вёска ў Міёрскім р-не Віцебскай вобл., паміж азёрамі Абстэрна і Набіста. Цэнтр сельсавета і калгаса. За 18 км на З ад горада і чыг. ст. Міёры, 198 км ад Віцебска. 358 ж., 142 двары (2000). Сярэдняя школа, Дом культуры, б-ка, аддз. сувязі. Помнік землякам, якія загінулі ў Вял.Айч. вайну.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРА́ВЫЯ САЦЫЯЛІ́СТЫ,
агульная назва сацыял-дэмакр. і сацыяліст. плыней, партый і груп, кіраўніцтва якіх адмаўляе рэв. прынцыпы марксізму і марксізму-ленінізму (рэв. захоп улады, дыктатуру пралетарыяту, скасаванне прыватнай уласнасці на сродкі вытв-сці і інш.) і праводзіць палітыку сац. партнёрства паміж наёмнымі работнікамі і прадпрымальнікамі. Гл. таксама Апартунізм, Рэвізіянізм, Рэфармізм, Сацыял-дэмакратыя, Сацыялістычны Інтэрнацыянал.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРАЗЕНХІ́МА (ад грэч. pros звыш, побач + enchyma налітае, тут тканка),
раслінная тканка, што мае выцягнутыя (даўж. ў некалькі разоў перавышае шыр.), завостраныя на канцах (у адрозненне ад парэнхімы), розныя па паходжанні і функцыях клеткі. Паміж П. і парэнхімай ёсць пераходы (напр., каленхіма і лопасцевыя галінастыя клеткі мезафілу ў лісці каны і інш. раслін).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
САМО́А (Samoa),
Астравы Мараплаўцаў, група з 14 вулканічных астравоў у Ціхім ак., у Палінезіі, паміж 13—15°паўд. шыраты. Пл. 3 тыс.км². Найбольшыя а-вы: Савайі (1,7 тыс.км²), Уполу (1,1 тыс.км²), Тутуіла (137 км²). У паліт. адносінах падзяляецца на Зах. Самоа (з 1962 — незалежная дзяржава) і Усх. Самоа (уладанне ЗША).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
САРЫ́-ДЖАЗ,
горны хрыбет у Цэнтр. Цянь-Шані, паміжр. Сары-Джаз на Пн і яе левым прытокам р. Энгільчэк на Пд, пераважна ў Кіргізіі. Даўж. каля 110 км. Выш. да 6261 м. Складзены з метамарфічных сланцаў, мармурызаваных вапнякоў, гранітаў. На паўн. схіле — ледавікі Сямёнава, Мушкетава, каля падэшвы паўд. схілу — Паўн. Энгільчэк.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СЕН-МАЛО́ (Saint-Malo),
заліў праліва Ла-Ман ш каля паўн. берагоў Францыі паміж п-вамі Брэтань і Катантэн. Даўж. 110 км, шыр. каля ўвахода да 125 км, глыб. да 51 м. Прылівы паўсутачныя (да 15 м). Упадае р. Ранс, у вусці якой прыліўная эл.-станцыя (пабудавана ў 1967). Парты: Гранвіль, Сен-Мало.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СІ́МПЛЕКСНАЯ СУ́ВЯЗЬ (ад лац. simplex просты),
сістэма двухбаковай электрасувязіпаміж двума абанентамі па адным фіз. ланцугу ці па адным канале сувязі, пры якой прыём і перадача паведамленняў праводзіцца пачаргова. Пры тэлеф. С.с. для двухбаковай перадачы паведамленняў карыстаюцца спец. прыладамі для змены напрамку перадачы (уручную — кнопкай, аўтаматычна — ад голасу). Гл.таксама Дуплексная сувязь.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
СІНХРАГЕНЕРА́ТАР,
электронная прылада (генератар), якая выпрацоўвае імпульсы зададзенай формы і з пэўнымі часавымі зрухамі паміж імі. Выкарыстоўваецца ў тэлевізійнай апаратуры (на тэлецэнтрах) для фарміравання сінхранізавальных (радковых і кадравых) і тушыльных (для выключэння электроннага праменя на час адваротнага ходу разгорткі) імпульсаў кіравання работай прылад разгорткі відарысаў, а таксама ў апаратуры многаканальнай сувязі з часавым раздзяленнем каналаў.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
апо́весць, ‑і, ж.
1. Мастацкі твор апавядальнага характару, які займае прамежкавае месца паміж раманам і апавяданнем. Аповесць К. Чорнага «Вясна». □ — Хачу напісаць аповесць, як на Палессі жылі дзве прыгожыя краскі-панны і што з гэтага выйшла, — смяялася Габрынька.Колас.
2. Апавяданне пра якую‑н. падзею ў яе паслядоўным развіцці. Моўчкі слухаў Ігнась журботную аповесць сына невядомых бацькоў.Мурашка.Стары тым часам цягнуў сваю аповесць.Бядуля.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
