2. Кіраваць, ведаць кім‑, чым‑н. [Навучэнка:] — Калі б я распараджаўся .. [Рабушкам], а то ён сабе гаспадар, што захоча, тое і робіць.Новікаў.Праўда, сам Базыль ужо не мог упраўляцца з лодкаю, ёю распараджаўся старэйшы сын Паўлюк.Колас.// Весці сябе як гаспадар, камандзір; камандаваць. [Аксіння] ніколькі не здзівілася таму, што .. [Шашура] распараджаецца, і паслухмяна пайшла дахаты.Мележ.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ПАЛАВО́Е ВЫХАВА́ННЕ,
сістэма медыцынскіх і педагагічных мер, накіраваных на выхаванне ў дзяцей, падлеткаў і моладзі разумных, здаровых адносін да пытанняў полу. Накіравана на фарміраванне цэласнай асобы хлопчыка (мужчыны) і дзяўчынкі (жанчыны), здольных разумець псіхал. і фізіял. асаблівасці палоў у сувязі з сац. і маральнымі нормамі, устанаўліваць, падтрымліваць і ўдасканальваць партнёрскія і сац. адносіны, падрыхтоўвацца да шлюбу і бацькоўства. П.в. пажадана пачынаць на раннім дзіцячым узросце. Да 7 гадоў дзеці павінны ведаць пра асн. адрозненні полаў, ролю маці і бацькі ў паходжанні дзяцей, развіцці дзіцяці ў арганізме маці, пра яго паяўленне на свет, харчаванне пасля нараджэння. Далей складваюцца спрыяльныя ўмовы для асэнсавання адносін паміж поламі і выпрацоўцы ўстановак супрацоўніцтва хлопчыкаў і дзяўчынак як раўнапраўных, але не аднолькавых партнёраў. Дысгармонія ў жыцці падлеткаў найб. выяўляецца паміж працэсам палавой спеласці, праяўленнем палавой цягі і ўзроўнем спеласці. Таму важна, каб правільнае ўяўленне пра палавое развіццё і гігіенічныя навыкі яны атрымлівалі ад бацькоў. Пэўную ролю ў гэтым адыгрываюць умовы жыцця ў сям’і, школе, на вуліцы, пазашкольная выхаваўчая работа. П.в. падлеткаў старэйшага школьнага ўзросту і юнакоў уключае раскрыццё маральных, сац. і гігіенічных аспектаў узаемаадносін полаў, азнаямленне з асновамі гігіены і фізіялогіі палавога жыцця, гігіены шлюбу.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
мясцо́васцьж. Gégend f -, -en, Gelände n -(e)s, -e;
у на́шай мясцо́васці bei uns, in únserer Gégend;
умо́вы мясцо́васцівайск. Geländeverhältnisse pl;
ве́даць [знаць] мясцо́васцьórtskundig sein, sich áuskennen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Latéinn -s лаці́на, лаці́нская мо́ва;
◊
mit séinem ~ zu Énde sein быць у тупіку́; не ве́даць, што рабі́ць дале́й
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
sáttelfesta
1) які́ мо́цна сядзі́ць у сядле́
2) до́бра падрыхтава́ны, дасве́дчаны;
~ in etw. sein цвёрда ве́дацьшто-н.
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
wonder2[ˈwʌndə]v.
1. дзіві́цца, здзіўля́цца, дзі́ву дава́цца
2. хаце́ць ве́даць, ціка́віцца;
I wonder who he is. Цікава, хто ён такі;
I shouldn’t wonder if…infml не бу́дзе дзі́ва, калі́…;
I wonder! Не ведаю!; Цікава! (выражае недавер, сумненне)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
norweski
1. нарвежскі;
kawior norweski — трасковая ікра;
2.м. нарвежская мова;
znać dobrze norweski — добра ведаць нарвежскую мову
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
znać się
zna|ć się
незак.
1.na czym разбірацца ў чым; разумець што;
~ć się na muzyce — разбірацца ў музыцы;
nie ~ć się na żartach — не разумець жартаў;
2.z kimведацькаго, быць знаёмым з кім;
~ć się nawzajem — ведаць адно аднаго;
~my się na tym! разм. нас не ашукаеш!;
~ć się jak łyse konie разм. добра ведаць адно аднаго
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
◎ Найме́нна ’абавязкова’ (ашм., Сцяшк. Сл.), найіменна ’абавязкова, дакладна’ (маладз., Янк. Мат.). Са спалучэння *на іменне, параўн. іменне, іменне ’імя’ (Нас.), якое магло значыць ’на імя (ведаць)’, г. зн. ’дакладна, пэўна’, тады канцавое ‑а пад уплывам адпаведных прыслоўяў. Цікавую семантычную паралель, якая можа сведчыць у карысць версіі, даюць іменна (ад імя) і менавіта (< польск.mianowicie ад miano ’імя’), згодна з Брукнерам (329), першаснае значэнне ’называючы (па імёнах)’. Гл. наступнае слова.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
◎ Няві́сны ’сляпы’ (Сл. ПЗБ), рус.невисной, невишной ’тс’, польск.дыял.niewisny, niewistny ’тс’. Паводле Мяркулавай (Этимология–1977, 90), ад прасл.дыял.*vistьnъtъ, вытворнага ад *vistь ’зрок’, сюды ж невіснець ’пацямнець (пра вочы)’ (Нас.) (да ’ vide t і, гл. відзець); звязана з *vistь, *veste ’сапраўдны’ (да *vedeti, гл. ведаць), параўн. нівісь (невѣсь, невѣсть) ’невядома’ (Нас.), укр.невістний ’невядомы’, в.-, н.-луж.njewesty ’тс’, ст.-слав. нев^стъ і інш.