2.‑а. Рад бярвёнаў, жэрдак і пад., насланых паверх або пад нізам чаго‑н.; насціл. Уздоўж дарогі жаўцелі траншэі, смалістымі канцамі сасновых накатаў бялелі зямлянкі.Ставер.Бліндаж салдацкі ў тры пакаты, І ўсё як трэба ў бліндажы...Калачынскі.
3.‑а. Слой фарбы на прыладзе для атрымання адбітку на якой‑н. паверхні (на сцяне, паперы і інш.). Тонкі накат фарбы на стэрэатыпе.// Узор на сценах. Праз адчыненыя дзверы ў пакоях відаць быў свежы накат на сценах.Асіпенка.
4.‑а. Утрамбаваны калёсамі шлях, каляіна. Цвёрды накат дарогі. □ Свежыя пакаты калёс, мноства конскіх слядоў вялі з лясной дарожкі на шлях.М. Ткачоў.
5.‑у. Спец. Рух па інерцыі.
6.‑у. Спец. Рух гарматы ўперад пасля аддачы назад пры стрэльбе.
7.‑у. У більярдзе — спосаб удару, калі шар, якім б’юць, коціцца за шарам, які б’е.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трыво́жны, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае адносіны да трывогі (у 1 знач.), поўны трывогі, неспакою, хвалявання. Трывожныя думкі. Трывожны сон. Трывожная ноч. □ Слаўце ж заўсёды Імкненні трывожныя, Што падрыхтоўваюць смелы палёт.Кірэенка.// Які выклікае трывогу, неспакой. Трывожныя чуткі. □ За хвіліну ўвесь лагер абляцела трывожная вестка: з рэчкі не вярнуліся Ціма і Валодзя, піянеры другога атрада.Пальчэўскі.У хату ўваліўся .. друг [Дзям’яна] Тодар Касцецкі — загадчык свінафермы. Ён прынёс трывожную навіну.Дуброўскі.// Які выражае трывогу. Трывожны погляд. □ Глядзім на ўсё трывожнымі вачыма, Аж шалясціць ад позірку лісцё.Камейша.
2. Схільны да трывогі, неспакойны (пра чалавека). Мікола апошні час стаў трывожным: з дня на дзень чакаў перагляду сваёй справы.Машара.[Феня] ішла па бальнічным калідоры, уся сцішаная, трывожная, са страхам адчыніла дзверы ў палату.Арабей.
3. Небяспечны. Час быў трывожны, і музыка гучала неяк дзіка і недарэчна.Няхай.Неспакойная, трывожная служба ў Міхаськавага бацькі.Хомчанка.// Які паведамляе пра небяспеку. Трывожны сігнал. Трывожны гудок.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сухо́е дрэ́ва лёгка ло́міцца — сухо́е де́рево легко́ лома́ется;
го́лас пача́ў л. — го́лос на́чал лома́ться;
2. (от тяжести, давления, напора) ломи́ться;
стол лама́ўся ад яды́ — стол ломи́лся от еды́;
3.разг. (лезть насильно) ломи́ться;
л. ў чужу́ю кватэ́ру — ломи́ться в чужу́ю ква́ртиру;
4.страд. лома́ться, ломи́ться; круши́ться; см. лама́ць 1;
◊ л. ў адчы́неныя дзве́ры — ломи́ться в откры́тую дверь
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
эмежд. (при возражении, выражении решимости, при обнаружении несостоятельности, промаха, неблагоприятного обстоятельства) э;
э, дазво́льце, я раскажу́ — э, позво́льте, я расскажу́;
э! хай бу́дзе, што бу́дзе! — э! будь что бу́дет!; э! была́ не была́!;
э, дык ты ж страля́ць не ўме́еш! — э, так ты же стреля́ть не уме́ешь!;
э, дык жа магазі́н зачы́нены — э, так магази́н же закры́т;
э, дык ён не ў ты́я дзве́ры тра́піў — э, так он не в ту дверь попа́л
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
лама́цца
1. (распадацца) zerbréchen*vi (s), bréchen*vi (s), in Stücke géhen*;
2. (праголас) bréchen*vi (s);
у яго́ лама́ецца го́лас er ist im Stímmbruch [Stímmwechsel];
3. (гнуцца) sich bíegen*; перан. voll gestópft [voll gepfrópft (разм.)] sein (прашафы, куфры); bréchend [zum Bérsten] voll sein (адчаго-н. mit D); strótzen vi (адчаго-н. von, vor D);
стол лама́ўся ад страў der Tisch bog sich únter der Last der Spéisen;
4. (ісцінапралом) stürmen vt; mit Gewált éinzudringen súchen;
◊
лама́цца ў адчы́неныя дзве́рыóffene Türen éinrennen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)