клешчсям. валасяных кляшчоў. Пашыраны ўсюды. Паразітуе ў скурных залозах і валасяных мяшэчках чалавека і млекакормячых.
Цела падоўжанае (0,3—0,4 мм), чэрвепадобнае, светла-шэрае з нерасчлянёнымі галавагрудзьмі і вузкім брушкам з папярочнымі рыскамі, укрыта празрыстай кутыкулай. Ротавыя органы колючыя. 4 пары ног. Цыкл развіцця 20—25 сут са зменай 3 лічыначных стадый у целе аднаго гаспадара. Выклікае інвазійную хваробу ў чалавека і жывёл — залознічную каросту (дэмадэкоз).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
саба́чы, -ая, -ае.
1.гл. сабака.
2. Вельмі цяжкі, нязносны, а таксама (пра мароз, холад) незвычайна моцны ў сваім праяўленні (разм.).
Сабачая доля.
С. холад.
3.перан. Адданы, паслужлівы, пакорны (разм.).
Сабачыя вочы.
Сабачая пакорнасць начальству.
4. Састаўная частка некаторых батанічных і заалагічных назваў.
Сабачая мята.
С. клешч.
◊
Ушыцца ў сабачую скуру (разм.) — страціць сумленне.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
акарыя́зіс
(ад гр. akari = клешч)
хвароба раслін, якая выклікаецца кляшчамі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
акарало́гія
(ад гр. akari = клешч + -логія)
раздзел заалогіі, які вывучае кляшчоў.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
СВІ́РНАВЫЯ КЛЯШЧЫ́,
надсямейства кляшчоў сям. акарыд. Жывуць у глебе, гніючых расл. рэштках, актыўна размнажаюцца ў збожжасховішчах, сырах, скурах і інш., пераносчыкі спор цвёрдай галаўні пшаніцы і бульбяной палачкі. Зрэдку ў цяпліцах пашкоджваюць агуркі і інш. расліны. Пашыраны паўсюдна, найб.мучны клешч, валасаты звычайны, падоўжаны кляшчы.
Цела даўж. 0,2—0,5 мм, паўпразрыстае, шклопадобнае, з мяккім покрывам, доўгімі шчацінкамі. Ротавы апарат грызучы. Пры спрыяльных т-рах размнажаюцца бесперапынна круглы год. Большасць відаў утварае гіпопус — стадыю, неабходную для рассялення і перажывання неспрыяльных умоў асяроддзя.
Свірнавыя кляшчы: 1 — звычайны валасаты; 2 — падоўжаны.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Клешчаві́на1 ’алейная расліна сямейства малачаевых’ (ТСБМ). Праз рус.клещевина з польск.kleszczowina. Калька з лац.ricinus ’клешч’, ’клешчавіна’ (ЕСУМ, 2, 460).
Клешчаві́на2 ’адна палавіна драўлянай асновы хамута’ (Сл. паўн.-зах.). Гл. клешчы2.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
акарапідо́з
(ад гр. akari = клешч + лац. apis = пчала)
хвароба пчол, якая выклікаецца кляшчом.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
акарыно́зы
(ад гр. akari = клешч + -ноз)
хваробы, якія выклікаюцца паразітычнымі кляшчамі, напр. кароста.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
акарыцы́ды
(ад гр. akari = клешч + -цыды)
рэчывы, якія прымяняюцца для барацьбы з кляшчамі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ВАРАО́З (Varroosis),
вараатоз (Varroatosis), эктапаразітная хвароба пчол і пячатнага расплоду. Выклікаецца кляшчом Varroa jacobsoni. Трапляецца ў многіх краінах Паўд.-Усх. Азіі, Паўд. Амерыкі, Афрыкі, Еўропы, у т. л. на Беларусі. Пры масавым пашырэнні прыводзіць да вял.эканам. страт.
Крыніца інвазіі — хворыя сем’і, раі і зрэзаны трутневы расплод. Пашырэнню хваробы садзейнічаюць перамяшчэнне пчальнікоў, купля і продаж пчол. Клешч праходзіць поўны цыкл развіцця на кукалках пчол на працягу 8—9 сут і пашкоджвае дарослых насякомых. Пры вараозе назіраецца гібель недаразвітых кукалак пчол, нараджэнне нежыццяздольных трутняў і пчол з рознымі пачварнасцямі. Скарачаецца тэрмін жыцця матак, пашкоджаныя сем’і адстаюць у развіцці. Вясной і восенню хварэе пераважна пчаліны расплод, а ўлетку — трутневы.
