МАНЕ́ВІЧ (Леў Яфімавіч) (20.8.1898, г. Чавусы Магілёўскай вобл. — 11.5.1945),
ваенны разведчык, Герой Сав. Саюза (1965), камбрыг (1938). Скончыў Вышэйшую школу штабной службы камсаставу РСЧА (1921), Ваен. акадэмію РСЧА (1924), вучыўся ў Ваен.-паветр. акадэміі імя Жукоўскага. У Чырв. Арміі з 1918. Удзельнік грамадз. вайны. Перад 2-й сусв. вайной у некат. краінах Еўропы быў вядомы як камерсант, уладальнік камерцыйных фірм; на самай справе вёў разведку (псеўд.Эцьен, Конрад Кертнер, Старасцін). У канцы 1936 арыштаваны і італьян. асобым трыбуналам асуджаны да 12 гадоў зняволення, якое адбываў у турмах і канцлагерах. У 1943 перададзены гітлераўцам, прайшоў канцлагеры Маўтхаўзен, Мельк, Эбензе. Адзін з арганізатараў падполля, кіраўнік падп. арг-цыі ў канцлагеры Эбензе (Аўстрыя). Вызвалены 6.5.1945 амер. войскамі безнадзейна хворы.
літоўскі акцёр, рэжысёр. Нар.арт.СССР (1973). Скончыў тэатр. вучылішча ў Каўнасе (1931), тэатр. студыю ў Парыжы у Ш.Дзюлена (1937). У 1937—38 вучыўся ў Лондане. У 1931—37 акцёр Шаўляйскага драм.т-ра, з 1938 кіраўнік тэатр. студыі ў Каўнасе, у 1940—80 (з перапынкам) маст. кіраўнік, гал. рэжысёр Панявежскага драм.т-ра. У 1954—59 рэжысёр Літ. кінастудыі. Творчасці ўласцівы імкненне да філас. інтэлектуальнай трактоўкі п’есы. Сярод пастановак: «Вальпоне» Б.Джонсана (1941, іграў роль Вальпоне), «Рэвізор» М.Гогаля (1946, 1978), «Прытворна хворы» Мальера (1950, роль Аргана), «Смерць коміваяжора» А.Мілера (1958), «Іванаў» А.Чэхава (1960), «Макбет» У.Шэкспіра (1961), «Франк У» Ф.Дзюрэнмата (1969), «Плюс не быў разумны» Ю.Грушаса (1974), «Цар Эдып» Сафокла (1977).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
unsound[ʌnˈsaʊnd]adj.
1. нездаро́вы; сапсава́ны, гнілы́;
unsound lungs сла́быя лёгкія
2. памылко́вы; ненадзе́йны;
unsound reaso ning неаргументава́ныя до́казы;
unsound principles няпра́вільныя пры́нцыпы;
of unso und mind псіхі́чна хво́ры
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
bilious
[ˈbɪliəs]
adj.
1) жо́ўцевы
2) хво́ры на жоўць ці пе́чань
3) Figur. бурклі́вы, зласьлі́вы; зло́сны, у злым гумо́ры
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
insane
[ɪnˈseɪn]
adj.
1) ненарма́льны, псыхі́чна хво́ры
an insane asylum — дом для псыхі́чна хво́рых
2) кра́йне неразу́мны, бязглу́зды; ідыёцкі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
пры́хадзень, ‑дня, м.
Разм. Прышэлец, прыблуда. А калі ўжо я падышоў, відаць, пагрозліва блізка да .. гнязда [кнігаўкі], яна, мне здаецца, спалохалася і шпарчэй замахала крыллем, нібы спрабуючы адагнаць прыхадня.Сіпакоў.— Уся наша зямля ў курганах — там парахнеюць косці прыхадняў.Гурскі.Хворы прыхадзень прыўзняў ад падушкі галаву, насцярожыўся.Лупсякоў.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Луна́цік ’хворы на лунацізм’ (ТСБМ, Сцяшк., Сл. ПЗБ). Сюды ж пераносныя значэнні: в.-дзв. ’той, хто вельмі рана прачынаецца’ і рагач. ’той, хто трызніць’ (Сл. ПЗБ). Ст.-бел.лунатикъ, люнатыкъ, лунятыкъ ’тс’ (1580 г.) запазычана са ст.-польск.lunatyk ’тс’, якое з лац.lūnāticus (Булыка, Лекс. запазыч., 129).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
абмаро́жаны, ‑ая, ‑ае.
1.Дзеепрым.зал.пр.ад абмарозіць.
2.узнач.прым. Пашкоджаны марозам. Прыплёўся [сабака] з лесу галодны, хворы, з абмарожанымі нагамі.Ваданосаў.
3.узнач.наз.абмаро́жаны, ‑ага, м. Той, хто атрымаў пашкоджанне ад марозу. Акрамя тыфозных, нямала было іншых хворых: інвалідаў вайны, скалечаных, прастуджаных, абмарожаных.Шамякін.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
cracked
[krækt]
adj.
1) расшчэ́плены, трэ́снуты
2) сі́плы, хрыпа́ты, перары́вісты (го́лас)
3) пахі́снуты (даве́р, рэпута́цыя)
4) informal звар’яце́лы, разумо́ва хво́ры
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
вар’я́тм.
1. (псіхічна хворы) Írrsinnige (sub) m -n, -n, Wáhnsinnige (sub) m -n, -n, Verrückte (sub) m -n, -n;
2. (дзівак) verschróbener Sónderling
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
