1. Рабіць усё неабходнае для правядзення, здзяйснення чаго‑н.; прымаць неабходныя меры для ажыццяўлення чаго‑н. Рыхтавацца ў дарогу. Рыхтавацца да зімы. □ Часці рыхтаваліся да атакі і гуртаваліся ў бярозавым гаі.Шамякін.Масква рыхтуецца да свята. Вясёлы гоман галасоў, Разгорнутыя транспаранты, Гірлянды залатых агнёў...Танк.Мы рыхтаваліся ўцякаць удвух з Жарнаком, і толькі з ім гаварылі аб гэтым сур’ёзна.Брыль.// Вывучаць што‑н., працаваць над чым‑н. з мэтай падрыхтоўкі да якой‑н. дзейнасці. Рыхтавацца да экзаменаў. Рыхтавацца да паступлення ў інстытут. Рыхтавацца да лекцыі. □ За сваё жыццё Святлана правяла ўжо не адну тысячу ўрокаў, і рыхтавацца ёй да іх было лёгка.Шахавец.
2. Быць, знаходзіцца ў стане або працэсе падрыхтоўкі. Рыхтавалася ў лесе база, з якой павінен быў дзейнічаць атрад.Чорны.У гэтым жа палацы рыхтаваўся цяпер пышны банкет у гонар польскай дзяржаўнасці.Колас.
3.Зал.да рыхтаваць.
рыхтава́цца2, ‑туецца; незак.
Зал.да рыхтаваць 2.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ско́ры, ‑ая, ‑ае.
1. Які адбываецца з вялікай скорасцю. Сябры выходзяць крокам скорым. Сядзяць за півам, выпіваюць, Аб розных справах разважаюць.Колас.// Які рухаецца з вялікай скорасцю. Скоры поезд./узнач.наз.ско́ры, ‑ага, м.Яшчэ некалькі секунд — і вось ужо скоры як віхор праляцеў міма.Васілёнак.
2.Разм. Здольны імкліва, хутка дзейнічаць. Скоры ў рабоце. □ А Уладзік .. быў хлопчык жвавы, непаседлівы, скоры да бойкі з сваімі сябрукамі.Колас.Каб мне тады сённяшні розум! Але я — ад роду купаны ў гарачай вадзе — у той час быў вельмі скоры на рашэнне.Карпюк.// Схільны спяшацца; нецярплівы. [Міхальчук:] — Хай ідзе ячмень. На тыдзень хопіць для малатарні? [Мікалай:] — Які ты ў мяне скоры! Хаця б за два ўправіліся.Якімовіч.Як да чаркі — скоры, як да працы — хворы.Прыказка.
3. Які адбываецца хутка, у кароткі тэрмін. Скоры ад’езд.
4. Такі, які павінен адбыцца ў хуткім часе. [Валошын:] Пайшлі, таварышы, Пайшлі. Да скорага спаткання, хлопцы.Глебка.
•••
На скорую рукугл. рука.
На скорым часегл. час.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ты́чка, ‑і, ДМ ‑чцы; Рмн. ‑чак; ж.
1. Шост, які ставіцца, каб абазначыць дарогу (у полі, на снезе), межы зямельных участкаў і пад. Дваццаць хлопцаў і сем дзяўчат прыйшлі на работу. І работа закіпела адразу. Паставілі дзве высокія тычкі з саламянымі мётламі каля рэчкі Міранкі, вызначылі месца, дзе павінен прайсці канал.Колас.Пакуль што я памагаў дзядзьку Гарасіму: ставіў тычкі на межах дзялянак, падчэсваў іх сякераю зверху і пісаў хімічным карандашом з аднаго і другога боку, каму надзел вызначаецца.Якімовіч.
2.Спец. Паплавок у выглядзе шаста з мяцёлкай або перакладзінай наверсе, які абазначае мель, фарватэр і пад. — Пакупаемся, Галіна Казіміраўна, — прапанаваў Зянон. — Тут жа, мусіць, вельмі глыбока? — Не, не! Вунь аж да тых тычак можна ісці.Сабаленка.//звычайнамн. (ты́чкі, ‑чак). Шост, які выкарыстоўваецца як падпорка для павойных раслін. Вацькоўскі дом: шчыт — узыходзячае сонца, На тычцы ўецца белабровы хмель.Лойка.Халахцей баяўся Мар’і. «Бледны чорт» — было вышэйшай ступенню яе абурэння, і ён хуценька ныраў у тычкі з фасоляй і выбягаў на сцежку за поплавам.Ракітны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
sóllen*мадальны дзеяслоў
1) быць паві́нным [абавя́заным];
er soll géhen ён паві́нен ісці́;
man soll трэ́ба;
man soll nicht не́льга
2) указвае на верагоднасць;
er soll hier sein ка́жуць, што ён тут;
er soll das mítgenommen háben ка́жуць, што ён узяў гэ́та з сабо́ю
3) указвае на згоду, пажаданне, загад, распараджэнне:
soll er kómmen! няха́й ён пры́йдзе!;
déine Bítte soll dir gewährt sein твая́ про́сьба бу́дзе вы́канана
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
may
[meɪ]
v., p.t. might
выка́звае магчы́масьць
1) магчы́, магчы́ма
it may be so — Магчы́ма, гэ́та так
He may arrive tomorrow — Ён, магчы́ма, за́ўтра прые́дзе; Ён мо́жа за́ўтра прые́хаць
2) (пыта́ньне або́ дазво́л)
May I come in? — Ці мо́жна ўвайсьці́?
May I come and see you? — Ці магу́ зайсьці́ адве́даць вас?
You may go now — Мо́жаце ісьці́ цяпе́р
You may if you can — Мо́жаце, калі́ здо́лееце
3) (пажада́ньне або́ малі́тва)
May you be very happy — Жада́ю вам, каб вы былі́ ве́льмі шчасьлі́выя
4) Whoever he may be — Хто б ён ні быў
5) Law му́сіць, паві́нен
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
~ wíder ~ як ты мне, так я табе́; ≅ што ві́нен, адда́ць паві́нен;
mir ist álles ~!разм. мне ўсё адно́;
es geht um die ~!разм. наступі́ў рашу́чы мо́мант, ≅ або́ пан, або́ прапа́ў!;
den Schínken nach der ~ wérfen*разм.≅ рызыкава́ць мно́гім дзе́ля мало́га;
er will ímmer éine besóndere ~ gebráten háben ён прэтэнду́е на асаблі́вую ўва́гу да сябе́
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
need
[ni:d]1.
n.
1) патрэ́ба f.
There is no need to hurry — Няма́ патрэ́бы сьпяша́цца
2)
а) бяда́f.
б) гале́ча, няста́ча f.; бе́днасьць f.
a friend in need — ся́бра ў бядзе́
2.
v.
1) быць патрэ́бным, патрабава́ць
I need money — Мне патрэ́бныя гро́шы
2) му́сіць; паві́нен
He need not go. Need she go? — Яму́ ня трэ́ба йсьці́ Ці трэ́ба ёй ісьці́?
The book needs correction — Кні́га патрабу́е карэ́кты
it needs to be done with care — Гэ́та трэ́ба зрабіць асьцяро́жна
You need not trouble yourself — Вам няма́ чаго́ турбава́цца
3) цярпе́ць няста́чу
Give to those that need — Дава́й тым, хто ў няста́чы
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
want
[wɑ:nt]1.
v.t.
1) хаце́ць; жада́ць
He wants to become an engineer — Ён хо́ча быць інжынэ́рам
He wants a new car — Ён хо́ча мець но́вую машы́ну
2) патрабава́ць
Plants want water — Расьлі́нам патрэ́бная вада́
Apartment wanted — Патрэ́бная кватэ́ра
2.
n.
1) жада́ньне n.; патрэ́ба f.
My wants are few — Мае́ патрэ́бы невялі́кія
2) недахо́п -у m., няста́ча f.
from want of — дзе́ля няста́чы чаго́
3) няста́ча, гале́ча f.
The old soldier is now in want — Стары́ жаўне́р цяпе́р жыве́ ў гале́чы
to want to informal — паві́нен
You want to eat a balanced diet — Вы паві́нны харчава́цца памярко́ўна
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
бязмо́ўны, ‑ая, ‑ае.
Які нічога не гаворыць, маўчыць. Была Аксіння бязмоўная, ціхая. Свядомасць вярталася да яе.Вярцінскі.// Які неахвотна гаворыць, не любіць гаварыць; маўклівы. Строгі, амаль бязмоўны палкоўнік, здаралася, выклікаў Ніну ноччу.Васілевіч.//перан. Які не адважваецца, не асмельваецца падаць свой голас; баязлівы. [Ярохін:] — Чалавек павінен быць вясёлы, жыццярадасны, і няма ніякай патрэбы ператварацца яму ў нейкую бязмоўную мумію.Шамякін.Будучы пісьменнік бачыў, як уласніцтва, кожнадзённы клопат пра кавалак хлеба ў хаце, вечныя нястачы нявечылі жыццё жанчыны, ператваралі яе ў парабчанку, у бязмоўную служку мужа і свёкра.Кудраўцаў.// Які выражаецца без слоў, не суправаджаецца словамі. Бязмоўны погляд. □ І я чытаю ў.. [вачах], як і тады, адно бязмоўнае пытанне: «Ці праўда гэта, што ты — мой найлепшы друг?»Брыль.Міхась стаіць, знявагі поўны, І погляд кідае бязмоўны. О, колькі крыўды ў ім, абразы!..Колас.//перан. У якім не чуваць ніякіх гукаў; ціхі. Бязмоўны лес. □ Чэсік любіць блукаць па гэтых бязмоўных могілках.Васілевіч.//перан. Такі, дзе адсутнічаюць гукі мовы, гаворка. Білі барабаны, гайдалася, як ніва перад бурай, бязмоўная плошча, і каб гук, каб крык ці плач — толькі гром барабанаў.Машара.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ба́чыцца, ‑чуся, ‑чышся, ‑чыцца; незак.
Разм.
1. Сустракацца, мець спатканне з кім‑н. Сухавараў распытаўся, як здароўе панны Ядвісі, як жыве сам настаўнік, як часта бачыцца ён з паненкамі.Колас.//перан. Знацца з чым‑н., адчуваць на сабе ўздзеянне чаго‑н. (часцейзадмоўем). [Незнаёмы:] — Жыў на свеце Лявон, Молад, дужы быў ён, Толькі з воляй і доляй не бачыўся.Купала.
2. Быць бачным; успрымацца зрокам. [Павел] аглядаўся — і не пазнаваў парку: дрэвы кожны раз бачыліся нязвыкла цёмнымі і чужымі.Вышынскі.[Галай] павінен быў дазнацца, што за агеньчыкі бачыліся яму ўначы, дакапацца да сутнасці з’явы.Шыцік.
3. Паўставаць у думках, уяўляцца. Будучае бачылася выразна, як другі бераг іх ціхай Пцічы.Грахоўскі.//Разм. Здавацца, мроіцца. [Замылка:] — Баешка ў нас заўжды такі... падазроны, яму ўсё нешта бачыцца такое...Шынклер.//Разм. Праясняцца, больш прыкметна выступаць. Аднак сёння, на дзевятым месяцы палону, Алесю многае ўжо бачыцца ясней, чым у тую кашмарную першую ноч, калі і радасць, і адчай, і горкі сум то праясняліся трохі, то зноў жахліва блыталіся ў адно.Брыль.
•••
Бачыцца (пабачыцца) са шкляным богам — выпіваць, піць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)