Verbum

ГА́СМАН ((Gassman) Віторыо) (н. 1.9 1922, г. Генуя, Італія),

італьянскі акцёр, рэжысёр. Скончыў Нац. акадэмію драм. мастацтва ў Рыме (1943). Працаваў у т-рах Рыма, Мілана. У 1948—49 у трупе пад кіраўніцтвам Л.Вісконці. У 1950 стварыў (з Т.​Сальвіні) трупу — Нац. т-р [з 1952 т-р італьян. мастацтва, у 1959 — Італьян. нар. т-р (Рым)]. Гасман — мнагапланавы, рознабаковы акцёр са своеасаблівым «адмоўным» абаяннем, яркім тэмпераментам, іроніяй. Сярод роляў: Праметэй («Праметэй» Эсхіла), Эдып («Цар Эдып» Сафокла), Гамлет («Гамлет» У.​Шэкспіра). З 1949 працуе як рэжысёр. Сярод пастановак: «Атэла», «Рамэо і Джульета» Шэкспіра, «Гулец» У.​Беці. З 1947 здымаецца ў кіно: «Горкі рыс», «Вайна і мір», «Абгон», «Пачвары», «Тэраса», «Пустыня Тартары», «Вяселле», «Пах жанчыны» і інш.

т. 5, с. 83

ГАЎРЫ́ЛІН (Валерый Аляксандравіч) (н. 17.8.1939, г. Волагда, Расія),

рускі кампазітар. Нар. арт. Расіі (1985). Скончыў Ленінградскую кансерваторыю (1964). У сваёй творчасці імкнецца да сінтэзу акад. і быт. жанраў, уводзіць новыя, ярка нац. формы хар. музіцыравання, заснаваныя на творчым пераўтварэнні рус. фальклору. Сярод твораў: опера «Суцяшэнні» (паводле Г.​Успенскага, 1972); балеты «Анюта» (паводле А.​Чэхава) і «Падпаручнік Рамашоў» (паводле А.​Купрына, 1986), тэлебалет «Дом каля дарогі»; дзействы «Скамарохі» (1967), «Вяселле» (1981), «Перазвоны» (1982), «Пастух і пастушка» (паводле В.​Астаф’ева, 1983); вак.-сімф. паэма «Ваенныя пісьмы» (1972); кантаты; вак. цыклы — 3 «Нямецкія сшыткі» (сл. Г.​Гейнэ, 1961, 1972, 1976), «Рускі сшытак» (словы народныя, 1965), «Поры года» (словы народныя, 1969), «Зямля» (1974), «Вечарок» (1975); сімф., камерна-інстр., хар., вак. творы; музыка да драм. спектакляў і кінафільмаў.

т. 5, с. 91

ДЭ́ЙМЕК ((Dejmek) Казімеж) (н. 17.5.1924, г. Ковель, Украіна),

польскі акцёр і рэжысёр. У 1947 дэбютаваў як акцёр. У 1949—61 і 1975—79 дырэктар Новага т-ра (Лодзь), у 1962—68 — Нац. т-ра ў Варшаве. У 1969—71 працаваў за мяжой. У 1972—74 у Вялікім (Лодзь) і Драм. (Варшава) т-рах. З 1981 дырэктар Т-ра Польскага (Варшава). У 1993—95 міністр культуры і мастацтва Польшчы. Сярод пастановак: «Лазня» У.​Маякоўскага (1954, 1983, г. Эсен, Германія), «Жыццё Іосіфа» М.​Рэя (1958, 1965, 1985), «Кардыян» Ю.​Славацкага (1965, 1967), «Намеснік» Р.​Гохута (1966), «Аперэтка» В.​Гамбровіча (1975), «Вызваленне» (1982) і «Вяселле» (1985, 1992) С.​Выспянскага, «Амбасада» (1988) і «Партрэт» (1990) С.​Мрожака. Ставіў оперныя спектаклі. Дзярж. прэмія Польшчы 1984.

т. 6, с. 329

КАМЕ́НСКІ (Анатоль Сяргеевіч) (16.10.1912, г. Растоў-на-Доне, Расія — 31.1.1990),

рускі і бел. акцёр. Засл. арт. Беларусі (1963). Скончыў Растоўскае тэатр. вучылішча (1937). З 1937 працаваў у т-рах Растова-на-Доне, у 1958—81 у Гомельскім абл. драм. т-ры. Выканаўца характарных і камед. роляў. Творчасць вызначалася рэалістычнасцю і імправізацыйнасцю выканання, выразнасцю знешняга малюнка ролі. Сярод лепшых работ: дзед Цярэшка («Рудабельская рэспубліка» паводле С.​Грахоўскага), Аўталік («Зімовая казка» У.​Шэкспіра), Рабінзон, Барабашаў, Мурзавецкі («Беспасажніца», «Праўда добра, а шчасце лепш», «Ваўкі і авечкі» А.​Астроўскага), Пярчыхін («Мяшчане» М.​Горкага), Земляніка («Рэвізор» М.​Гогаля), Ібрагім-аглы («Угрум-рака» паводле В.​Шышкова), Філька-анархіст («Інтэрвенцыя» Л.​Славіна), Курачкін («Вяселле з пасагам» М.​Дзьяканава), Чыжоў («Раскінулася мора шырока» У.​Вішнеўскага).

т. 7, с. 517

МА́СЛЕНІКАВА (Леакадзія Ігнацьеўна) (8.3.1918, г. Саратаў, Расія — 18.6.1995),

расійская спявачка (лірыка-драм. сапрана), педагог. Нар. арт. РСФСР (1961). Нар. арт. Расіі (1995). Скончыла Мінскае муз. вучылішча імя М.​Глінкі (1941), Кіеўскую кансерваторыю (1946). З 1944 салістка Укр. т-ра оперы і балета (Кіеў), у 1946—69 — Вял. т-ра ў Маскве. З 1976 выкладала ў Рас. акадэміі музыкі (з 1983 дацэнт). Валодала моцным голасам прыгожага тэмбру, вял. муз. культурай, мастацтвам фразіроўкі. Сярод партый: Таццяна, Ліза, Іаланта («Яўген Анегін», «Пікавая дама», «Іаланта» П.​Чайкоўскага), Даша («Варожая сіла» А.​Сярова), Вольга («Пскавіцянка» М.​Рымскага-Корсакава), Маргарыта («Фауст» Ш.​Гуно), Мікаэла («Кармэн» Ж.​Бізэ), Графіня («Вяселле Фігара» ВА.Моцарта), Неда («Паяцы» Р.​Леанкавала), Тоска («Тоска» Дж.​Пучыні), Мажэнка («Прададзеная нявеста» Б.​Сметаны). Дзярж. прэмія СССР 1949.

т. 10, с. 187

СЕРДЗЮКО́Ў (Васіль Васілевіч) (н. 1.1.1939, г. Эліста, Калмыкія),

бел. артыст аперэты (тэнар). Засл. арт. Беларусі (2000). Скончыў Дзярж. ін-т тэатр. мастацтва імя А.​Луначарскага ў Маскве (1970). З 1970 у Бел. муз. т-ры. Характарны акцёр, ролі ў яго выкананні набываюць яскравы каларыт, эмацыянальную напоўненасць. Сярод партый нац. рэпертуару: Пранцысь («Паўлінка» Ю.​Семянякі), Цярэшка Калабок, Юрась, Скамарох («Судны час», «Несцерка» Р.​Суруса). Інш. ролі: Рауль, Стэфан, Зупан, Пеніжэк, Чэка, Боні, Напалеон («Фіялка Манмартра», «Марыца», «Сільва», «Баядэра» І.​Кальмана), Зупан, Карнера («Цыганскі барон» І.​Штрауса), Іанель («Цыганскае каханне» Ф.​Легара), Гангстэр («Цалуй мяне, Кэт» К.​Портэра), Дыега, Рамон («Пацалунак Чаніты» Ю.​Мілюціна), Андрэйка («Вяселле ў Малінаўцы» Б.​Аляксандрава), Буба, Арыф («Каўказская пляменніца» Р.​Гаджыева), Елпідыфор («Халопка» М.​Стрэльнікава).

т. 14, с. 350