прасцё́бваць

‘хвастаць, біць чым-небудзь гнуткім каго-небудзь, што-небудзь; высмейваць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. прасцё́бваю прасцё́бваем
2-я ас. прасцё́бваеш прасцё́бваеце
3-я ас. прасцё́бвае прасцё́бваюць
Прошлы час
м. прасцё́бваў прасцё́бвалі
ж. прасцё́бвала
н. прасцё́бвала
Загадны лад
2-я ас. прасцё́бвай прасцё́бвайце
Дзеепрыслоўе
цяп. час прасцё́бваючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

распамяну́ць

‘распамянуць каго-небудзь, што-небудзь і пра каго-небудзь, што-небудзь, аб кім-небудзь, чым-небудзь’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. распамяну́ распамянё́м
2-я ас. распамяне́ш распаменяце́
3-я ас. распамяне́ распамяну́ць
Прошлы час
м. распамяну́ў распамяну́лі
ж. распамяну́ла
н. распамяну́ла
Загадны лад
2-я ас. распамяні́ распамяні́це
Дзеепрыслоўе
прош. час распамяну́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

скаля́ніць

‘зрабіць каго-небудзь, што-небудзь цвёрдым, давесці што-небудзь да зацвярдзення, загартаваць каго-небудзь, што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. скаля́ню скаля́нім
2-я ас. скаля́ніш скаля́ніце
3-я ас. скаля́ніць скаля́няць
Прошлы час
м. скаля́ніў скаля́нілі
ж. скаля́ніла
н. скаля́ніла
Загадны лад
2-я ас. скаля́нь скаля́ньце
Дзеепрыслоўе
прош. час скаля́ніўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

угне́сці

‘уціснуць каго-небудзь, што-небудзь у што-небудзь, праціснуць каго-небудзь, што-небудзь праз што-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. угняту́ угняцё́м
2-я ас. угняце́ш угнецяце́
3-я ас. угняце́ угняту́ць
Прошлы час
м. угнё́ў угнялі́
ж. угняла́
н. угняло́
Загадны лад
2-я ас. угняці́ угняці́це
Дзеепрыслоўе
прош. час угнё́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

уцікава́ць

‘даведацца пра што-небудзь, пабачыць каго-небудзь, што-небудзь (уцікаваць каго-небудзь, што-небудзь)’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. уціку́ю уціку́ем
2-я ас. уціку́еш уціку́еце
3-я ас. уціку́е уціку́юць
Прошлы час
м. уцікава́ў уцікава́лі
ж. уцікава́ла
н. уцікава́ла
Загадны лад
2-я ас. уціку́й уціку́йце
Дзеепрыслоўе
прош. час уцікава́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

забыва́ть несов. забыва́ць, забыва́цца (пра каго, што, на каго, што і без дап.);

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

посеща́ть несов.

1. наве́дваць;

2. перен. наве́дваць (каго), прыхо́дзіць (да каго); см. посети́ть;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

АСО́БА ў мовазнаўстве,

катэгорыя дзеяслова, якая паказвае адносіны вытворцы дзеяння да таго, хто гаворыць. Вызначаюць 3 асобы і адпаведна ім 3 асабовыя дзеяслоўныя формы адзіночнага і множнага ліку. Формамі 1-й асобы абазначаюць дзеянне (стан) таго, хто гаворыць («чытаю, чытаем»); формамі 2-й асобы — дзеянне (стан) таго, да каго звяртаюцца ў гаворцы («чытаеш, чытаеце»); формамі 3-й асобы — дзеянне (стан) таго, пра каго (пра што) гавораць («чытае, чытаюць»).

Сродкі афармлення катэгорыі асобы ў розных мовах розныя: у германскіх і раманскіх — адначасова асабовыя займеннікі і канчаткі, у семіцкіх — асабовыя канчаткі, займеннікі і прыстаўкі. У слав. мовах, у т. л. і беларускай, асабовыя формы дзеяслова перадаюцца праз канчаткі (у цяперашнім і будучым часе: «чыта-ю, прачыта-ю; чыта-ем, прачыта-ем; чыта-еш, прачыта-еш, чыта-еце, прачыта-еце; чыта-е, прачыта-е; чыта-юць, прачыта-юць»), асабовымі займеннікамі разам з асабовымі канчаткамі («я чыта-ю, я прачыта-ю; ты чыта-еш, ты прачыта-еш» і гэтак далей) ці асабовымі займеннікамі і назоўнікамі (у прошлым часе: «ён чытаў, вучань чытаў»).

т. 2, с. 40

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

акрылі́ць

‘узняць у каго-небудзь душэўны стан, натхніць; падбадзёрыць каго-небудзь’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. акрылю́ акрылі́м
2-я ас. акрылі́ш акрыліце́
3-я ас. акрылі́ць акрыля́ць
Прошлы час
м. акрылі́ў акрылі́лі
ж. акрылі́ла
н. акрылі́ла
Загадны лад
2-я ас. акрылі́ акрылі́це
Дзеепрыслоўе
прош. час акрылі́ўшы

Іншыя варыянты: акры́ліць.

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

дзу́нуць

‘пхнуць каго-небудзь (дзунуць яго ў твар); ударыць каго-небудзь і па чым-небудзь (дзунуць палкай па галаве)’

дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. дзу́ну дзу́нем
2-я ас. дзу́неш дзу́неце
3-я ас. дзу́не дзу́нуць
Прошлы час
м. дзу́нуў дзу́нулі
ж. дзу́нула
н. дзу́нула
Загадны лад
2-я ас. дзу́нь дзу́ньце
Дзеепрыслоўе
прош. час дзу́нуўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)