1) штуршо́к -ка́m.; на́ціск, напо́р -у m. (зза́ду)
2) намага́ньне n., напо́рыстасьць f.
•
- push around
- push away
- push forward
- push off
- push on
- push through
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
splash
[splæʃ]1.
v.t.
1) распы́рскваць (ваду́, гразь)
2) абдава́ць, абліва́ць вадо́ю, пы́рскаць
The waves splashed on the beach — Хва́лі распы́рскваліся на пля́жы
3) замо́чваць, абпы́рскваць, захлю́пваць
2.
v.i.
1) шлёпацца, бо́ўтацца, хлю́пацца
2) хлю́паць, хлёпаць
He splashed across the brook — Ён прахлю́паў праз руча́й
3.
n.
1) хлюпата́f.
2) пы́рсканьне, распы́рскваньне, плю́ханьне n.
3) пы́рска, кля́кса f.
4) плёскат, пляск -у m.
to fall into water with a splash — увалі́цца ў ваду́ з плёскатам
5) пля́ма f.
She has splashes of grease on her dress — На е́йнай суке́нцы былі́ пля́мы тлу́шчу
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
dwa
два;
dwa koty — два каты;
dwie kobiety — дзве жанчыны;
dwoje ludzi — два чалавекі;
dwoje dzieci — двое дзяцей;
dwa razy — два разы, двойчы;
co dwa dni — кожны другі дзень, праз дзень;
(gra w) dwa ognie — (гульня) ў выбівалы;
w dwóch słowach — у двух словах;
dwa kroki stąd — у двух кроках [адсюль]; крок ступіць;
bez dwóch zdań — бясспрэчна, несумненна, пэўна
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Су́мка ’выраб са скуры, тканіны, торбачка’ (ТСБМ; маг., Шн. 2; Бяльк., Сл. ПЗБ), ’кайстра’ (усх., ЛА, 5), ’ранец’ (Сл. ПЗБ), су́ма ’жабрацкая торба’ (ТС). Укр.сума́, рус.сума́, су́мка, стараж.-рус.сума, сумъка. Празпольск.suma, sumka ’перакідная сумка’ са ст.-в.-ням., с.-в.-ням.soum ’уюк’, першасна ’колькасць грузу, якую можа падняць адна ўючная жывёліна’, н.-в.-ням.Saum ’ноша’ ад нар.-лац.sauma, sagma ’ўючнае сядло’, якое, у сваю чаргу, з грэч.σάγμα ’тс’, σάττω ’наўючваю’; гл. Мацэнаўэр, 315; Брукнер, 256; Фасмер, 3, 802. Ст.-бел.сумка ’сумка’ (1516 г.) < ст.-польск.sumka (XVI ст.) (Булыка, Лекс. запазыч., 102).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Су́рла, сурло́ ’мурло, морда, тоўсты твар’ (Юрч., Юрч. Сін.). Параўн. рус.дыял.су́рла ’твар’, серб.су̑рла ’хобат; рыла (свінні)’ (Вук), харв.sȗrla ’дудка, жалейка пастуха’, макед.сурла ’хобат’, ’музычны інструмент’. Апошнія словы выводзяць з тур.zurna ’музычны інструмент’ (Скок, 3, 665) або з перс.surnā ’тс’; у беларускую мову, магчыма, празукр.сурна́ ’музычны інструмент’, рус.раз.сурна́, пенз.сурно́ ’морда’, якія да рус.сурна́ ’музычны інструмент’ (Фасмер, 3, 807), гл. сурма2. Горбач (Арго, 22) выводзіць укр. аргат. су́рло ’морда’ з рум.súrlă ’свіння; рыла’. Не выключана збліжэнне з народнымі экспрэсіўнымі ўтварэннямі тыпу балг.дыял.су́рльо ’неахайны, апушчаны чалавек’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Таласа́ ’дробныя хвалі на вадзе, зыб’ (слаўг., Яшкін, Слоўнік), ’дробныя зморшчыш, хвалі на вадзе’ (Ласт.), тало́сіцца ’злёгку хвалявацца, зыбацца (пра ваду)’, таласі́ць ’мігацець, мітусіцца (у вачах)’ (Ласт.). Нягледзечы на наяўнасць у гаворках некаторых міжземнаморскіх тэрмінаў (параўн. трымуктан, гл.), наўрад ці звязана з балканскім тэрмінам, параўн. макед.талас ’хваля, вал’, серб.-харв.та̏лас ’вал’, што ўзыходзіць да грэч.θάλασσα ’мора’ празтур.talaz/talas/tales ’хваля, вал’, параўн. таксама харв.talàsati ’пералівацца (пра ваду, збожжа на полі)’, гл. Скок, 3, 438; Зайкоўскі, Слов. етим., 183; спец. пра грэчаскае слова гл. Ньюман, Arctos (Helsinki), 14, 51–78. Хутчэй звязана з наступным словам, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тары́ф ’устаноўленая сума збораў, аплаты’ (ТСБМ, Некр. і Байк.), тары́фа ’тс’ (Вруб.), ’спіс тавараў з расцэнкамі’ (Ласт.), ’аплата згодна лічыльніку (у таксі)’: у тарыфе ездзіць (гарад., Сл. ПЗБ), ст.-бел.тарыфъ ’цэннік’ (1711 г., КГС). Запазычана з рус.тари́ф ’тс’ або з польск.taryfa ’тс’, taryf ’тс’; апошнія выводзяць з іт.tariffa ’тс’ (Булыка, Лекс. запазыч., 84), сучасныя запазычанні праз рускую з франц.tarif ’тарыф’, якое з італ., ісп. і парт.tarifa ’тс’ < араб.ta‘rîf(a) ’абвяшчэнне (платы)’ < ‘árrafa ’ён абвясціў’. Выводзяць таксама з тапоніма Тарыфа — назва вострава ў Міжземным моры (Фасмер, 4, 24; ЕСУМ, 5, 522; Голуб-Ліер, 477).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Торф ’рэшткі перагніўшых балотных раслін’ (ТСБМ, Некр. і Байк., Сцяшк., Сл. ПЗБ), торп ’тс’ (Бяльк., Сцяшк., Сл. ПЗБ), то́рпа ’тс’ (Некр. і Байк., Сцяшк.), торх ’тс’ (віл., Сл. ПЗБ), торх, торшо́к ’тс’ (Юрч., Растарг.), тор ’тс’ (Мат. Гом.). Запазычана (з наступнай фанетычнай адаптацыяй у народнай мове) праз польскую ці рускую мовы з ням.Torf (н.-ням., в.-ням.zurba, zurf, англа-сакс., англ.turf ’дзірван’, ст.-сканд.torf ’пук’), роднасным якому з’яўляецца ст.-інд.darbhás ’пучок травы’ (Васэрцыер, 233; Фасмер, 4, 87; Чарных, 2, 253; ЕСУМ, 5, 609). Аднак Міхельсон (Рус. мысль, 671) выводзіць лексему з араб.turab ’зямля’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Тракт, трахт ’шырокая праезджая дарога’ (ТСБМ; стаўб., Прышч. дыс.), ’вялікая паштовая дарога, гасцінец, шлях’ (Нас., Байк. і Некр., Гарэц., Мядзв.; слаўг., Яшк.; Сл. ПЗБ), ст.-бел.трактъ ’шлях, дарога’, ’бяседа’ (1570 г.), ’адміністрацыйная адзінка ў ВКЛ’ (Ст.-бел. лексікон), запазычана са ст.-польск.trakt, якое з лац.tractus ’цяга, цячэнне, валачэнне’, ’бесперапынны, плаўны’, ’паласа, след’, ’шэраг’, ’мясцовасць, край’ < trahere ’цягнуць (за сабой), валачы’ (Булыка, Лекс. запазыч., 188; Мацкевіч, Сл. ПЗБ, 5, 113), відаць, праз нямецкую мову, параўн. ням.Trakt ’тракт’. Сюды ж: тракто́вы ’дарога, абсаджаная абапал дрэвамі’ (Нас.); тракт (страўнікава-кішкавы) < лац.tractus ’уцягванне, убіранне ў сябе’, ’праглынанне, глытанне’.