пераўзысці́

‘перасягнуць, перавысіць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. пераўзыду́ пераўзы́дзем
2-я ас. пераўзы́дзеш пераўзы́дзеце
3-я ас. пераўзы́дзе пераўзы́дуць
Прошлы час
м. пераўзышо́ў пераўзышлі́
ж. пераўзышла́
н. пераўзышло́
Загадны лад
2-я ас. пераўзыдзі́ пераўзыдзі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час пераўзышо́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пераўзысці́, пераўзыхо́дзіць überlégen sein (каго-н. D), übertréffen* vt, überbíeten* vt;

ён пераўзышо́ў усі́х er hat álle übertróffen; er hat den Vógel ábgeschlossen (разм.);

пераўзы рэко́рд éinen Rekórd bréchen* [schlágen*];

◊

пераўзысці́ само́га сябе́ sich selbst übertréffen*

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

непераўзы́дзены, -ая, -ае.

Такі, што нельга пераўзысці, зрабіць лепш.

Н. твор мастацтва.

|| наз. непераўзы́дзенасць, -і, ж.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

непераўзыйдзены, ‑ая, ‑ае.

Такі, што нельга пераўзысці, перавысіць. [Карэспандэнт:] — Дазвольце, дарагі юбіляр, павіншаваць Вас, вялікага, непераўзыдзенага майстра кароткага апавядання... Прокша.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

zakasować

зак. зацьміць; пераўзысці; перасягнуць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

áusstechen* vt

1) выко́лваць

2) гравірава́ць

3) перан. пераўзысці́, узя́ць верх

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

зацьмі́ць

1. (схаваць) verdúnkeln vt, verhüllen vt;

2. (пераўзысці) verdúnkeln vt; in den Schátten stéllen

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Перакана́ць (піраканаць) ’прымусіць паверыць, упэўніць’ (ТСБМ; Варл.), перэкана́ць ’перамагчы ў спрэчках’ (Растарг.), перакана́цца ’ўпэўніцца’ (воран., Сл. ПЗБ), перэкона́цца, рус. смал., бранск. перекона́ть, укр. перекона́ти, польск. przekonać (się) ’тс’, чэш. překonati (se) ’пераадолець, пераўзыйсці, перамагчы сябе’, славац. prekonať ’перажыць, перанесці, пераадолець, пераўзысці’; з такімі ж значэннямі зафіксавана і ст.-польск. przekonać, przekonany ’пераможаны’. У такім выпадку семантыка сучаснай польск. лексемы — інавацыя, якая пашырылася таксама на бел. і ўкр. моўныя тэрыторыі. Да пера- і кон (гл.) (спецыяльна гл. Коген, УЗ БГУ, 1940, 1, 191–194).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

фо́ра

(іт. fora = наперад)

1) выгук усхвалення ў італьянскім тэатры, якім просяць выканаўцу паўтарыць нумар праграмы; тое, што і біс;

2) перавага, ільгота, якая даецца больш слабаму ўдзельніку спаборніцтваў; даць фору — пераўзысці, апярэдзіць каго-н. у чым-н.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

фо́ра

(іт. fuora)

1) выгук усхвалявання ў італьянскім тэатры, якім просяць паўтарыць нумар праграмы;

2) перавага, ільгота, якая даецца больш слабому ўдзельніку спаборніцтва;

даць фору — пераўзысці, апярэдзіць каго-н. у чым-н.

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)