пату́ль, прысл.
Разм. Да таго часу. Пакуль у гумне цэп, патуль на стале хлеб. Прыказка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
упячы́ся, упячэцца; упякуцца; пр. упёкся, упяклася, ‑лося; зак.
Спячыся да поўнай гатоўнасці. Хлеб добра ўпёкся.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
А́ртус ’пасвячоны пасхальны хлеб’ (Рам.). Рус. артос, дыял. артус, укр. артус ’тс’. Ст.-рус. артусъ з XII ст. з грэч. ἄρτος ’хлеб’, уласна ’прыгатаванае’ ад ἀρτύω ’рыхтую’ (Фасмер, 1, 89). Параўн. аркуш 2.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
сі́тніца ж. разм. (хлеб) Wéißbrot n -(e)s, -; das Brot aus gesíebtem Mehl
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ачарсцве́лы
1. (хлеб і г. д.) trócken, hart;
2. перан. hártherzig, verstéinert, únempfíndlich
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
нарко́м, ‑а, м.
Народны камісар. Паважна старыя вітаюць наркома, Падносяць хлеб-соль, караваі і мёд. Купала.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ха́ла, ‑ы, ж.
Біты белы хлеб прадаўгаватай формы. Маці паставіла гасцям гарэлку, шабасовую рыбу, халу. Бядуля.
[Стараж.-яўр.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
па́па м.
1. церк. па́па;
П. Ры́мскі — Па́па Ри́мский;
2. (детское арго) хлеб
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Прасна́к, прасно́к, прасну́шка, прасня́к, прасны́к, прысне́к ’тоўсты блін з прэснага цеста’ (ТСБМ, Гарэц., Шат., Касп., Др.-Падб., Сцяшк. Сл., Сл. ПЗБ, Мат. Гом., Сл. Брэс.), ’ляпёшка з хлебнага цеста’ (Бяльк.). Больш падрабязна аб значэннях слова і іх лакалізацыі гл. Вештарт, Лекс. Палесся, 115. Слова мае агульнаславянскае распаўсюджанне: укр. прісня́к ’праснак, пірог з прэснага цеста’, рус. прасня́к, пресно́к ’прэсны хлеб, пірог, ляпёшка’, польск. przaśnik, przaśniak ’прэсны хлеб’, чэш. přesňak ’ляпёшка з няквашанага цеста’, серб.-харв. prèsnik, пре́снац, пре́сница ’прэсны хлеб; прэснае салодкае пячэнне’, славен. presnec ’сквашаны хлеб’, балг. пресни́к ’прэсны хлеб’, макед. праснег, преснец, пресник ’від пірага з падсушаных каржоў, складзеных адзін на адзін’. Суфіксальныя дэрываты ад *prьsnъ ’прэсны’ (гл. Вештарт, там жа). Параўн. таксама апрэспік.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
приже́чь сов.
1. в разн. знач. прыпячы́;
приже́чь па́лец утюго́м прыпячы́ па́лец пра́сам;
приже́чь ра́ну йо́дом прыпячы́ ра́ну ёдам;
2. прост. (дать чему-л. пригореть) прыпалі́ць, падпалі́ць;
приже́чь хлеб прыпалі́ць (падпалі́ць) хлеб;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)