Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
дава́льны: д. склонграм. да́тельный паде́ж
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дава́льны,
У выразе: давальны склонгл. склон.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дава́льны:
дава́льны склон Dátiv m -s, -e (грам.)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Дава́льны: дав. скл. Параўн. укр.дава́льний (відмінок). Аналагічным утварэннем з’яўляецца і рус.да́тельный (падеж). Калька грэч. або лац. назвы. Для рус. мовы Фасмер (1, 485) лічыць зыходным лац.casus dativus, якое калькуе грэч.δοτική (πτῶσις). Паводле Шанскага (1, Д, Е, Ж, 17), у рус. мове гэта запазычанне са ст.-слав. мовы, дзе сустракаецца ў перакладзе Граматыкі Іаана Дамаскіна, які зрабіў Іаан, экзарх балгарскі (дательный). У ст.-слав. мове дательныи з грэч.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
dative[ˈdeɪtɪv]n.ling.дава́льны склон
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
да́тельный/да́тельный паде́жграм.дава́льны склон.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
даты́ў
[лац. (casus) dativus]
лінгв.давальны склон.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
СКЛОН,
граматычная словазмяняльная катэгорыя іменных часцін мовы, якая служыць для сінтакс. адносін з інш. словамі ў складзе словазлучэнняў ці сказаў. У бел. мове 6 склонаў: назоўны (прамы), родны, давальны, вінавальны, творны, месны (ускосныя). Сустракаецца ўстарэлая клічная форма.
Кожнай склонавай форме ўласціва пэўнае грам. значэнне. Напр., формай назоўнага склону выражаецца значэнне суб’екта дзеяння («прыйшлі вясна»), формамі ўскосных — аб’екта дзеяння («будаўніцтва школы», «падарунак дзецям»), прыналежнасці («хата рыбака»), якаснай ацэнкі («дзяўчына з гонарам»), сродку ці спосабу дзеяння («жніво камбайнам»), месца («працаваць у лесе»), часу («адпачыць пасля працы») і інш.
Найб. семантычна ёмкія і прадуктыўныя ва ўжыванні родны, вінавальны, творны і месны С Назоўны і давальны больш абмежаваныя па значэннях і канструктыўна. С. прыметнікаў, парадкавых лічэбнікаў, абагульнена-якасных займеннікаў, дзеепрыметнікаў залежыць ад С. назоўніка і самастойнага значэння не мае.
Літ.:
Беларуская граматыка. Ч. 1. Мн., 1985;
Шуба П.П. Сучасная беларуская мова: Марфаналогія. Марфалогія. Мн., 1987.