў, М.​М.​Сярдобаў, С.​Л.​Талкачоў.

1951. Н.​І.​Гусельнікава, М.​А.​Зюванаў.

1952. А.​І.​Лагоўская, Ф.​І.​Шмакаў.

1953. А.​А.​Бараноўскі, Л.​С.​Драздова, Я.​А.​Карнавухаў, А.​М.​Савіна, З.​Ф.​Стома.

1954. Р.​В.​Асіпенка, З.​І.​Браварская, Л.​Ф.​Бражнік, У.​М.​Глазаў, Я.​М.​Глінскіх, П.​Ф.​Дзянісаў, З.​І.​Канапелька, П.​С.​Крук, В.​І.​Крыкава, К.​К.​Кудрашова, М.​А.​Лазараў, І.​К.​Лакштанава, К.​А.​Мулер, Т.​М.​Ніжнікава, Г.​К.​Някрасаў, Л.​М.​Ражанава, В.​Ф.​Сербін, Т.​І.​Шымко.

1955. М.​П.​Абрамаў, У.​У.​Алоўнікаў, Т.​Н.​Аляксеева, В.​А.​Белы, А.​І.​Білібін, В.​М.​Браянкоў, С.​С.​Бульчык, К.​І.​Бянеўскі, Л.​У.​Голуб, Н.​С.​Давыдзенка, А.​М.​Даніловіч, Т.​П.​Заранок, В.​С.​Захарава, С.​П.​Іванова, Т.​Ф.​Канавалава, В.​А.​Краўцоў, М.​І.​Кузьменка. Б.​П.​Макараў, А.​М.​Маралёў, П.​А.​Маркін, Г.​Р.​Мартынаў, Л.​П.​Мацісава, Я.​Ц.​Мілаеў, В.​П.​Міронаў, Н.​Ф.​Младзінская, С.​М.​Навіцкі, Т.​М.​Пастуніна, І.​А.​Ражба, Ю.​І.​Сляпнёў, Ю.​М.​Стальмакоў, М.​П.​Тэадаровіч, Б.​В.​Уксусаў, М.​І.​Цурбакоў, Г.​І.​Цэпава, А.​І.​Шах-Парон, А.​Б.​Шкапскі, Х.​І.​Шмелькін, М.​Р.​Шуманскі, В.​Дз.​Шутаў, М.​К.​Шэхаў, М.​М.​Яроменка.

1956. М.​Я.​Астанкава, Г.​П.​Глінаецкі, М.​У.​Кавязіна.

1957. А.​П.​Асторына, Л.​І.​Галушкіна, Я.​М.​Кімберг, І.​С.​Папоў.

1959. А.​А.​Астрамецкі, Ю.​С.​Гальперына, А.​М.​Генералаў, В.​І.​Глушакоў, В.​П.​Дуброўскі, В.​Р.​Кабатнікава. А.​І.​Клімава, І.​А.​Матусевіч, А.​П.​Раеўскі, М.​Л.​Співак, М.​Л.​Федароўскі, В.​І.​Юневіч, С.​І.​Яворскі.

1961. А.​С.​Аркадзьеў, С.​П.​Асновіч, Л.​А.​Гамуліна-Цурбакова, У.​М.​Говар-Бандарэнка, В.​К.​Давыдаў, С.​Ц.​Давыдаў, А.​А.​Карзянкова, Б.​З.​Карпілава (Разенблат), П.​М.​Кірыльчанка, Г.​С.​Лаўроў, А.​П.​Майзлер, Г.​К.​Макарава, У.​Я.​Мартынаў, І.​М.​Савельева, Т.​М.​Скарута, Т.​В.​Трушына, Ю.​І.​Уласаў, М.​М.​Шышкін, Л.​С.​Ядзіткіна-Весніна.

1962. Б.​В.​Нікольскі, Г.​К.​Панкрат.

1963. І.​С.​Абраміс, М.​У.​Адамейка, З.​І.​Бабій, А.​М.​Вязаў, Л.​Д.​Гарэлік, Р.​В.​Дзідзенка, А.​Г.​Каменская, А.​С.​Каменскі, А.​К.​Логінаў, А.​С.​Наважылаў, А.​М.​Самараў, Г.​Д.​Светашаў, Ю.​У.​Сідараў, В.​П.​Тарасаў, Н.​А.​Ткачэнка, С.​Ф.​Хацкевіч, В.​М.​Чарнабаеў, М.​І.​Шошчыц, Р.​І.​Янкоўскі, С.​І.​Яўдошанка.

1964. Л.​Р.​Ганестава, В.​Дз.​Ганчарэнка, В.​Ф.​Грачынскі, І.​Дз.​Дзідзічэнка, П.​В.​Дружына, Р.​Е.​Красоўская, Н.​С.​Нікеева, Н.​Б.​Парошына, Н.​А.​Ражнова, А.​М.​Саўчанка, Ю.​П.​Ужанцаў, Р.​Я.​Яўраеў.

1965. Л.​Я.​Стасевіч.

1966. В.​В.​Антонава, М А.​Апанасенка, Г.​В.​Аўдзеенка, К.​М.​Верамейчык, П.​П.​Дубашынскі, В.​В.​Катаеў, А.​А.​Ляляўскі, М.​І.​Маліноўскі, З.​І.​Малчанава, Г.​П.​Маркіна, М.​П.​Маркоўская, В.​В.​Марозава, Т.​В.​Міянсарава, Б.​М.​Пянчук, Л.​І.​Сторажава, І.​А.​Цюрын, С.​П.​Юркевіч, С.​С.​Яскевіч.

1967. С.​І.​Аляксандраў, В.​А.​Бурковіч, В.​Л.​Вуячыч, В.​Ф.​Гур’еў, М.​Г.​Захарэвіч, Дз.​І.​Зубрыч, Дз.​І.​Іванова, У.​А.​Калашнікаў, Н.​А.​Карнеева, Г.​Я.​Клачко, Б.​М.​Левін, В.​С.​Окалаў, М.​У.​Пятрова, І.​І.​Раеўскі, А.​А.​Рачоў, А.​А.​Рудакоў, Б.​Г.​Скабло, У.​І.​Слаўкоў, М.​А.​Табашнікаў (Зорын), Г.​Б.​Токараў, П.​П.​Філіпаў, Р.​С.​Філіпаў, Н.​Р.​Фядзяева, Л.​Я.​Цімафеева, Л.​С.​Чахоўскі, Л.​І.​Юзафовіч, А.​А.​Яфрэменка.

1968. Г.​А.​Арлова, А.​І.​Бірычэўскі, В.​В.​Воінкаў, Г.​М.​Гарбук, Л.​М.​Давідовіч, С.​П.​Данілюк, Ф.​М.​Іваноў, У.​М.​Кавальчук, В.​Л.​Кірычэнка, У.​А.​Куляшоў, Р.​Ф.​Маленчанка, Б.​А.​Масумян, М.​П.​Пало, А.​В.​Рынковіч, Ю.​В.​Смірноў, Л.​П.​Сцяфанава, Г.​Л.​Храмушын, А.​А.​Цароў, П.​Р.​Чабаненка, В.​Р.​Шаўкалюк, Т.​Р.​Шаіцкіна, І.​Л.​Эйдэльман (Курган), А.​М.​Яўдошанка.

1969. Б.​В.​Барысёнак, В.​Ц.​Лебедзеў, У.​П.​Уласаў.

1970. П.​В.​Кармунін, Т.​А.​Кокштыс, І.​П.​Лакштанаў, Э.​Л.​Міцуль, Я.​М.​Паўловіч, Г.​П.​Рыжкова, Г.​С.​Талкачова, Б.​У.​Уладамірскі, Я.​П.​Яравой.

1971. Л.​Г.​Бржазоўская, В.​Ф.​Бруй-Шуляк, Г.​У.​Пятровіч, В.​Г.​Прышчапёнак, В.​У.​Саркісьян, А.​А.​Сухін, Ю.​А.​Траян.

1972. Ю.​А.​Агееў, Т.​І.​Апіёк, Г.​С.​Аўсяннікаў, Г.​С.​Дубаў, М.​П.​Красоўскі, А.​Л.​Мілаванаў, К.​Ф.​Старыкава, І.​С.​Шыкунова.

1973. В.​С.​Белахвосцік, З.​А.​Бандарэнка, Н.​В.​Гайда, У.​Г.​Мулявін, Б.​І.​Райскі, Л.​Р.​Румянцава, А.​С.​Самарадаў, Ю.​Ф.​Ступакоў, В.​Р.​Фаменка, В.​П.​Шутава.

1974. Л.​У.​Былінская, Т.​Р.​Губко (Раеўская), В.​А.​Кучынскі.

1975. Н.​З.​Багуслаўская, Н.​Ф.​Калаптур, Г.​А.​Лебедзева, П.​І.​Масцераў, А.​Ф.​Мельдзюкова, Н.​М.​Паўлава, А.​Р.​Рудкоўскі, Г.​Ф.​Сідзельнікава, Л.​А.​Смялкоўскі, Т.​П.​Сцяпанава, Л.​М.​Федчанка, Т.​А.​Шафранава, Н.​М.​Ясева.

1976. С.​А.​Акружная, С.​І.​Гулевіч, В.​Ф.​Гусеў, Я.​І.​Дашкоў, У.​У.​Кудрэвіч, З.​В.​Курдзянок, К.​І.​Перапяліца, Л.​І.​Пісарава, В.​А.​Смачнеў, Б.​І.​Сяўко, Л.​М.​Усанава, М.​П.​Цішачкін.

1977. А.​А.​Бялоў, А.​А.​Дзедзік, Л.​С.​Дзяменцьева, Н.​В.​Караткевіч, В.​З.​Краўчанка, А.​В.​Кузняцоў, У.​А.​Мішчанчук, В.​М.​Філатаў.

1978. Ф.​Я.​Балабайка, В.​І.​Гаявая, Л.​К.​Каспорская.

1979. Л.​Л.​Барткевіч, А.​А.​Варанецкі, У.​П.​Грамовіч, Ф.​Ф.​Гулевіч, А.​С.​Дзямешка, М.​А.​Зданевіч, У.​І.​Іваноўскі, А.​Я.​Кашапараў, У.​Л.​Місевіч, С.​І.​Пясцехін, М.​У.​Пятроў, Л.​М.​Сінельнікава, Л.​Б.​Тышко, Я.​П.​Шыпіла.

1980. У.​У.​Будкевіч, В.​В.​Волкаў, М.​Ф.​Галкоўскі, Ю.​В.​Гершовіч, Я.​П.​Гладкоў, А.​П.​Дзянісаў, Я.​А.​Еўдакімаў, М.​М.​Зінкевіч, У.​У.​Іваноў, Б.​Дз.​Казанцаў, У.​Ц.​Камкоў, А.​Ф.​Кашкер, І.​А.​Краснадубскі, А.​Дз.​Курмакін, Ю.​В.​Лазоўскі, А.​С.​Падгайскі, А.​К.​Памазан, У.​М.​Рагаўцоў, Дз.​В.​Рудзько, Ю.​У.​Труханаў, В.​В.​Фралоў, Ю.​І.​Шэфер.

1981. Б.​С.​Чудакоў.

1982. З.​В.​Асмалоўская, У.​В.​Гасцюхін, М.​А.​Дружына, В.​М.​Клебановіч, К.​І.​Лосеў, В.​М.​Мазур, Л.​П.​Максімава, Я.​Ф.​Пятроў, Л.​І.​Рабушка, В.​П.​Раінчык, В.​І.​Скорабагатаў, А.​Л.​Ткачонак, Г.​С.​Халшчанкова (Радзько), А.​А.​Шпянёў, У.​М.​Яркоў, У.​М.​Яскевіч.

1983. Г.​В.​Асмалоўская, Ю.​Г.​Бастрыкаў, А.​М.​Кашталапаў, Л.​Я.​Колас, Б.​У.​Нічкоў, М.​І.​Сеўрукоў, А.​А.​Смалянскі, У.​С.​Экнадыёсаў.

1984. М.​Н.​Баркоўскі, Н.​І.​Казлова, В.​Ф.​Карэлікава, Т.​Р.​Мархель, В.​Ц.​Петрачкова, Т.​М.​Яршова.

1985. І.​У.​Аюўнікаў, В.​В.​Казак (Пархоменка), Л.​Л.​Кудзеля, В.​М.​Сарока.

1986. Л.​І.​Трушко, А.​І.​Ярмоленка.

1987. М.​А.​Гулегіна, Г.​І.​Забара, В.​А.​Купрыяненка, С.​Л.​Лясун, Ф.​М.​Севасцьянаў, С.​П.​Сяргеенка, М.​Р.​Штэйн.

1988. В.​М.​Бандарэнка, Р.​Я.​Белацаркоўскі, І.​А.​Душкевіч, М.​І.​Емяльянаў, Г.​В.​Казлоў, І.​А.​Кідуль, Б.​І.​Кір’янаў, В.​М.​Крыловіч, А.​А.​Луцэнка-Гайдуліс, Р.​І.​Харык, У.​І.​Шэлестаў.

1989. З.​П.​Зубкова, Я.​А.​Кавалёва, М.​Я.​Ліпчык, П.​А.​Навасад, А.​С.​Падабед, А.​А.​Рамашкевіч, Ю.​А.​Раўкуць, С.​І.​Суседчык, У.​П.​Ткачэнка, Ю.​М.​Чарнецкі.

1990. Г.​А.​Белавусава, Ф.​С.​Варанецкі, Ю.​М.​Васілеўскі, Л.​В.​Гарбунова, А.​Л.​Гарэлік, Н.​А.​Дадышкіліяні, В.​С.​Дайнэка, М.​А.​Жылюк, Г.​А.​Карант, А.​А.​Карзянкоў, Н.​Я.​Кастэнка, Ю.​Ф.​Корсак, Л.​К.​Лаўрыновіч, І.​А.​Пеня, Т.​С.​Пячынская, П.​В.​Рыдзігер, С.​А.​Салодкая, У.​І.​Салодкі, Ю.​А.​Сарычаў, Л.​С.​Талкачова, Т.​Р.​Шаметавец, В.​П.​Шчарыца.

1991. Н.​Я.​Аляксандрава, М.​А.​Багданаў, Б.​В.​Баеў, М.​І.​Берсан, Н.​Р.​Васільева-Качаткова, Л.​М.​Веяўнік, В.​І.​Кавалерава, Г.​Р.​Маляўскі, А.​І.​Марцынюк, Я.​К.​Паплаўская, В.​В.​Смірноў, І.​М.​Тамашэвіч, А.​Р.​Ціхановіч, В.​П.​Ціхевіч, А.​С.​Цялькова, М.​М.​Чырык.

1992. Н.​Н.​Бранковіч, У.​І.​Вепрык, Г.​І.​Гарбук (Яроменка), Ю.​М.​Гільдзюк, М.​І.​Гулінская, М.​І.​Засімовіч, Р.​В.​Ігнацьеў, А.​М.​Казакоў, С.​А.​Кашталапава, У.​П.​Перлін, М.​М.​Скорыкаў, Г.​А.​Трушко, У.​Л.​Хмурыч, І.​М.​Шуміліна, В.​Р.​Шытаў, Ч.​І.​Юшкевіч.

1994. Н.​Х.​Галеева, Н.​А.​Губская, В.​М.​Захараў, І.​В.​Лапцінскі, У.​М.​Правалінскі, Н.​А.​Руднева, У.​П.​Тарашкевіч, К.​Ю.​Фурман.

1995. Э.​М.​Гарачы, Л.​П.​Івашкоў, Ю.​В.​Паўлішын, А.​Б.​Цівуноў.

1996. А.​І.​Лабанок, Г.​В.​Шкуратаў.

1997. З.​В.​Белахвосцік, Л.​А.​Волкава, Л.​М.​Горцава, А.​А.​Жук, А.​М.​Ісаеў, В.​С.​Манаеў, Я.​П.​Навуменка, Л.​У.​Нікольскі, Г.​І.​Паўлянок, Н.​М.​Раманская, У.​М.​Ткачэнка, Л.​А.​Улашчанка, А.​У.​Фёдараў, Н.​Д.​Чараднічэнка, В.​І.​Чэпелеў.

1998. С.​Я.​Анцішын, С.​У.​Курыленка, Л.​М.​Некрашэвіч.

т. 6, с. 548

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ЗАСЛУ́ЖАНЫ БУДАЎНІ́К РЭСПУ́БЛІКІ БЕЛАРУ́СЬ,

ганаровае званне, якое прысвойваецца высокапрафес. работнікам будаўніцтва і будаўнічай індустрыі, якія працуюць у будаўнічых, н.-д., праектных, праектна-пошукавых, мантажных і інш. арг-цыях 15 і больш гадоў, за заслугі ў вытворчай дзейнасці, распрацоўцы і ўкараненні прагрэсіўных праектаў і тэхналогій, перадавога вопыту арганізацыі, механізацыі і аўтаматызацыі працы, дасягненне высокай эфектыўнасці вытворчасці і якасці буд.-мантажных работ. Уведзена законам ад 13.4.1995, прысвойваецца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. З 1960 існавала ганаровае званне заслужаны будаўнік Беларускай ССР, якое прысвойвалася Прэзідыумам Вярх. Савета БССР.

Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь

1960. У.​Ц.​Атрошчанка, Е.​С.​Галаўнёва, С.​А.​Грыгор’еў, В.​Ф.​Дзем’янюк, А.​А.​Дзігілевіч, І.​А.​Доўнар, А.​А.​Жалняровіч, Р.​С.​Забалееў-Ізотаў, Я.​Ф.​Казлоўская, З.​А.​Караткевіч, І.​К.​Колычаў, А.​С.​Лапуноў, М.​Х.​Ломскі, У.​П.​Маскалёў, В.​І.​Свецікаў, В.​А.​Слепухоў, П.​М.​Сцяблюк, Ц.​К.​Фандо, Я.​Ф.​Філічонак, П.​Г.​Фядоценка, І.​Э.​Шаблоўскі, В.​Ш.​Шайхлісманаў, С.​І.​Ярашэвіч.

1961. А.​В.​Астроўскі, У.​М.​Вараксін, В.​К.​Гаравой, А.​М.​Громаў, М.​К.​Гуд, І.​К.​Дуброўскі, Г.​У.​Заборскі, А.​Ц.​Маграшоў, В.​Дз.​Макавец, Т.​М.​Макараў, Л.​А.​Новікава, І.​А.​Паддубіцкі, М.​І.​Паўлаў, М.​М.​Сівухін, М.​П.​Тарасенка, І.​Дз.​Шлапакоў.

1962. Р.​А.​Абразцова, А.​С.​Абухоўскі, Я.​І.​Анісімаў, Ф.​Ф.​Арцёменка, С.​С.​Атаеў, П.​Л.​Бабак, А.​Г.​Базаеў, С.​С.​Батурын, М.​Н.​Богуш, К.​А.​Бондараў, Л.​С.​Булах, М.​Л.​Вараб’ёў, І.​П.​Ведзмедзь, А.​П.​Воінаў, М.​С.​Галуза, Г.​М.​Глезер, І.​І.​Грыгаровіч, Л.​А.​Жук, І.​М.​Жыжаль, У.​В.​Казюля, А.​Н.​Каралёў, У.​А.​Кароль, М.​В.​Кашчэеў, Н.​І.​Лісавец, К.​А.​Магілеўскі, А.​С.​Мазейка, В.​А.​Мароз, У.​Г.​Міхайлаў, А.​Ф.​Мураўскі, Л.​С.​Паперна, Г.​П.​Паўлоўскі, В.​Л.​Пятніцкі, І.​М.​Рабцаў, Р.​І.​Рубанаў, М.​А.​Свірскі, М.​П.​Семянцоў, Г.​І.​Страіцелеў, В.​А.​Талмачоў, С.​М.​Траногін, В.​Л.​Трэйда, В.​М.​Фамін, М.​А.​Хомчанка, В.​Я.​Цвяркун, П.​П.​Цімашэнка, К.​П.​Цюцюноў, М.​В.​Шчэпкін, І.​А.​Юркоў.

1963. А.​В.​Анцімонаў, М.​Ц.​Архіпец, Л.​М.​Ашмян, В.​С.​Бабкоў, Ф.​Ц.​Бажок, А.​У.​Байцова, І.​С.​Бахір, Я.​Е.​Гайко, Я.​П.​Гоцін, А.​П.​Гушча, К.​У.​Джыгера, Г.​Я.​Жолудзеў, В.​П.​Зенін, А.​С.​Крэмень, А.​В.​Круль, М.​С.​Кускоў, В.​С.​Левін, М.​Ф.​Майдановіч, Л.​П.​Мацкевіч, М.​М.​Машкін, У.​М.​Мудры, С.​І.​Мядзведскі, В.​Ф.​Наймушын, П.​М.​Новікаў, Я.​Ф.​Паўленка, А.​Ш.​Плоткін, Я.​А.​Раговін, М.​З.​Санкін, Г.​І.​Татурын, А.​Б.​Уласевіч, К.​Дз.​Цвярдоў, І.​М.​Чарненка.

1964. І.​А.​Віленскі, М.​Дз.​Галубенкаў, М.​В.​Кавалёў, І.​І.​Корсакаў, В.​С.​Крывіцкі, Р.​І.​Мілановіч, А.​В.​Пруднікаў, У.​М.​Рубанік, В.​Ф.​Хлімянцоў, Л.​С.​Храмцоў.

1965. А.​Б.​Бандарэнка, П.​І.​Бязручкін, А.​К.​Ворса, І.​М.​Вятрук, І.​Ц.​Гапеенка, М.​Я.​Глушанкоў, М.​К.​Дзямешка, Ф.​І.​Дудараў, У.​М.​Жур, А.​І.​Кавалеўскі, М.​У.​Конік, Ф.​Я.​Крот, Ц.​М.​Кушнераў, В.​С.​Ларын, Р.​І.​Лебедзеў, У.​Я.​Ліцкевіч, П.​С.​Лукашук, А.​Дз.​Майсяевіч, М.​Я.​Мананкоў, Б.​М.​Марагоўскі, В.​Г.​Маршалаў, М.​С.​Медзвядзенка, Г.​К.​Мітраховіч, Дз.​Ф.​Міхайленка, П.​М.​Наваржэўскі, П.​Ф.​Пацей, А.​А.​Пількевіч, С.​М.​Раўкоў, Я.​Ф.​Савіцкі, І.​С.​Салей, С.​І.​Серафімовіч, І.​Х.​Сіманоўскі, М.​В.​Скрабкоў, Л.​С.​Собаль, А.​П.​Старавойтаў, І.​І.​Сямак, К.​М.​Тандзітнікаў, М.​Г.​Ушкевіч, П.​І.​Чарнавусаў, В.​П.​Чарнышоў, М.​І.​Шалдыга, Б.​А.​Шаршнёў, Г.​П.​Шмігельскі, М.​І.​Шымель, І.​П.​Янкоўскі, М.​П.​Ярашэвіч.

1966. В.​Е.​Алексяюк, К.​А.​Бародзіч, І.​М.​Бірыла, К.​І.​Вагін, Л.​Я.​Васілеўскі, Г.​А.​Вялічка, А.​М.​Гершаў, Г.​С.​Дашын, В.​Р.​Жылін, А.​С.​Зуб, С.​Ф.​Кажамякін, М.​П.​Кажан, П.​І.​Клімук, І.​К.​Лазарэнка, А.​К.​Лісоўскі, К.​С.​Мілашэўскі, А.​Ф.​Мітраховіч, Д.​П.​Надгачаеў, Р.​Я.​Паламарчук, Л.​В.​Парыйскі, Я.​П.​Ракомса, С.​А.​Сапун, П.​Ф.​Філіпаў, У.​А.​Хадорык, Ф.​І.​Цімафееў, С.​Я.​Цярохін, Л.​К.​Цяцерын, А.​С.​Чмыр, І.​М.​Шараеў, І.​К.​Юркоў.

1967. І.​С.​Вараб’ёў, М.​П.​Варэнцаў, Я.​І.​Дрозд, А.​А.​Кавалевіч, М.​М.​Кавалевіч, Е.​А.​Каўгарэна, Ц.​І.​Кузьмін, А.​Дз.​Лакіда, М.​В.​Леаненка, Ф.​Ф.​Леановіч, С.​І.​Шульга.

1968. П.​Р.​Аўсянікаў, М.​І.​Бадзько, Г.​С.​Бандарэнка, К.​В.​Варон ша, А.​К.​Васілеўскі, Л.​Г.​Гаўрылаў, Р.​Я.​Герцовіч, В.​П.​Глявіцкі, А.​А.​Грабеннікаў, М.​А.​Грыгарук, П.​Р.​Дадонаў, М.​Г.​Дзівакоў, А.​Я.​Каржуеў, М.​К.​Кесель, Ф.​В.​Магіленка, К.​Я.​Масько, М.​І.​Мацэль, М.​М.​Мядзведскі, І.​Б.​Палінскі, М.​І.​Пісарчык, С.​Ф.​Пятроў, В.​Дз.​Сабалеўскі, І.​М.​Сак, А.​З.​Сацікаў, А.​І.​Хамянкоў, К.​С.​Цывінскі, Ф.​М.​Шакай, Ф.​І.​Шчасны, Ф.​І.​Юшкевіч, В.​Н.​Ярковіч.

1969. Дз.​Д.​Атрашкевіч, Ю.​К.​Гарашчук, Г.​М.​Губчык, М.​М.​Епіфанаў, М.​І.​Касценіч, С.​Ц.​Кірыльчук, М.​І.​Кудзелін, А.​В.​Кулікоўскі, Б.​С.​Курлена, І.​В.​Кушнераў, Ф.​С.​Маскоў, В.​М.​Няхаеў, П.​Р.​Паўлоўскі, А.​М.​Печкуроў, Дз.​Дз.​Прашчаеў, У.​М.​Рыжыкаў, С.​П.​Самуха, М.​П.​Сінцова, М.​М.​Унукоўскі, І.​І.​Ціханаў, А.​А.​Чыжык, С.​М.​Шахно, К.​С.​Якімовіч.

1970. П.​Н.​Антоненка, М.​І.​Бандзюк, С.​С.​Бычкоўскі, І.​І.​Валадашчык, А.​Ф.​Гаўрысёў, М.​І.​Герасімчук, Д.​Ц.​Гузман, Ю.​Р.​Іваноў, С.​М.​Ізотаў, І.​П.​Кавалёў, С.​В.​Казакоў, Л.​В.​Казлоў, В.​І.​Кандраценка, М.​Л.​Каралюк, Р.​В.​Куляеў, Л.​І.​Кунічкіна, М.​Р.​Лукашэнка, Р.​І.​Ляшэнка, К.​П.​Малькевіч, С.​І.​Маршчэнка, М.​М.​Маталыцкі, М.​Ф.​Мацюк, А.​І.​Наканечны, Р.​Л.​Пабядзінскі, У.​В.​Пакацілаў, В.​І.​Пацюк, П.​Я.​Пісарчык, М.​А.​Пісарык, Ф.​П.​Пыжык, А.​А.​Раманоўскі, А.​А.​Рамашэўскі, Д.​Я.​Родаў, М.​Ц.​Свінко, Р.​С.​Сілівончык, М.​В.​Сярмяжка, А.​А.​Ларасаў, А.​А.​Фурсевіч, Л.​У.​Чарапко, М.​А.​Шлойда, М.​С.​Шумакоў.

1971. І.​А.​Багданаў, Р.​І.​Бандарэнка, М.​А.​Баранаў, Л.​В.​Голубева, А.​К.​Іваноў, Ф.​І.​Кажарскі, І.​І.​Казлоўскі, С.​І.​Казлюк, Б.​М.​Кіціс, Р.​Дз.​Купрыенка, Ф.​А.​Лапуноў, М.​А.​Літоўчанка, В.​І.​Луцык, М.​Н.​Маліноўскі, А.​Н.​Мінаеў, У.​У.​Мінкевіч, К.​К.​Петрушкевіч, М.​І.​Пунько, Г.​М.​Рагачова, І.​В.​Сабалеўскі, П.​М.​Сідараў, А.​І.​Сініцын, М.​К.​Смоліч, А.​Л.​Трубяцкой, А.​А.​Трухан, М.​А.​Федарчук, А.​І.​Цыганок, М.​І.​Яскевіч.

1972. Ф.​А.​Андросік, М.​Д.​Бараболкін, П.​Л.​Бароўскі, В.​І.​Барысенка, Б.​А.​Бразінскі, Я.​І.​Грыняк, М.​М.​Грышкавец, А.​С.​Карамышаў, В.​С.​Карэўка, А.​К.​Клявін, В.​І.​Кувашоў, У.​І.​Курашоў, П.​І.​Лаўрэнка, У.​А.​Малашэвіч, У.​Ф.​Маціеўскі, Л.​У.​Парахонька, І.​М.​Пацярайчанка, У.​Д.​Рабянок, В.​А.​Руды, А.​Я.​Фамін, В.​М.​Чаркін, С.​В.​Шапавалаў, Р.​Ф.​Шукаў, Я.​С.​Юшкоўская, С.​А.​Язэпчык.

1973. А.​С.​Арцюх, В.​В.​Дзеўнер, А.​П.​Забела, А.​С.​Закоршмены, П.​П.​Красько, М.​В.​Крутаў, Г.​Н.​Кудрашоў, С.​С.​Макавецкі, Г.​П.​Навасельскі, В.​П.​Русак, М.​М.​Рыгачэвіч, М.​А.​Сілін, П.​М.​Сябекін, В.​А.​Хворык, А.​М.​Чыгрэцкі.

1974. Я.​В.​Барысевіч, М.​У.​Бегуноў, М.​М.​Белка, С.​Л.​Воўк, У.​І.​Гарлачоў, С.​П.​Жалябітка, Т.​Ф.​Жаркоў, Р.​А.​Захараў, Л.​С.​Зубарава, М.​М.​Купа, Г.​І.​Ліёпа, Л.​Р.​Міхайлоўскі, М.​В.​Русецкі, С.​П.​Саўчук, І.​З.​Смалякоў, І.​М.​Удовін, І.​Т.​Хачатранц, З.​П.​Шпарчэева.

1975. А.​П.​Арцем’еў, Б.​С.​Бальцэвіч, М.​Ф.​Барадулька, І.​Ц.​Бялоў, К.​А.​Валенцік, К.​А.​Вяранчык, А.​І.​Вярстак, У.​Е.​Гарбацкі, Г.​С.​Друкараў, І.​М.​Еўдамашчанка, Г.​П.​Карлаў, І.​Я.​Качанаў, А.​М.​Крапіўка, Р.​Р.​Кучук, М.​А.​Мяжэвіч, М.​П.​Муранаў, П.​І.​Панамарэнка, У.​В.​Пішчыкаў, І.​С.​Рабочы, І.​І.​Раманееў, І.​К.​Рубахаў, В.​Ц.​Саяпін, І.​П.​Севасцьянаў, Б.​А.​Халадцоў, А.​Ф.​Шалудзько, А.​С.​Шчарбінін, В.​А.​Шыманскі, А.​М.​Яўціхіеў.

1976. А.​І.​Акатаў, А.​М.​Аксёнаў, У.​Ц.​Алізарэвіч, П.​С.​Амоненка, У.​А.​Андросік, К.​Дз.​Багданаў, С.​Ц.​Баярчук, Н.​С.​Бельчанка, П.​П.​Бондараў, А.​А.​Боршч, П.​А.​Брэль, Р.​С.​Бут-Гусаім, М.​А.​Гарбузаў, В.​Ф.​Вішнеўскі, І.​А.​Гапонаў, У.​Ц.​Гніза, Л.​М.​Голубева, У.​С.​Дзятлаў, А.​Ц.​Драмянкоў, В.​В.​Дрэнь, С.​М.​Жалубоўскі, А.​С.​Зданевіч, М.​Л.​Зеліхоўскі, У.​І.​Касоўцаў, А.​Т.​Касцюкоў, В.​Ф.​Касько, М.​І.​Кісялёў, Я.​С.​Костусеў, А.​І.​Краўчанка, І.​А.​Мейлах, Б.​М.​Мілер, І.​М.​Наваселецкі, Ф.​А.​Назарчук, М.​М.​Несцераў, І.​Р.​Пісарук, У.​А.​Рагачоў, А.​У.​Сарокін, І.​Д.​Страліцкі, А.​М.​Туз, Я.​А.​Шушкевіч, Я.​К.​Шэрыкаў.

1977. М.​М.​Грышчэня, Р.​М.​Дарашэнка, А.​Н.​Каўрэй, А.​А.​Корзун, М.​Ф.​Лунін, М.​У.​Насулька, П.​Л.​Пастушэнка, Л.​У.​Лабалевіч, М.​К.​Тышкевіч, Б.​Р.​Ханін, М.​Р.​Чумакоў, У.​І.​Шылаў.

1978. В.​І.​Альхоўскі, П.​В.​Баравікоў, А.​В.​Богуш, В.​М.​Куракевіч, А.​А.​Луцык, Дз.​Ф.​Махавікоў, Р.​Ф.​Сялевіч, У.​К.​Шульга, К.​С.​Шулянчык, П.​М.​Шыпаў.

1979. І.​А.​Антановіч. Э.​В.​Аўчыннікаў, А.​І.​Барташ, І.​М.​Бутрымовіч, А.​А.​Дунаеў, М.​Н.​Зельдас, Л.​Б.​Любезны, І.​І.​Ляўко, М.​М.​Мартынаў, Я.​І.​Маўчан, І.​А.​Салодкі, І.​П.​Чорствы.

1980. М.​А.​Арэф’еў, М.​К.​Балыкін, У.​І.​Бобр, М.​М.​Верамеюк, М.​С.​Гапееў, Дз.​І.​Гвоздзеў, Я.​М.​Гопша, А.​Ц.​Доўгі, І.​І.​Дубовік, І.​А.​Кенік, А.​Т.​Кічкайла, А.​Т.​Кобля, В.​А.​Крамар, М.​М.​Лавянецкі, І.​Р.​Ладуцька, К.​А.​Лапец, М.​М.​Лапко, Ф.​Р.​Літвіновіч, Г.​А.​Мадалінскі, В.​І.​Макараў, Я.​А.​Мартыненкаў, Р.​М.​Махліс, В.​В.​Пыжык, К.​П.​Пятрыніч, ф.Ф.​Раманчук, Ю.​А.​Сабалеўскі, М.​Ц.​Салдаткін, А.​К.​Самаросенка, М.​П.​Сачок, М.​П.​Свірыдовіч, П.​В.​Селівонік, Я.​Г.​Селівончык, А.​А.​Сідарук, А.​Г.​Танаян, Ф.​Я.​Таўкачоў, В.​І.​Трубянок, І.​У.​Філоненка, У.​І.​Харужы, А.​М.​Целеш, З.​М.​Шалыга, І.​Р.​Шкрабнёў.

1981. М.​П.​Аляксюк, У.​І.​Газдзецкі, Л.​Ц.​Кацько, А.​І.​Малыха, М.​М.​Малярэвіч, М.​Я.​Талсташэеў, М.​С.​Трусевіч, Г.​В.​Юшкевіч, М.​Я.​Юшкевіч, М.​Я.​Ярошкін.

1982. Р.​М.​Баглай, У.​М.​Гаўрылаў, І.​І.​Дзянішчык, В.​І.​Жалудко, Л.​І.​Максімовіч, З.​Я.​Паланецкі, М.​Ф.​Сайкоўскі, Г.​Т.​Сіўцоў, І.​А.​Тарасавец, А.​В.​Тарасевіч, А.​Р.​Цыбуля, В.​М.​Шантаровіч, П.​У.​Якубчык.

1983. Я.​П.​Стойка.

1984. М.​Д.​Белы, А.​З.​Бялевіч, В.​М.​Веліканаў, А.​П.​Дзямчук, Д.​Д.​Дук, А.​С.​Емяльянаў, М.​М.​Кандакоў, М.​Я.​Краснарадцаў, І.​І.​Лазараў, Ю.​А.​Пуплікаў, А.​І.​Смольскі, М.​І.​Тарун.

1985. Я.​Р.​Брычкоўскі, В.​І.​Бялоў, А.​Г.​Ваўранюк, В.​М.​Ветраў, Я.​Ф.​Вінакураў, Дз.​П.​Дземчанка, В.​С.​Зданевіч, І.​П.​Капітула, А.​А.​Каспяровіч, М.​І.​Папоў, П.​П.​Пракаповіч, Ф.​М.​Русак, М.​С.​Такоеў, Я.​А.​Траян, А.​Дз.​Фядотаў, А.​В.​Цадзілка, П.​М.​Ціханкоў.

1986. У.​В.​Аляшкевіч, Я.​С.​Бельская, Г.​К.​Варакса, В.​І.​Кажураў.

1987. І.​З.​Башмакоў, В.​С.​Барысевіч, А.​У.​Князеў, А.​П.​Кучэйка, У.​М.​Лагута, К.​Л.​Пятроўскі, А.​Л.​Сазонаў, П.​К.​Чыгірык.

1988. У.​І.​Казлоўскі, І.​А.​Нялюбін, М.​С.​Шамес.

1989. М.​М.​Дабрыцкі, М.​Е.​Капытоў, Ю.​Б.​Колакалаў, Л.​І.​Рыжкоў, У.​С.​Тамашук, А.​Т.​Шота, І.​П.​Шпорта, Ю.​А.​Шэпелеў.

1990. Ю.​С.​Астравух, Г.​А.​Баранаў, В.​П.​Баліцкі, Ф.​Я.​Бойка, М.​К.​Звонкін, Б.​І.​Касцюкевіч, В.​А.​Кулакоўскі, А.​А.​Ламакаў, В.​І.​Міцкевіч, І.​І.​Свярдлоў, В.​А.​Смірноў, Г.​І.​Станчык, В.​В.​Цімохін, П.​М.​Ціхановіч, А.​Ф.​Чуясаў, Л.​С.​Штырыкаў.

1991. М.​З.​Ашэйчык, В.​Ф.​Залога, В.​В.​Каржэўскі, Л.​І.​Мароз, Л.​Ф.​Марозаў, А.​Л.​Міхалевіч, У.​П.​Набокаў, В.​П.​Пятрыніч, А.​Ф.​Усціновіч, М.​Дз.​Цюшко.

1993. П.​Дз.​Андрэйкавец, А.​П.​Гапееў, Л.​М.​Красуцкі, С.​А.​Мазур, А.​Я.​Піскоўскі, К.​М.​Пячко, Л.​Л.​Чайлытка, А.​Я.​Янчэўскі.

1994. А.​Дз.​Зарубін, Р.​Б.​Кацынель, С.​К.​Лемеш, Т.​І.​Паляшчук, Л.​І.​Тарашкевіч, Ю.​І.​Уладзіміраў, У.​І.​Францкевіч, А.​В.​Якубёнак.

1995. Я.​М.​Галубкоў, Л.​Б.​Ваўчэцкі, А.​У.​Луцко, А.​М.​Макараў, У.​Ц.​Рагель, В.​П.​Сянцюраў.

1996. І.​Я.​Галіноўскі, С.​У.​Кунцэвіч, С.​У.​Міхалёнак.

1997. І.​Р.​Гапееў, В.​А.​Кулеба, Р.​А.​Шпакоўскі, А.​М.​Якаўлеў.

т. 6, с. 550

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)