Verbum

Rücken m -s, -

1) спі́на;

hínter dem ~ за спі́най; перан. тс. за во́чы;

j-m den ~ zéigen [zúwenden*] павярну́цца да каго́-н. спі́най; перан. тс. парва́ць з кім-н. адно́сіны;

es läuft mir kalt über den ~ у мяне́ маро́з па спі́не прабяга́е

2) вайск. тыл;

j-m in den ~ fállen* напа́сці на каго́-н. з ты́лу; нане́сці каму́-н. уда́р у спі́ну;

in den ~ géhen* захо́дзіць з ты́лу;

im ~ у бліжэ́йшым ты́ле;

im ~ fássen ахапі́ць з ты́лу;

sich (D) den ~ décken забяспе́чыць сабе́ адступле́нне

3) хрыбе́т (горны)

4) карашо́к (кнігі, квітка)

5) абу́х

Stück n -(e)s, -e разм. тс. -en і - (як мера)

1) кава́лак; ча́стка;

ein ábgebrochenes ~ абло́мак;

ein ábgehauenes ~ абру́бак;

ein ángesetztes ~ надста́ўка;

ein aufgenähtes ~ нашыўка;

ein ~ Land кава́лак зямлі́

2) шту́ка (яек і г.д.); экземпля́р (калекцыі); ме́сца (багажу); галава́ (пры ўказанні на колькасць жывёл)

3) уры́вак (з кнігі, мовы і г.д.)

4) п’е́са;

ein ~ gében* ста́віць п’е́су

5) вайск. гарма́та;

◊

sich in (táusend) ~e zerréißen* разм. выпіна́цца [вылу́звацца] са ску́ры;

sich für j-n in ~e réißen lássen* стая́ць гаро́ю за каго́-н.;

aus fréien Stücken (до́бра) ахво́тна;

gróße Stücke auf j-n hálten* звя́зваць вялі́кія надзе́і з кім-н.

bléiben* vi (s)

1) застава́цца; знахо́дзіцца;

am Lében ~ застава́цца жывы́м

2) застава́цца (кім-н.);

er bleibt mein Freund ён застае́цца маі́м ся́брам;

er bleibt sich ímmer gleich ён заўсёды ве́рны сабе́

3) (bei D) застава́цца (пры чым-н.);

bei séiner Méinung ~ застава́цца пры сваёй ду́мцы;

bei der Sáche ~ не адхіля́цца ад тэ́мы;

ich bléibe dabéi я насто́йваю на гэ́тым;

es bleibt dabéi! так вы́рашана!, так таму́ і быць!;

wo bleibt er? дзе гэ́та ён (цяга́ецца)?;

bléibe rúhig! будзь спако́йны!;

in Kontákt ~ захо́ўваць канта́кт;

~ lássen* vt пакіда́ць, не чапа́ць;

er sóllte das ~ lássen ён не паві́нен быў гэ́тага рабі́ць

bréchen*

1. vt

1) лама́ць; ірва́ць, зрыва́ць (кветкі);

den Flachs ~ мяць лён;

j-m das Herz ~ разбі́ць чыё-н. сэ́рца, мо́цна засму́ціць каго́-н.

2) паруша́ць (дагавор, маўчанне і г.д.);

sein Wort ~ пару́шыць, не стрыма́ць сло́ва

3) злама́ць (супраціўленне і г.д.);

éinen Rekórd ~ пабі́ць рэко́рд

4) праламля́ць (промні святла)

2. vi (s)

1) лама́цца, ло́пацца (пра лёд і г.д.)

2) га́снуць (пра позірк), заміра́ць (пра гукі)

3) (h) (mit D) перапыня́ць зно́сіны (з кім-н., з чым-н.)

4) (s) прарыва́цца, урыва́цца;

die Sónne brach durch die Wólken со́нца вы́глянула з-за хмар

3. ~, sich фіз. праламля́цца

Not f -, Nöte

1) неабхо́днасць, патрэ́ба, кра́йнасць;

aus ~ па неабхо́днасці;

zur ~ у кра́йнім вы́падку;

mit knápper ~, mit Müh' und ~ з вялі́кай ця́жкасцю, насі́лу, ледзь-ледзь

2) бе́днасць, гале́ча, няста́ча, лі́ха, бе́дства;

j-m aus der ~ hélfen* выруча́ць каго́-н. (з бяды́), дапамага́ць каму́-н. у бядзе́;

in der ~ lében жыць у няста́чы [гале́чы];

in ~ geráten* тра́піць у бяду́;

j-m séine ~ klágen папла́кацца каму́-н., раскрыва́ць каму́-н. душу́;

séine (líebe) ~ mit j-m, etw. (D) háben мець мно́га кло́пату [адны́ турбо́ты] з кім-н., чым-н.;

◊

~ lehrt béten ≅ не пры́йдзе трыво́га – не ўспо́мніш і Бо́га;

~ kennt kein Gebót бяда́ свае́ зако́ны пі́ша

ánsehen* vt

1) (па)глядзе́ць (на каго-н., на што-н.); разгля́дваць (каго-н., што-н.);

j-n schief ~ ко́са глядзе́ць на каго́-н.;

sich (D) etw. ~ разгляда́ць, глядзе́ць, агляда́ць што-н.;

ich hábe mir díesen film ángesehen я паглядзе́ў гэ́ты фільм

2) (für, als A) прыма́ць, лічы́ць (за каго-н., што-н.);

sich für j-n ~ lássen* выдава́ць сябе́ за каго́-н.

3):

etw. mit ~ быць гледачо́м [све́дкам] чаго́-н.;

ich will es nicht länger mit ~ я не хачу́ гэ́тага больш цярпе́ць

4) (D) ба́чыць, заўважа́ць (па кім-н.);

man sieht es dir an па табе́ гэ́та ба́чна

nah

1. a блі́зкі, недалёкі;

ein ~er Freund блі́зкі ся́бар [друг];

die ~e Stadt блі́зкі [бліжэ́йшы] го́рад;

in ~er Zúkunft у недалёкай бу́дучыні, ху́тка;

der Sómmer ist ~(e) набліжа́ецца ле́та;

ich war ~e darán… яшчэ́ кры́ху [чуць], і я…

2. adv (an, bei, von D) паблі́зу, каля́, недалёка (ад каго-н., чаго-н.), по́бач (з кім-н., чым-н.);

von [aus] ~ und fern адусю́ль, з усі́х канцо́ў;

etw. von ~ betráchten разгляда́ць што-н. зблі́зку;

j-m zu ~(e) tréten* зачапі́ць, пакрыўдзіць каго́-н.;

~ verwándt sein быць у блі́зкім свая́цтве;

~e darán sein, etw. zu tun* збіра́цца [быць ама́ль гато́вым] зрабі́ць што-н.

3. prp (D) каля́, по́бач, паблі́зу;

~ dem Háus каля́ до́му, паблі́зу [по́бач] з до́мам

wíssen* vt

1) (von D, um A) знаць, ве́даць (што-н., аб кім-н., аб чым-н.);

~ Sie es gewíss? Вы ў гэ́тым упэўнены?;

sovíel ich weiß нако́лькі мне вядо́ма;

ich weiß ihn in Sícherheit я ве́даю, што ён у бяспе́чнасці;

ich weiß ihn glücklich я ве́даю, што ён шчаслі́вы;

Beschéid ~ ве́даць што-н., разбіра́цца ў чым-н.;

j-m Dank ~ быць удзя́чным каму́-н.;

er weiß kéinen Rat ён не ве́дае, што яму́ рабі́ць;

◊

was ich nicht weiß, macht mich nicht heiß ≅ чаго́ я не ве́даю, аб тым не турбу́юся

2) (zu + inf) уме́ць (што-н. рабіць);

sich zu fássen ~ уме́ць вало́даць сабо́й

von prp (D) ад, з, у (у прасторавым значэнні);

rechts ~ der Tür спра́ва ад дзвярэ́й;

~ wo? адку́ль;

~ dort адту́ль;

~ vorn спе́раду

2) з, ад (у тэмпаральным значэнні);

vom 1. Fébruar bis zum 20. März з пе́ршага лю́тага да 20 сакавіка́;

~ klein auf з дзяці́нства [мале́нства];

~ álters her здаўна́

3) ад, з (аб крыніцы чаго-н.);

müde ~ der Árbeit сто́млены ад пра́цы;

~ úngefähr незнаро́к, выпадко́ва

4) з (якога-н. матэрыялу);

der Ring ist ~ Gold пярсцёнак з зо́лата [залаты́]

5) з (групы рэчаў цэлага);

éine Grúppe ~ Studénten гру́па студэ́нтаў

6) (перадаецца родным склонам, указваючы на прыналежнасць);

die Wérke ~ Góethe тво́ры Гётэ

7) з, па (перадаецца тс. родным склонам, указваючы на якасць);

ein Mann ~ Charákter [ka-] чалаве́к з хара́ктарам;

er ist Léhrer ~ Berúf ён наста́ўнік па прафе́сіі

8) (перадаецца творным склонам, абазначаючы дзеючую асобу пры дзеяслове ў залежным стане);

die Áufgabe wúrde vom Schüler ríchtig gelöst зада́ча рэ́шана ву́чнем пра́вільна

9) фон (ставіцца перад прозвішчам дваранскага саслоўя);

~ Stein фон Штайн

10) аб, пра;

~ j-m, etw. (D) spréchen* [schréiben*] гавары́ць [піса́ць] пра каго́-н., што-н. [аб кім-н., чым-н.]

11) пераклад залежыць ад кіравання беларускага дзеяслова:

sich verábschieden ~ j-m развіта́цца з кім-н.

12)

~ …aus (з якога-н. пункту прасторы);

~ mir aus… што (да)ты́чыцца мяне́…;

~ Grund aus falsch зусі́м [ца́лкам] няпра́вільна

13)

~… an з (у тэмпаральным значэнні);

~ Díenstag an з аўто́рка

14)

~ Rechts wégen па пра́ву

Líni¦e f -, -n

1) лі́нія, ры́са; напра́мак;

éine geráde ~ прама́я лі́нія;

ein Heft mit ~n сшы́так у ліне́йку

2) ліне́йка, радо́к

3) лі́нія, тра́са; маршру́т;

~ 8 der Stráßenbahn трамва́й маршру́та 8;

auf díeser ~ verkéhren die Bússe álle 10 Minúten па гэ́тым маршру́це аўто́бусы хо́дзяць праз 10 хвілі́н

4) вайск. эшало́н (баявога парадку); рубе́ж;

die vórderste ~ перадава́я лі́нія, пярэ́дні край (абароны, тс. перан.)

5):

die ~ des Ánstandes überschréiten* перайсці́ мяжу́ прысто́йнасці;

in érster ~ у пе́ршую чаргу́, гало́ўным чы́нам;

éine míttlere ~ éinhalten* трыма́цца сярэ́дняй лі́ніі;

j-n auf die gléiche ~ mit j-m stéllen ста́віць каго́-н. на адну́ до́шку з кім-н.;

mit j-m auf gléicher ~ stéhen* быць ро́ўным каму́-н., не ўступа́ць каму́-н.