1. Дабіцца перамогі ў барацьбе. Пераадолець ворага.
2. Справіцца з якімі‑н. цяжкасцямі, перашкодамі. Пераадолець адставанне. Пераадолець перавал. □ — Цяжкавата Міхасю даецца тэхніка, але ж .. ён усё пераадолее і свайго даб’ецца.Кулакоўскі.Магутная машына звярнула з дарогі, упэўнена пераадолела канаву і рушыла проста на нас.Шыловіч.// Асіліць (дыстанцыю, адлегласць і пад.). І Міцьку здаецца, што так яны і да вечара не пераадолеюць тых дзесяць кіламетраў, што аддзяляюць яго ад калгаса.Лупсякоў.
3.перан. Перасіліць, перамагчы ў сабе якія‑н. пачуцці, жаданні і пад. Пераадолець страх. Пераадолець знямогу. □ [Мацвей:] — Я і сам гэта, Андрэй, ведаю, а вот пераадолець сябе — не магу.Лобан.
4. Атрымаць перавагу, узяць верх. Пачуццё абавязку пераадолела страх.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
1. Звесці, шчыльна злучыць адно з другім. Самкнуць ножкі цыркуля.
2.перан. Злучыць у адно цэлае. Самкнулі шарэнгі Чырвонагвардзейцы.Глебка.// Акружыць, узяць у клешчы. Калі чужынцы свой самкнулі круг, Падняў з гранатаю руку мой друг, Магутны выбух страсянуў наўколле...А. Астапенка.Затое не забывалася тая цёмная ноч у сярэдзіне лета, калі вярталіся з бежанцаў: непадалёку ад Клінцоў немцы самкнулі клешчы, і ў акружэнні, разам з вайсковымі часцямі, апынуліся бежанская абозы.Чыгрынаў.
3. Заплюшчыць, стуліць (вочы, губы і пад.). А па ранку, ледзь самкнула Вочы стомлена дзяўчынка, Хтось устаў над ёй — пачула — З ціхім шэптам: — Сірацінка...Кірэенка.
•••
Не самкнуць вачэй — не спаць зусім.
Самкнуць рады — згуртавацца, аб’яднацца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
zaczerpnąć
зак.
1. зачэрпнуць;
zaczerpnąć wody ze studni — зачэрпнуць вады са студні;
2.перан. пачарпнуць, узяць; запазычыць; пераняць;
zaczerpnąć wiadomości — пачарпнуць звесткі;
zaczerpnąć sił — набрацца сіл;
zaczerpnąć powietrza (tchu) — глынуць паветра
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
áufreißen*
1.vt
1) раздзіра́ць; расчыня́ць сі́лай;
die Áugen ~ вытрэ́шчваць [вылу́пліваць] во́чы
2) чарці́ць
2.vi(s) ірва́цца; ло́пнуць
3.~, sich
1) расчыня́цца (насцеж)
2) ірвану́цца (уверх)
3) узя́ць сябе́ ў ру́кі, скі́нуць з сябе́ здранцве́нне
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Beféhlm -(e)s, -e
1) зага́д, ука́з
2) кама́ндаванне;
zu ~! слу́хаюся!;
den ~ ertéilen аддава́ць зага́д;
den ~ áusführen, dem ~ náchkommen* выко́нваць зага́д;
auf ~ па зага́ду;
den ~ übernéhmen* прыня́ць кама́ндаванне, узя́ць кіраўні́цтва
3) кама́нда (сігнал кіравання)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
hínlegen
1.vt кла́сці, палажы́ць;
hínlegen! лажы́ся!
2.~, sich лажы́цца, кла́сціся hínnehmen
*vt
1) браць, узя́ць (сабе́)
2) прыма́ць, цярпе́ць, міры́цца (з чым-н.)
3):
von der Musík híngenommen sein быць у захапле́нні ад му́зыкі
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
авало́даць, авало́дваць
1. (узяць, захапіць што-н.) sich (D) áneignen; in Besítz nehmen*, Besítz ergréifen*vt (von D);
2. (кім-н., чым-н.) ergréifen*vt, sich bemächtigen (G);
авало́даць сабо́й sich fássen; sich zusámmenreißen* [zusámmennehmen*;]