спыні́ць, спыю, спыніш, спыніць;
1.
2.
3.
4.
5.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спыні́ць, спыю, спыніш, спыніць;
1.
2.
3.
4.
5.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пусти́ть
1.
пусти́ть пти́цу на во́лю пусці́ць пту́шку на во́лю;
пусти́ть в о́тпуск
пусти́ть пассажи́ров в ваго́н пусці́ць (папуска́ць) пасажы́раў у ваго́н;
пусти́ть но́вый заво́д пусці́ць но́вы заво́д;
пусти́ть коне́й ша́гом пусці́ць ко́ней ступо́ю;
пусти́ть слух пусці́ць чу́тку;
пусти́ть в обраще́ние (в ход) что́-л. пусці́ць у абыхо́дак (у ход) што-не́будзь;
2. (бросить) пусці́ць,
пусти́ть по́езд под отко́с пусці́ць цягні́к пад адхо́н;
пусти́ть ка́мень пусці́ць ка́мень;
◊
пусти́ть ко́рни пусці́ць карані́;
пусти́ть кровь
пусти́ть по́ миру
пусти́ть пыль в глаза́ пусці́ць пыл у во́чы;
пусти́ть слезу́ пусці́ць слязу́;
пусти́ть козла́ в огоро́д пусці́ць казла́ ў агаро́д;
пусти́ть кра́сного петуха́ пусці́ць чырво́нага пе́ўня;
пусти́ть (себе́) пу́лю в лоб пусці́ць (сабе́) ку́лю ў лоб;
пусти́ть в де́ло пусці́ць у спра́ву;
пусти́ть в расхо́д пусці́ць у расхо́д;
пусти́ть в ход пусці́ць у ход;
пусти́ть на дно пусці́ць на дно;
пусти́ть на ве́тер пусці́ць на ве́цер;
пусти́ть на произво́л судьбы́ пусці́ць (пакі́нуць) на во́лю (вы́рак) лёсу;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уда́рить
1. (нанести удар) уда́рыць, вы́цяць; (стукнуть) сту́кнуць;
уда́рить па́лкой уда́рыць (вы́цяць, сту́кнуць) па́лкай;
уда́рить по столу́ сту́кнуць (уда́рыць) па стале́;
2.
мо́лния уда́рила в де́рево мала́нка ўда́рыла ў дрэ́ва;
уда́рить в наба́т уда́рыць у звон;
уда́рить на врага́ уда́рыць на во́рага;
уда́рить во фланг уда́рыць у фланг;
уда́рить в штыки́ уда́рыць у штыкі́;
уда́рить по недоста́ткам уда́рыць па недахо́пах;
3. (с силой начаться — о явлениях природы) прыці́снуць; прыпячы́; лі́нуць, хлы́нуць;
уда́рил моро́з прыці́снуў маро́з;
уда́рила жара́ прыпякла́ гарачыня́;
уда́рил ли́вень лі́нуў (хлы́нуў) дождж;
4.
его́ уда́рило в пот яго́ кі́нула ў пот;
от испу́га в го́лову уда́рило ад спало́ху ў галаву́ ўда́рыла;
5. (о музыке, пляске)
◊
уда́рить по карма́ну уда́рыць па кішэ́ні;
уда́рить по рука́м уда́рыць па рука́х;
не уда́рить в грязь лицо́м не уда́рыць у гразь тва́рам, не ўпа́сці ў гразь тва́рам;
па́лец о па́лец не уда́рить па́льцам не паварушы́ць (па́льцам аб па́лец не ўда́рыць);
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
перакі́нуць, ‑ну, ‑неш, ‑не;
1.
2. Закінуць далей, чым трэба.
3. Перамясціць, адправіць на новае месца.
4. Палажыць што‑н. упоперак чаго‑н. для пераправы, пераходу.
5.
6. і
7. Даць больш, чым патрэбна, перадаць.
8. Тое, што і перакуліць (у 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
*Калды́ба, колдыба ’крывы, кульгавы, які павольна ідзе’ (
Калдыба́ 2 ’цвёрды выступ каля паглыблення на разбітай або мёрзлай дарозе’, ’няроўнае ворыва з ямкамі і выступамі’, ’скіба дзярновай зямлі на раллі’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
hang2
1. (hung) вісе́ць
2. (hung) ве́шаць
3. (hanged) паве́сіць, пакара́ць
♦
hang a left/right
hang by a hair/thread ліпе́ць на валаску́ (пра жыццё чалавека);
hang (on) in there
hang on
hang tough
hang about
1. швэ́ндацца, сно́ўдацца, бадзя́цца, валэ́ндацца без спра́вы
2. мару́дзіць
3. чака́ць (пэўны час);
hang about with
hang around
hang around with
hang back
hang back from
hang on
1. трыма́цца; учапі́цца
2. чака́ць (пэўны час);
3. чака́ць каля́ тэлефо́на, не ве́шаць тру́бку
4. насто́йліва праця́гваць рабі́ць (што
hang on
hang on to
1) мо́цна трыма́цца за што
2)
hang out
♦
let it all hang out
hang over
hang together
1. до́бра падыхо́дзіць, пасава́ць, адпавяда́ць
2. трыма́цца ра́зам, падтры́мліваць адзі́н аднаго́ (пра людзей)
hang up
hang
hang up on
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
стаць, стану, станеш, стане;
1. Ступіўшы на якое‑н. месца або куды‑н., спыніцца; размясціцца ў вертыкальным становішчы.
2. Падняцца на ногі, устаць.
3. Узяцца за якую‑н. работу, распачаць якую‑н. дзейнасць, звязаную са знаходжаннем на нагах.
4. Запыніцца, спыніць рух (пра чалавека, жывёлу, калёсы і пад.).
5. Перастаць працаваць, дзейнічаць (пра механізмы, заводы, фабрыкі і пад.).
6. Замерзнуць (пра раку).
7. З’явіцца, падняцца над зямлёй, гарызонтам.
8. Часова размясціцца дзе‑н. (на адпачынак, пастой, стаянку).
9.
10.
11. Памясціцца, размясціцца на якім‑н. месцы (пра прадметы).
12. Узнікнуць, з’явіцца.
13. Адбыцца, здарыцца, зрабіцца.
14. Заступіцца за каго‑н.
15. Замяніць каго‑н. у чым‑н.
16.
17.
18. Ужываецца ў саставе выказніка ў значэнне зрабіцца кім‑, чым‑н.
19. Выкарыстоўваецца ў саставе дзеяслоўнага выказніка ў значэнні дзеяслова «пачаць».
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
скі́нуць, ‑ну, ‑неш, ‑не;
1.
2. З боем адцясніць, выбіць з занятай пазіцыі.
3. Звергнуць, пазбавіць улады; вызваліцца ад чыйго‑н. панавання.
4. Зняць з сябе (вопратку, абутак і пад.).
5.
6.
7.
8.
9.
10. У гідратэхніцы — адвесці ваду з якога‑н. вадаёма.
11. Зрабіць скідку (у 4 знач.).
12. Сабраць грошы на якую‑н. агульную справу; скласціся.
13. У картачнай гульні — пакласці меншую карту ў адказ на карту партнёра.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ВАЙНА́ РАСІ́І З РЭ́ЧЧУ ПАСПАЛІ́ТАЙ 1654—67,
вайна, распачатая расійскім царом Аляксеем Міхайлавічам за землі Смаленшчыны, Беларусі, Украіны і Літвы. Для пачатку вайны царскі ўрад выкарыстаў спрыяльныя для яго абставіны: Рэч Паспалітая была аслаблена ў выніку
У маі 1654
У маі 1655 пачалася 2-я кампанія гэтай вайны.
Землі Смаленшчыны, Беларусі і Літвы былі ўключаны ў склад
У 1656—58 ва
3.5.1660 Рэч Паспалітая заключыла мір са Швецыяй і змагла ўсе свае войскі
Літ.:
Гісторыя Беларускай ССР. Т. 1.
Мальцев А.Н. Россия и Белоруссия в середине XVII в. М., 1974;
Абецедарский Л.С. Белоруссия и Россия: Очерки
Сагановіч Г. Невядомая вайна, 1654—1667.
Morzy J. Kryzys demograficzny na Litwie I Białorusi w 2 połowie XVII wieku. Poznań, 1965.
А.П.Грыцкевіч
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
пад, пада
1. с
2. с
3. с
4. с
5. с
6. с
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)