Ро́скід ’від ворыва, калі глеба адвальваецца ў розныя бакі’ (Сцяц.; міёр., Шатал.; ТСБМ), роскідка ’тс’ (петрык., Шатал.; шальч., вільн., Сл. ПЗБ), ’баразна’ (вільн., Сл. ПЗБ); ро́скідзь ’разора, паглыбленне паміж градамі’ (карм., Мат. Гом.; Інстр. 2); ро́скідка ’мяжа на сярэдзіне загона’ (Янк. 3., Шат., ПСл), на ро́скідку ’спосаб ворыва’ (ТС); араць у ро́скідку — ’ворыва, пры якім барозны кладуцца ў напрамку краёў загона’ (карэліц., Жыв. сл.); ’узаранае поле з разорай пасярэдзіне загона’ (нясв., смаляв., сміл., стол., Яшк.); роскідзь, роскідка, раскі́д ’ворыва ўроскідку’ (бых., кам., сен., ЛА, 2). Да кідаць (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Маторны ’шпаркі, жвавы, спрытны, поўны радасці жыцця’ (Федар. 6; гом., Рам. 8; Мал., Ян.; браг., Шатал.), ’вялікі, доўгі, высокі, бялізны, цяжкі’ (Нас.), чэш.motorný ’жвавы, спраўны, спрытны’, nemotorný ’няўклюдны, непаваротлівы’, ’няспрытны, няспраўны’, славац.nemotorný ’тс’. Ст.-чэш.nemotorný ’непрыемны (пра гук)’, а суч. чэш. мае яшчэ значэнне ’бясформенны, цяжкі на выгляд (воз, бочка, нізкая вежа)’, якое можна аб’яднаць са значэннем ’непаваротлівы, няспрытны’. Найбліжэйшымі адпаведнікамі з’яўляюцца: літ.matarúoti ’махаць бічом, круціць хвастом’, г. зн. ’рабіць частыя рухі’ (Махэк₂, 375), а таксама, магчыма, літ.mèsti ’кідаць’, matãras ’верацяно’, mastýti ’абшываць’, лат.matara ’гібкі дубец’ (Фасмер, 2, 664).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Жу́хаць1 ’рэзка кідаць’ (Юрч., Нар. вытв. сл.). Рус.перм.жу́хнуть ’моцна ўдарыць’, укр.жухну́ти ’моцна кінуць’ (Жэлях.), чэш.žuchati ’выдаваць глухі гук’, славац.žuchnút ’упасці, бухнуць’. Махэк₂ (731) тлумачыць як утварэнне з ‑s‑ дляабазначэння інтэнсіва ад гукапераймальнага žu‑ (гл. жук). Пераход ад гуку да штуршка не выключаны, хаця і не вельмі пэўны. Параўн. яшчэ жах (у знач. ’удар’), шугаць.
*Жуха́ць2, жуха́ты ’мыць, праць, церці’ (Клім.). Рус.бранск.жу́хаться ’цяжка і многа працаваць’. Відаць, адлюстроўвае корань *geu‑ са знач. ’згінаць’ (Покарны, 1, 393–398). ‑х‑ мае экспрэсіўны характар. Няясна.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
jack[dʒæk]n.
1.tech. дамкра́т, пад’ёмнае прыстасава́нне
2.tech. гняздо́ (для падключэння электроннага абсталявання)
3. вале́т (у картах)
♦
a jack of all trades ≅ ма́йстар на ўсе ру́кі (магчыма пры гэтым не вельмі спрактыкаваны, не вельмі ўмелы)
jack around[ˌdʒækəˈraʊnd]phr. v.AmE, infml наўмы́сна перашкаджа́ць, не дапамага́ць у яко́й-н. спра́ве
Last year she jacked in her job. Летась яна кінула працу.
2.infml падключы́цца да камп’ю́тарнай сістэ́мы;
I’m trying to jack in the Internet now. Я зараз спрабую падключыцца да інтэрнэту.
jack up[ˌdʒækˈʌp]phr. v.
1. падыма́ць (дамкратам)
2.infml зна́чна ўзніма́ць, павялі́чваць (кошты, падаткі і да т.п.)
3.infml уво́дзіць нарко́тык у кроў
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
okno
okn|o
н. акно;
z ~a wyglądały kwiaty — на акне былі відаць вазоны;
~o wystawowe — вітрына;
~o na świat — акно ў свет;
wyrzucać pieniądze przez ~o — кідаць грошы на вецер
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
са́хар цу́кар, -кру м.;
чай с са́харом чай (гарба́та) з цу́крам;
класть са́харкі́даць (сы́паць) цу́кар;
са́хар-рафина́д цу́кар-рафіна́д;
тростнико́вый са́хар трысняго́вы цу́кар;
свеклови́чный са́хар бура́чны цу́кар;
ко́лотый са́хар ко́латы цу́кар;
пилёный са́хар пілава́ны цу́кар;
по́стный са́хар по́сны цу́кар;
моло́чный са́хар мало́чны цу́кар.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
fever
[ˈfi:vər]1.
n.
1) гара́чка f.
2) ліхама́нка f.
3) хваро́ба
scarlet fever — шкарляты́на f.
typhoid fever — ты́фус, тыф
yellow fever — жо́ўтая ліхама́нка
4) захапле́ньне n., аза́рт -у m.; мо́цнае ўзру́шаньне
2.
v.t.
кіда́ць у жар, палі́ць гара́чкай
3.
v.i.
мець гара́чку
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
*Суліца ’кап’ё’ (1228 г., Гандлёвая дамова смаленскага князя Мсціслава Давыдавіча з Рыгай, Готландам і нямецкімі гарадамі), укр. старое су́ла ’піка’, дыял.суло́ ’драўляны чаранок жалезных вілаў; жардзіна вясла’, сули́ця ’дзіда’, рус.сула́ ’клюшка, якую дзеці кідаюць па лёдзе’, старое су́лица ’кідальны дроцік’, ст.-польск.sulica ’кап’ё, дзіда’, чэш.sudlice ’рагаціна’, славен.súlica, серб.-харв.су̏лица, балг. старое су́лица, макед.сулица ’від дзіды’. Прасл.*sudlica ’кароткае кідальнае кап’ё’, звязана з суляць ’соваць, піхаць, кідаць’, соваць, сунуць, гл. (Адзінцоў, Этимология–1976, 106–111). Гл. таксама Фасмер, 3, 801; ЕСУМ, 5, 471; Басай-Сяткоўскі, Słownik, 348. Параўн. сула́2, гл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Пушча́ць ’пускаць’ (Шат., Бяльк.), ’браць кватарантаў; кідаць’ (Сл. ПЗБ), ’раставаць’: снег пушчае (дзятл., там жа), рус.пуща́ть ’пускаць’, польск.puszczać, чэш.poušteti ’выпускаць, пускаць’, славац.pusťať, в.-луж.pušćeć, н.-луж.pušćaś, серб.-харв.пу̏штати, славен.púščati, балг.пу́щам, ст.-слав.поуштати. Прасл.*pustjati суадноснае з *pustiti, ва ўсходніх славян звычайна *puskati (< *pus(t)kati, Банькоўскі, 2, 967), гл. пускаць. Усё да *pustъ (гл. пусты), паводле Сноя (516), першапачаткова ’рабіць бязлюдным, пакідаць’, гл. таксама Фасмер, 3, 416; Скок, 3, 82; Шустар-Шэўц, 2, 1194. Адсюль пушча́й ’няхай’ (Ян.; смарг., Сл. ПЗБ), параўн. рус.пуска́й ’тс’ (ад пускать).