смерць, ‑і;
1. Спыненне жыццядзейнасці, гібель арганізма; спыненне біялагічнага абмену рэчываў у арганізме або ў яго частцы.
2. Спыненне існавання чалавека ці жывёліны.
3.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Verbum
анлайнавы слоўнікцерабі́ць, цераблю, цярэбіш, цярэбіць;
1. Прасякаць, прачышчаць лес.
2. Чысціць дзюбай пер’е (пра птушак).
3. Тузаць, торгаць, перабіраць пальцамі што‑н.
4. Вырываючы з коранем, убіраць машынай з поля (лён).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
para
I par|a1. пара;
2. пара;
1. пара;
2.
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Luft
frísche ~ schöpfen ды́хаць све́жым паве́трам;
an der fríschen ~ на адкры́тым [све́жым] паве́тры;
die ~ ánhalten
an die frísche ~ géhen
er ist für mich ~ ён для мяне́ пусто́е ме́сца, ён не існу́е для мяне́;
séinem Hérzen ~ máchen адве́сці душу́; вы́казаць усё, што набале́ла;
(es ist) dícke ~!
die ~ ist rein
na, gúte ~!
in die ~ flíegen
es liegt in der ~ гэ́та но́сіцца ў паве́тры
2)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
глыбо́кі, ‑ая, ‑ае.
1. Які мае вялікую глыбіню (у 1 знач.).
2. Які знаходзіцца далёка ад паверхні ці пранікае на значную глыбіню (у 2 знач.).
3. Аддалены ад граніц чаго‑н. або размешчаны ўсярэдзіне чаго‑н.
4. Змястоўны, важны, грунтоўны.
5. Які дасягнуў высокай ступені; поўны, моцны (пра пачуцці, стан і пад.).
6. Нізкі, шчыры (пра паклон).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
падхапі́ць, ‑хаплю, ‑хопіш, ‑хопіць;
1. Схапіўшы або абхапіўшы рукамі, падняць, падтрымаць.
2. Схапіць у момант палёту, падзення; злавіць.
3. Рэзкім, паспешлівым рухам узяць, прыхапіць мімаходам з сабой.
4.
5. Прадоўжыць, падтрымаць пачатае другім.
6. Пачаць падпяваць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
wind1
1. ве́цер;
a gust of wind пары́ў ве́тру;
a high/strong wind мо́цны ве́цер;
a fair/favourable wind спадаро́жны ве́цер;
an adverse/contrary/head/foul wind сустрэ́чны ве́цер;
beforе/down/with the wind са спадаро́жным ве́трам;
up/into/on the wind су́праць ве́тру;
in the eye/teeth of the wind пра́ма су́праць ве́тру;
2.
lose one’s wind запы́хацца, засапці́ся;
recover one’s wind адды́хацца
3. пах; слых; намёк;
4. пусты́я сло́вы, балбатня́;
5.
6. the winds
♦
get/catch wind of
cast/fling/throw
talk/preach to the wind(s) кіда́ць сло́вы на ве́цер;
gone with the wind які́ прапаў бяссле́дна; то́е, што застало́ся ў міну́лым;
get/have the wind up перапало́хацца;
put the wind up
find out which way the wind blows паглядзе́ць, куды́ ве́цер дзьме;
catch the wind in a net ≅ лаві́ць ве́цер у по́лі; чэ́рпаць ваду́ рэ́шатам;
like the wind ху́тка як ве́цер;
to sow the wind and to reap the whirlwind пасе́еш ве́цер – пажне́ш бу́ру
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
НА́РЫС,
эпічны жанр, які сінтэзуе заканамернасці
Пачаткам Н. лічаць «Сентыментальнае падарожжа па Францыі і Італіі» Л.Стэрна (Лондан, 1768). Рускі Н. развіваецца з 2-й
Вытокі
Тэма першага плана ў Н. — экалогія і дэмаграфія Беларусі пасля Чарнобыльскай катастрофы: «Сталі воды горкімі» В.Гігевіча і А.Чарнова (1991), «Калі б ды каб жа» Казловіча (1994), «Чарнобыль. Дзесяць гадоў пасля» Якавенкі (1996), «Вяртанне ў радыяцыю» Левановіча (1997),
Публ.:
Беларускі савецкі нарыс.
Літ.:
Журбина Е. Искусство очерка.
Шкраба Р. Цэлы свет // Шкраба Р. Скарбы.
Юрэвіч У. Нарыс — гэта даследаванне // Юрэвіч У. Абрысы.
Стральцоў Б. Публ шыстыка: Жанры. Майстэрства.
Лысенка А.Ф. Нарыс // Беларуская савецкая проза: Апавяданне і нарыс.
Яе ж. Сучасны беларускі нарыс.
Яе ж. З трывогай і надзеяй:
А.Ф.Лысенка.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
свабо́дны, ‑ая, ‑ае.
1. Які не ведае прыгнёту, эксплуатацыі, заняволення, які карыстаецца свабодай (у 2 знач.).
2. Які валодае дзяржаўнай незалежнасцю, суверэнны.
3. Які не з’яўляецца рабом, прыгонным.
4. Які мае права, магчымасць распараджацца сабою па ўласнаму жаданню; незалежны, не звязаны ні з кім якім‑н. абавязкамі, адносінамі.
5. Які не ведае перашкод, абмежаванняў.
6. Бесперашкодны, неабмежаваны законам.
7. Які адбываецца, працякае лёгка, без перашкод, цяжкасцей.
8. Нікім, нічым не заняты; пусты, вольны.
9.
10. Больш чым дастатковы па велічыні; раскошны.
11. Які ні да чаго не прымацаваны, ні з чым не злучаны.
12. Які не перадае руху іншым часткам механізма, вызвалены ад счаплення, ад нагрузкі.
13. Які не знаходзіцца ў хімічным злучэнні з чым‑н.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дух, ‑у і ‑а,
1. ‑у. Псіхічныя здольнасці; свядомасць.
2. ‑у. Унутраны стан, настрой, маральная сіла чалавека ці калектыву.
3. ‑у. Характэрныя ўласцівасці, сутнасць, унутраны сэнс чаго‑н.
4. ‑а. У міфалагічных і рэлігійных уяўленнях — бесцялесная, звышнатуральная істота, якая прымае ўдзел у жыцці прыроды і чалавека.
5. ‑у,
6. ‑у.
7. ‑у.
8.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)