Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
абы́Iзлучн. wenn nur (+ conj);
абы́ ён то́лькі быў здаро́вы wenn er nur gesúnd wäre;
абы́ ён прыйшо́ў wenn er nur käme
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
То́кма ’толькі, столькі’: не токма пець, ён слова сказаць не можа (Мат. Гом.), насыпалі токма (пры продажы гаршкоў за збожжа, г. зн. за гаршчок давалі столькі зерня, колькі ў яго ўлазіла) (Вярэн., Арх. Вяр.), ст.-бел.токмо ’толькі’ (Ст.-бел. лексікон). Параўн. укр.дыял.то́кма ’тым больш, больш за тое; без прыдачы’, рус.то́кмо ’толькі’, дыял.то́кма ’тс’, стараж.-рус.тъкъмо, тъкъма, тъкма ’тс’, славен.tekma ’спаборніцтва’, дыял.tekmà ’аднолькава, якраз’, харв.takmo, takmu ’толькі’, балг.*тъ́кмо ’дакладна, роўна, якраз, менавіта’, макед.токму ’дакладна, якраз, своечасова, менавіта’, ст.-слав.тъкъмо, токъмо, токмо ’толькі’. Прасл.*tъkъmo звязана з *tъknǫti (параўн. тыкнуць, ткаць2), гл. ESSJ SG, 2, 712–714. Паводле Фасмера (4, 70), параўнанне з літ.tìkti ’надаецца, падыходзіць’, tiktaĩ ’толькі’ фанетычна недакладнае. Сной (у Бязлай, 4, 163) мяркуе пра прыслоўе ад *tъknǫti па тыпу міма (гл.), якое семантычна супадае з рус.то́чно ’дакладна’, што ўзыходзіць да таго ж дзеяслова (параўн. точ у точ ’дакладна’, гл. точ).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
АГНАСТЫЦЫ́ЗМ (ад грэч. agnōstos недаступны пазнанню),
філасофскае вучэнне, паводле якога немагчыма пазнанне аб’ектыўнага свету, яго сутнасці і заканамернасці развіцця, дасягненне абсалютнай ісціны; крайняя форма скептыцызму. Роля навукі абмяжоўваецца толькі пазнаннем з’яў. Тэрмін уведзены ў 1863 англ. прыродазнаўцам Т.Гекслі. Ідэі агнастыцызі прасочваліся яшчэ ў ант. філасофіі (Пратагор, сафісты). Найб. паслядоўна агнастыцызм прадстаўлены ў вучэннях Д.Юма і К.Канта. Юм лічыў, што ўсё пазнанне звязана толькі з вопытам і прынцыпова не выходзіць за яго межы, а таму нельга меркаваць пра адносіны паміж вопытам і рэальнасцю. Кант абгрунтоўваў агнастыцызм увядзеннем і размежаваннем паняццяў «рэч у сабе» (недасягальная для пазнання) і «рэч для нас» (у працэсе пазнання якой утвараецца вобраз гэтай рэчы). Пазнаючы вобраз, розум імкнецца пазнаць і «рэч у сабе», але гэта яму не ўдаецца, паколькі ён валодае магчымасцямі толькі для пазнання вобраза рэчы, таму розум канчаткова заблытваецца ва ўзаемна супярэчлівых выказваннях аб прадмеце (антыноміях), якія дапускаюць пераканаўчае лагічнае абгрунтаванне. Агнастыцызм параджаецца абсалютызацыяй, празмерным адасабленнем і проціпастаўленнем тэорыі і практыкі, пазнання і рэчаіснасці, суб’екта і аб’екта пазнання. Разнавіднасцю агнастыцызму з’яўляецца іерогліфаў тэорыя, неапазітывізм, экзістэнцыялізм і інш.
э́тим мы обя́заны исключи́тельно ему́ гэ́тым мы абавя́заны выклю́чна (то́лькі) яму́;
3.нареч. (за исключением, кроме) выклю́чна;
от А до К исключи́тельно ад А да К выклю́чна;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Тыке́ля ‘толькі’ (Ласт., Гарэц., Сцяшк.), ‘столькі’ (воран., Сл. рэг. лекс.), таке́ля ‘так, гэтак’: каб ты такеля жыў, як гэто праўды (Васільковая сп.), тыкеле ‘толькі, аднак’ (Ф. Багушэвіч), сюды ж, відаць, тыке́ль ‘цяпер’ (Сцяшк.). Няясна. Ластоўскі (Ласт., 706) падае разам з ткале ‘толькі, адно’ (Сержп.), гл. Гутшміт (ZfSl, 19, 2, 270) адносіць да балтызмаў разам з тыкі ‘толькі’, параўноўваючы з літ.tik ‘тс’; аналагічна Санько, Kryu̯ja, 1966, 1, 93. Літоўскае слова разглядаецца як скарочаная форма літ.tíek ‘столькі’, што адпавядае пытальнаму kíek ‘колькі’ (Смачынскі, 675). Канец слова можа ўзыходзіць да часціцы *‑lě/*‑le (параўн. ЭССЯ, 14, 171–173).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
манако́к
(фр. monocoque, ад гр. monos = адзін + фр. coque = корпус)
бескаркасны фюзеляж самалётаў, які складаецца толькі з абшыўкі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
мікрасейсмі́чны
(ад мікра + сейсмічны)
звязаны з ваганнямі зямной паверхні, якія можна выявіць толькі пры дапамозе сейсмографа (параўн.макрасейсмічны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
біс
(фр. bis, ад лац. bis = двойчы)
выгук, якім просяць артыста паўтарыць толькі што выкананы ім нумар праграмы.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
антрапано́зы
(ад антрапа- + -ноз)
група заразных хвароб, узбуджальнікі якіх здольныя паражаць толькі чалавека (напр.грып, тыфы, дыфтэрыя, сіфіліс).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)