Verbum

Strich m -(e)s, -e

1) ры́са, штрых; паласа́;

éinen ~ zíehen* праве́сці ры́су;

éinen Strich durch etw. máchen скасава́ць [перакрэ́сліць] што-н.;

j-m éinen ~ durch die Réchnung máchen разла́джваць [касава́ць] чые́-н. пла́ны;

éinen ~ drúnter máchen падве́сці ры́су, паста́віць кро́пку, пако́нчыць з чым-н.

2) паласа́;

ein ~ Wald паласа́ ле́су

3) праця́жнік

4) пералёт (птушак)

5) ворс (сукна);

◊

j-m gégen den ~ über das Fell fáhren* пагла́дзіць каго́-н. супро́ць шэ́рсці;

j-n auf dem ~ háben мець зуб на каго́-н.;

das geht mir gégen den ~ гэ́та паруша́е мае́ пла́ны, гэ́та мне не да спадо́бы;

éinen ~ háben быць нападпі́тку [пад му́хай]; быць прыдуркава́тым;

auf den ~ géhen* разм. пайсці́ на пане́ль, заня́цца прастыту́цыяй;

nach ~ und Fáden як ма́е быць, грунто́ўна

Zahn m -(e)s, -Zähne

1) зуб;

éinen ~ zíehen* вырыва́ць зуб;

die Zähne flétschen вы́скаліць [вы́шчарыць] зу́бы, ска́ліць зу́бы;

mit den Zähnen knírschen скрыгата́ць зуба́мі;

mit den Zähnen kláppern ля́скаць зуба́мі (ад холаду і г.д.);

etw. zwíschen den Zähnen múrmeln мармыта́ць што-н. скрозь зу́бы;

◊

j-n auf den Zähnen fühlen прашчу́пваць каго́-н.;

die Zähne in die Wand háuen ≅ пакла́сці зу́бы на палі́цу;

Háare auf den Zähnen háben быць зуба́стым;

éinen ~ auf [gégen] j-n háben мець зуб на каго́-н.;

sich (D) an etw. (D) Zähne áusbeißen* разм. палама́ць сабе́ зу́бы на чым-н.;

die Zähne hében* е́сці што-н. неахво́тна; ≅ круці́ць но́сам;

◊

Áuge um Áuge, ~ um ~ во́ка за во́ка, зуб за зуб

2) тэх. зубе́ц

gélten*

1. vi

1) быць ва́ртым;

die Éhre gilt mehr als das Lében го́нар даражэ́й за жыццё

2) быць сапра́ўдным;

der Fáhrausweis gilt nicht біле́т не сапра́ўдны

3) мець значэ́нне [вагу́];

sein Wort gilt étwas яго́ сло́ва ма́е вагу́;

j-n ~ lássen* лічы́цца з кім-н.;

das lásse ich ~ я зго́дзен з гэ́тым, я нічо́га не ма́ю су́праць гэ́тага;

lássen* wir's ~ няха́й бу́дзе так

4) (D) даты́чыцца (каго-н.);

das gilt von ihm гэ́та ты́чыцца яго́

5) (für A, als N) лічы́цца, сла́віцца як

2. vimp

es gilt (zu + inf) патрэ́бна, неабхо́дна; спра́ва ў тым, каб…;

es gilt Lében und Tod спра́ва ідзе́ аб жыцці́ і сме́рці;

es gilt! до́бра!, у зго́дзе!;

es gilt éinen Versúch ва́рта рызыкну́ць, мо́жна паспрабава́ць;

◊

Bánge máchen gilt nicht! мяне́ [нас] не запало́хаеш!

gréifen* vt, vi (nach D, an A, in A, bei D)

1) хапа́ць, схапі́ць (каго-н., што-н.), хапа́цца (за што-н.); браць, узя́ць; лаві́ць, злаві́ць (каго-н., што-н.);

die Säge greift gut піла́ бярэ́ до́бра;

j-n beim Krágen ~ узя́ць каго́-н. за каршэ́нь [каўне́р];

an den Kopf ~ хапа́цца за галаву́ (ад здзіўлення);

◊

das greift an den Béutel гэ́та б’е па кішэ́ні;

falsch ~ памыля́цца;

zu hoch ~ запрасі́ць на́дта вялі́кую су́му (грошай);

zu weit ~ зайсці́ на́дта далёка [зана́дта хапі́ць];

um sich ~ хапа́ць вако́л сябе́ рука́мі; распаўсю́джвацца (пра агонь і г.д.);

ins Léere ~ не мець [не знайсці́] апо́ры

2) бра́цца, узя́цца (за што-н.), звярта́цца (да чаго-н.);

nach dem Buch ~ узя́цца за кні́гу, пача́ць чыта́ць;

zu den Wáffen ~ узя́цца за збро́ю;

zur Flásche ~ пача́ць піць запо́ем, запі́ць

spíelen vt, vi

1) гуля́ць;

Ball ~ гуля́ць у мя́ч(ык);

falsch ~ разм. махлява́ць, ашу́кваць;

j-m etw. aus der Tásche ~ разм. вы́цягнуць у каго́-н. што-н. з кішэ́ні

2) (і)гра́ць; выко́нваць;

die érste Géige ~ ігра́ць пе́ршую скры́пку (тс. перан.)

3) разы́грываць, прытвары́цца, прыкі́нуцца, стро́іць з сябе́;

den (gróßen) Herrn ~ ко́рчыць з сябе́ (ва́жнага) па́на

4) mit (D) жартава́ць [ба́віцца] (чым-н.);

er lässt nicht mit sich ~ ён не дазваля́е жартава́ць з сябе́

5) адбыва́цца, разы́грывацца;

die Hándlung spielt in Berlín дзе́янне [падзе́я] адбыва́ецца ў Берлі́не

6) гуля́ць, блішча́ць, пераліва́цца (пра каштоўныя камяні і г.д.);

ins Bläuliche ~ мець сі́няе адце́нне, адліва́ць сі́нім;

díeser Diamánt spielt schön гэ́ты брылья́нт чы́стай вады́;

in állen Fárben ~ пераліва́ць усі́мі ко́лерамі вясёлкі [ра́дугі];

séinen Witz ~ lássen* выто́нчвацца ў во́стрых жа́ртах;

sie ließ álle íhre Künste ~ яна́ пусці́ла ў ход усе́ свае́ ча́ры

láufen* vi (s)

1) бе́гаць, бе́гчы;

sich áußer Átem ~ зады́хацца ад бе́гу;

sich müde ~ набе́гацца да сто́мы [змо́ру];

j-n ~ lássen* адпусці́ць каго́-н., даць свабо́ду каму́-н.

2) спарт. бе́гаць;

éine Rúnde ~ прабе́гчы круг;

Schlíttschuh [Schi] ~ ката́цца на канька́х [лы́жах]

3) тэх. круці́цца, функцыяні́раваць;

die Maschíne läuft машы́на працу́е;

leer ~ тэх. працава́ць ухаласту́ю

4) цячы́;

das Fass läuft бо́чка цячэ́;

die Náse läuft з но́са цячэ́ (ад насмарку)

5) ісці́ (пра фільм)

6) міна́ць, праміна́ць

7) мець сі́лу;

die Ákti¦e läuft únbegrenzt а́кцыя ма́е неабмежава́ны тэ́рмін

8) спяша́ць (пра гадзіннік)

9) перан. прабяга́ць;

ein Scháuder lief ihm über den Rücken, es lief ihm kalt über den Rücken у яго́ мура́шкі прабе́глі па спі́не;

◊

Gefáhr ~ трапля́ць у небяспе́ку, быць у небяспе́цы;

ins Geld ~ разм. абысці́ся [каштава́ць] задо́рага;

álles läuft durcheinánder усё пераблы́талася;

es läuft auf eins hináus усё зво́дзіцца да аднаго́ і таго́ ж

Ohr n -(e)s, -en

1) ву́ха;

die ~en bráusen mir у мяне́ шумі́ць у вуша́х;

die ~en klíngen [géllen] ihm у яго́ ў вуша́х звіні́ць;

er hat ábstehende ~en ён аблаву́хі [лапаву́хі]

2) ву́ха, слых;

auf éinem ~ taub sein быць глухі́м на адно́ ву́ха;

die ~en spítzen навастры́ць [натапы́рыць] ву́шы, насцяро́жвацца;

ein féines ~ háben мець то́нкі слых;

mit hálbem ~ hören слу́хаць кра́ем ву́ха;

das geht zu dem éinen ~ hinéin, zu dem ánderen (wíeder) hináus гэ́та ў адно́ ву́ха ўвахо́дзіць, а з друго́га вылята́е;

er ist ganz ~ ён пі́льна слу́хае; ён ніво́днага сло́ва не прапуска́е мі́ма вушэ́й;

◊

er ist noch feucht hínter den ~en ≅ у яго́ яшчэ́ малако́ на губа́х не абсо́хла;

sich etw. hínter die ~en schréiben* ≅ намата́ць сабе́ на вус;

j-n übers ~ háuen* ашука́ць, абдуры́ць каго́-н.;

j-m das Fell über die ~en zíehen* спусці́ць шку́ру з каго́-н.;

bis über die ~en verlíebt sein закаха́цца па са́мыя ву́шы

Zug m -(e)s, Züge

1) рух;

im ~e díeser Máßnahmen у хо́дзе гэ́тых мерапрые́мстваў

2) перахо́д; пералёт (птушак)

3) шэ́сце, працэ́сія

4) цягні́к, по́езд;

j-n an den ~ bríngen* право́дзіць каго́-н. да цягніка́

5) ця́га (паветра); скразня́к

6) імкне́нне; ця́га, прыхі́льнасць (да чаго-н.);

dem ~e des Hérzens fólgen прыслухо́ўвацца да го́ласу сэ́рца, падпарадко́ўвацца го́ласу сэ́рца

7) ко́мін; дымахо́д

8) глыто́к;

auf éinen ~ за́лпам (выпіць);

mit [in] éinem ~e адны́м ма́хам

9) уды́х, заця́жка

10) ры́са (твару, характару, з’явы)

11) вайск. узво́д; эшало́н (цягнік)

12) тэх. расцяжэ́нне

13) пастро́нак

14) шахм. ход;

du bist am ~, der ~ ist an dir твой ход;

ábgegebener ~ запасны́ ход;

~ um ~ ход за хо́дам; перан. крок за кро́кам, паво́льна, паслядо́ўна

15) чарада́ (птушак); кася́к (рыб)

16)

~ in etw. bríngen* ажыві́ць яку́ю-н спра́ву;

◊

j-n auf dem ~ háben непрыя́зна ста́віцца да каго́-н., не мець ла́скі да каго́-н.

tun*

1. vt

1) рабі́ць, выко́нваць;

nichts ~ нічо́га не рабі́ць;

sein Möglichstes [sein Béstes] ~ зрабі́ць усё магчы́мае;

geságt – getán! ска́зана – зро́блена!

2) зрабі́ць, даста́віць, прычыні́ць;

j-m Böses ~ зрабі́ць каму́-н. зло

3) пакла́сці (што-н. куды-н.);

etw. beiséite ~ адкла́сці што-н. убок;

Salz in die Súppe ~ пасалі́ць суп

4):

Ábbitte ~ прасі́ць прабачэ́ння;

Dienst ~ дзяжу́рыць;

séine Pflicht ~ выко́нваць свой абавя́зак;

j-m, éiner Sáche Ábbruch ~ шко́дзіць каму́-н., чаму́-н.;

éiner Sáche (D) Éinhalt ~ прыпыні́ць што-н.;

Éinblick in etw. (A) ~ пазнаёміцца з чым-н.

5):

zu ~ háben быць заня́тым;

er hat álle Hände (voll) zu ~ у яго́ спраў па са́мае го́рла;

es mit j-m, mit etw. (D) zu ~ háben мець спра́ву з кім-н., чым-н.;

ich hábe damít nichts zu ~ я не ма́ю да гэ́тага ніцкага дачыне́ння, гэ́та мяне́ не ты́чыцца

6):

des Gúten zu viel ~ перабо́льшваць;

lésen tut er óhne Brílle ён чыта́е без акуля́раў

2. vi

1):

es ist ihm sehr darúm zu ~ ён ве́льмі хо́ча…, яму́ гэ́та ве́льмі ва́жна…;

es ist ihm nicht ums Geld zu ~ гро́шы яго́ не ціка́вяць, для яго́ спра́ва не ў граша́х

2):

böse ~ прытвары́цца [прыкі́нуцца] сярдзі́тым;

tu nicht so! не прыкі́двайся;

tu nicht so beléidigt не разы́грывай з сябе́ пакрыўджанага

3):

es tut mir Leid мне шкада́;

j-m (nichts) recht ~ (не) дагадзі́ць каму́-н.; (не) задаво́ліць чые́-н. патрабава́нні