замяні́ ць ю́ , -ме́ ніш, -ме́ ніць; -ме́ нены; зак. , каго-што.
1. кім-чым . Узяць, скарыстаць, паставіць узамен другога.
З. сакратара новым.
2. Заняць чыё-н. месца, стаўшы раўнацэнным яму.
Сястра замяніла яму памерлую маці.
3. З’явіцца на змену каму-, чаму-н.
Песня заменіць сум.
4. Выпадкова ці наўмысна ўзяць чужую рэч замест сваёй, падмяніць.
З. галошы.
|| незак. заме́ ньваць , -аю, -аеш, -ае.
|| наз. заме́ на , -ы, мн. е́ н, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
замяні́ ць
дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
Будучы час
адз. мн.
1-я ас. замяню́
заме́ нім
2-я ас. заме́ ніш
заме́ ніце
3-я ас. заме́ ніць
заме́ няць
Прошлы час
м. замяні́ ў
замяні́ лі
ж. замяні́ ла
н. замяні́ ла
Загадны лад
2-я ас. замяні́
замяні́ це
Дзеепрыслоўе
прош. час замяні́ ўшы
Крыніцы:
dzsl2007 ,
krapivabr2012 ,
piskunou2012 ,
sbm2012 ,
tsblm1996 ,
tsbm1984 .
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
замяні́ ць сов.
1. в разн. знач. и́ ть; (недостающее — ещё ) возмести́ ть;
з. зно́ шаныя дэта́ лі но́ вымі — замени́ ть изно́ шенные дета́ ли но́ выми;
яна́ ~ні́ ла яму́ ма́ ці — она́ замени́ ла ему́ мать;
рабо́ ту сло́ вам не заме́ ніш — рабо́ ту сло́ вом не заме́ нишь;
з. стра́ ты — возмести́ ть поте́ ри;
2. разг. вещи случайно ) обменя́ ть, обмени́ ть;
з. кні́ жку — обменя́ ть (обмени́ ть) кни́ гу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
замяні́ ць ‑мяню, ‑меніш, ‑меніць; зак. , каго-што .
1. кім-чым . Узяць, скарыстаць, паставіць узамен другога. Замяніць зношаныя дэталі новымі. □ Казанцаў замяніў сваю паласатую піжаму бездакорным светла-шэрым касцюмам.Васілевіч . // Работу словам не заменіш. Прымаўка .
2. Заняць месца каго‑, чаго‑н., выконваючы яго абавязкі, ролю. З жалем зірнуў Андрэй на маці і зразумеў, што яна больш не работніца. Ён павінен замяніць яе, каб трымаць сям’ю. Чарнышэвіч . Панаса забралі як заложніка, каб дзед Талаш прыйшоў і замяніў сына. Колас .
3. З’явіцца на змену каму‑, чаму‑н. Сум заменіць песня. □ Я быў рад усяму, Што пісала яна, І адпісваў. Зіму замяніла вясна. Нядзведскі .
4. Выпадкова або наўмысна ўзяць чужую рэч замест сваёй; падмяніць. Замяніць кніжку. Замяніць галошы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
замяні́ ць замяня́ ць
1. ersé tzen vt кім -н. чым -н. A á ustauschen vt á uswechseln vt дэталь );
замяні́ каго -н. на рабоце ) für j-n Á rbeit) é inspringen* ;
ён замяні́ ў яму ба́ цьку é tzte ihm den Vá ter;
2. (падмяніць ) é intauschen vt ú mtauschen vt на што -н. é gen A
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
заме́ ньваць гл. замяніць .
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
замени́ ть сов. замяні́ ць ;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
exchangeable [ɪksˈtʃeɪndʒəbl] adj. і́ мо́ жна замяні́ ць , абмяня́ ць
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
незаме́ нны , -ая, -ае.
Такі, якога цяжка або нельга замяніць , вельмі патрэбны.
Н. спецыяліст.
|| наз. незаме́ ннасць , -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
обменя́ ть сов. я́ ць, мног. е́ ньваць, замяні́ ць , памяня́ ць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)