ту́паць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае;
1.
2.
3. Біць капытамі аб зямлю (пра каня і пад.).
4.
5. Даглядаць каго‑, што‑н., займацца кім‑, чым‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Verbum
анлайнавы слоўнікНА́РЫС,
эпічны жанр, які сінтэзуе заканамернасці
Пачаткам Н. лічаць «Сентыментальнае падарожжа па Францыі і Італіі» Л.Стэрна (Лондан, 1768). Рускі Н. развіваецца з 2-й
Вытокі
Тэма першага плана ў Н. — экалогія і дэмаграфія Беларусі пасля Чарнобыльскай катастрофы: «Сталі воды горкімі» В.Гігевіча і А.Чарнова (1991), «Калі б ды каб жа» Казловіча (1994), «Чарнобыль. Дзесяць гадоў пасля» Якавенкі (1996), «Вяртанне ў радыяцыю» Левановіча (1997),
Публ.: Беларускі савецкі нарыс.
Літ.:
Журбина Е. Искусство очерка.
Шкраба Р. Цэлы свет // Шкраба Р. Скарбы.
Юрэвіч У. Нарыс — гэта даследаванне // Юрэвіч У. Абрысы.
Стральцоў Б. Публ шыстыка: Жанры. Майстэрства.
Лысенка А.Ф. Нарыс // Беларуская савецкая проза: Апавяданне і нарыс.
Яе ж. Сучасны беларускі нарыс.
Яе ж. З трывогай і надзеяй:
А.Ф.Лысенка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
адабра́ць 1, адбяру, адбярэш, адбярэ, адбяром, адбераце;
1. Прымусіць каго‑н. аддаць які‑н. прадмет; сілай забраць у каго‑н., што‑н.
2. Пазбавіць каго‑н. якіх‑н. пачуццяў, якасцей, права на што‑н.
3. Выдаткаваць, патраціць нейкую колькасць часу (сілы, сродкаў, здароўя) на выкананне чаго‑н.
4.
5. Выбраць з аднастайных прадметаў асобныя з іх, якія вылучаюцца пэўнай якасцю або прыкметай.
6.
адабра́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
трашча́ць, ‑шчу, ‑шчыт, ‑шчыць;
1. Утвараць трэск (у 1 знач.).
2.
3. Быць перапоўненым, запоўненым кім‑, чым‑н.
4.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
урэ́заць, урэжу, урэжаш, урэжа;
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
учапі́цца, учаплюся, учэпішся, учапіцца;
1. Моцна ўзяцца, ухапіцца за каго‑, што‑н.
2. Уплесціся за што‑н., у што‑н.
3. Зачапіцца за што‑н.
4. Закрануць што‑н. у час руху, зачапіцца чым‑н. за што‑н.
5. Узяцца за якую‑н. справу.
6. Далучыцца самавольна, без папярэдняй згоды да тых, хто ідзе куды‑н.
7.
8.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хапа́цца, ‑а́юся, ‑а́ешся, ‑а́ецца;
1.
2.
3.
4.
5.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
убі́цца, уб’юся, уб’ешся, уб’ецца; уб’ёмся, убяцеся, уб’юцца;
1.
2.
3. З сілай уваткнуцца ў што‑н. (звычайна пра што‑н. вострае).
4. Утаптацца, утрамбавацца, стаць больш цвёрдым, гладкім.
5.
6.
7.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
круці́цца, кручуся, круціліся, круціцца;
1. Рухацца па кругу або паварочвацца вакол сваёй восі; вярцецца.
2. Быць ахопленым віхравым рухам; кружыцца.
3.
4. Не могучы ўседзець на адным месцы, неспакойна паварочвацца то ў адзін, то ў другі бок; вярцецца.
5.
6.
7.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заня́ць, займу, зоймеш, зойме;
1. Запоўніць сабою (якую‑н. прастору, паверхню).
2. Атрымаць якую‑н. пасаду, замяніць каго‑н. па рабоце.
3. Авалодаць якой‑н. тэрыторыяй, населеным пунктам і пад.
4. Запоўніць (які‑н. прамежак часу); працягнуцца.
5. Даць работу, занятак.
6. Зацікавіць, цалкам захапіць.
7. Захапіць, збіраючы ў адно месца і гонячы куды‑н. (пра жывёлу).
8. Распачаць.
9.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)