ДЗЕ́НГА, дзеньга (ад тат. ценга — сярэбраная манета),
руская сярэбраная (14—17 ст.) і медная (18—19 ст.) манета. Да сярэдзіны 1530-х г. маса 0,78—0,79 г (наўгародска-пскоўская стапа), 0,31—0,40 г (маскоўская стапа). Пасля грашовай рэформы 1533—35 маса Дз.-наўгародкі 0,68 г (1/100 лікавага рубля, такая Дз. стала першай рус. капейкай), маса Дз.-маскоўкі 0,34 г (1/2 капейкі). Да канца 17 ст. маса Дз. паменшылася да 0,14 г. Спарадычна чаканіліся залатая і медная Дз. Пасля грашовай рэформы Пятра I у 1700—1828 чаканілася медная Дз., роўная 1/2 капейкі. Пасля манета выпускалася з пазначэннем наміналу «дзенежка» (1849—63) і «1/2 капейкі» (1839—1916).
Дзенга. Наўгародскага княства, 15 ст. (1), Пятра I, 1700 (2), Аляксандра П, 1863 (3).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
зло́ты, ‑ага, м.
1. Даўнейшая польская сярэбраная манета, роўная пятнаццаці рускім капейкам.
2. Грашовая адзінка ў Польскай Народнай Рэспубліцы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пісто́ль1, ‑я, м.
Залатая старадаўняя манета ў Іспаніі.
[Фр. pistole.]
пісто́ль2, ‑я, м. іпісто́ля, ‑і, ж.
Уст. Пісталет.
[Фр. pistole.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
пфе́нігм.гіст. Pfénnig m -(e)s, -e (дробная нямецкая манета)
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
*Сялю́жка, селю́жка ’сцёртая манета’ (ТС). Гл. селяжок.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Pfg = Pfennig – пфеніг (гіст., разменная манета)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Tálerm -s, - та́лер (старажытная манета)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
імперыя́л, ‑а, м.
Руская залатая манета (з 1775 г. вартасцю 10 рублёў, а пасля 1897 г. да рэвалюцыі — 15 рублёў).
[Ад лац. imperialis — імператарскі.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Сарако́ўка ’сорак гадоў’, старое ’манета вартасцю ў 20 капеек’, ’бутэлька гарэлкі ёмістасцю ў 1/40 частку вядра’, ’тое, што мае таўшчыню ў 40 міліметраў (сантыметраў)’ (ТСБМ), ’манета 20 капеек’, ’сорак снапоў збожжа’, ’тоўстая дошка’ (ТС). Да сорак, саракавы. Манета ў 20 капеек называецца так адносна гроша, меднай манеты ў 1/2 капейкі, якая выпускалася ў СССР у 1925–1928 гг. (БелСЭ, 4, 31).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Арля́нка ’гульня, у ходзе якой падкідваецца манета і выйграе той, каму манета выпадае гербам’ (БРС). Рус., укр.орлянка. Паралельна з інш. усходнеславянскімі мовамі ўтворана на базе значэння арол ’герб на манеце’ (першапачаткова з малюнкам арла).
