Ста́цыя ‘станцыя’ (гродз., Сл. ПЗБ), ст.-бел.стацыя, стацэя ‘пастой, месца адпачынку’, ‘забеспячэнне’ (Ст.-бел. лексікон), стацея: стацеи давати/поднимати ‘прымаць і карміць князя з яго світаю ў час паездак па правінцыі, а таксама яго пасланцоў і даваць ім фурманкі для праезду ў наступны маёнтак’ (Сташайтэне, Абстр. лекс., 130). З лац.statio ‘пастой’ праз ст.-польск.stacyja, польск.stacja ‘пастой, прыпынак, станцыя’ (Булыка, Лекс. запазыч., 84; Сл. ПЗБ, 4, 583). Сюды ж стаце́йка ‘чыстая палавіна хаты’ (Сцяшк. Сл.), што адлюстроўвае захаванне старой семантыкі, параўн. станцыя (гл.), польск.stacja ‘кватэра’ і інш. Гл. Брукнер, 512; Фасмер, 3, 746, 748; ЕСУМ, 5, 396, 403.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ту́чыць ‘адкормліваць, рабіць тлустым’ (Нас., Ласт., Янк. БП): pańskaje oko kania tuczyć (ваўк., Федар. 4), ст.-бел.тучити, тучыти ‘адкормліваць’, ‘напаўняць’ (ГСБМ), ‘адкарміць, насыціць’ (Ст.-бел. лексікон). Параўн. укр.ту́чи́ти ‘рабіць тлустым, даглядаць’, рус.дыял. (зах.) ту́чить ‘угнойваць (зямлю)’ (Даль), польск.tucznić ‘рабіць тлустым, тучным’, чэш.tučit ‘станавіцца тлустым’, славац.tučiť ‘адкормліваць’, славен.дыял.túčiti ‘зрабіць тлустым’, макед.тучи ‘рабіць тлустым; карміць тлустым’. Прасл.*tučiti ‘рабіць тлустым, адкормленым’, вытворнае ад *tukъ ‘жывёльны тлушч’ (Борысь, 652), гл. тук1; апафанічныя варыянты *tyti (гл. тыць) і *toviti ‘адкормліваць’ (магчыма, сюды прыметнік то́віст ‘тоўсты’, гл.), падрабязней гл. Скок, 475; Куркіна, Этимология–1976, 25; Глухак, 628.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
nähren
1.vt
1) кармі́ць, жыві́ць, сілкава́ць;
díese Kost nährt gut гэ́та пажыўная е́жа
2):
éinen Traum ~перан. пе́сціць ма́ры
2.~, sich (von D, mit ) харчава́цца (чым-н.)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
грудьж.
1.в разн. знач. гру́дзі, -дзе́й ед. нет;
корми́ть грудьюкармі́ць грудзьмі́;
2.(манишка) грудзі́на, -ны ж.;
руба́шка с вы́шитой грудью кашу́ля з вышыва́най грудзі́най;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Fláschef -, -n
1) бутэ́лька, пля́шка; бікла́жка;
éiner ~ den Hals ábdrehenразм. распі́ць бутэ́лечку [пля́шачку]
2) хім. бало́н
3) со́ска (для дзяцей);
éinem Kind die ~ gében*кармі́ць дзіця́ з бутэ́лечкі
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
папа́свацца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца; незак.
1.Карміць коней у дарозе ў час адпачынку; рабіць папаску. Выберам які-небудзь лясок па дарозе і спынімся папасвацца.Чорны.
2.(1і2ас.неўжыв.). Пасвіцца дзе‑н. час ад часу. Метраў на дзвесце хвасты ў канюшыне аб’едзены: відаць, не раз гэтыя кароўкі тут папасваліся.Лобан.
3.перан.Разм. Мець пажыву, карысць. [Ціток:] — Чужыя [людзі] каля мяне папасваюцца, а свой чалавек, мой божа, з голаду памірае.Лобан.
4.(1і2ас.неўжыв.). Разм. Тое, што і пасвіцца. На лугавінв папасвалася чарада калгасных кароў.Бялевіч.Крокаў за дзесяць ад агню, у негустым зарасніку, папасвалася рыжая, з белымі падпалінамі на баку карова.Сачанка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
частава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; незак., каго.
Даваць або прапаноўваць паесці, папіць, пакурыць; карміць або паіць каго‑н., выказваючы ўвагу, гасціннасць. Маці частавала дачку, слухала яе і не магла надзівіцца.Грамовіч.Шпілеўскі, які дапамагаў разгружаць машыну, весела частаваў усіх папяросамі.Савіцкі.//перан.Разм. Рабіць каму‑н. што‑н. прыемнае. Мужчыны нашы днямі ўжо бачылі гэты спектакль, цяпер Цімох частаваў ім мяне, аднак рагаталі ўсе.Брыль.[Вышамірскі] хадзіў ад хаты да хаты і частаваў людзей паляўнічымі апавяданнямі.Бядуля.//перан.Разм. Біць таго, хто лезе не ў сваё. — Жывём, гасцей не клічам І ў госці не паўзём, Няпрошаных па лычу Частуем таўкачом.Лужанін.А потым аплявухамі як след [Янук] Зладзюгу частаваць узяўся.Корбан.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
nurse2[nɜ:s]v.
1. дагляда́ць, выхо́джваць (хворага);
nurse back to health вы́хадзіць (хворага)
2. лячы́ць, лячы́цца;
She is at home, nursing a cold. Яна сядзіць дома і лечыцца ад прастуды.
3. зато́йваць, пе́сціць (пра пачуцці);
nurse resentment/wrath зато́йваць кры́ўду/злосць
4. дагляда́ць; пе́сціць; гадава́ць, выро́шчваць (маладыя парасткі, саджанцы і да т.п.)
5. трыма́ць у абды́мках, мо́цна прыціска́ць да грудзе́й
1. Даваць піць каму‑н. Жанчына нахіляецца, набірае ў прыгаршчы ваду, поіць хлопчыка і дзяўчынку.Гамолка.На момант заціхае бою гром, І маці хлеб байцам выносіць спешна І поіць іх ля весніц малаком.Лойка.// Даваць піць спіртныя напіткі, частаваць імі. Хлопцы недзе пілі і паілі музыканта.Адамчык.// Выкормліваць малаком (пра маладых свойскіх жывёл).
2.перан. Насычаць вільгаццю, вадой. Усходы набіралі рост і сілу, Дажджы і росы іх паілі, Як маткі малаком сваіх дзяцей.Пушча.Летняе сонца.. варыла святло і цеплыню, навальнічныя дажджы шчодра паілі глебу.Хадкевіч.// Забяспечваць, папаўняць чым‑н. Возера паілі крыніцы, яны, відаць, нябачна білі з дна, таму вада была такая празрыстая і мала награвалася.Навуменка.
•••
Паіць і карміцькаго — мець каго‑н. на поўным утрыманні.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Корм ’ежа жывёлы’ (ТСБМ, Сл. паўн.-зах., Бяльк., Сцяшк., Сержп. Пр., Яруш.). Укр.корм, рус.корм ’тс’, ст.-слав.кръма, балг.кърма, серб.-харв.кр́ма, славен.kŕma ’тс’, польск.karm, чэш.krm, славац.krm, в.-луж.korm, н.-луж.kjarm ’тс’. Прасл.kъrmъ першапачаткова ’тлустая ежа’, як аб гэтым можна меркаваць паводле ст.-слав.кръмль ’раскошнае жыццё, раскоша’ і такіх адпаведнікаў, як прасл.skormъ (ст.-рус.скоромъ ’тлушч’, польск.skrom ’тс’ і інш.). Тады kъrmъ і skoromъ суадносяцца як аблаўтныя ступені і.-е.(s)korm‑/(s)kr̥m‑ (гл. Мартынаў, Этимология–1968, 17; Вештарт, Лекс. Палесся, 141). Спроба суаднесці прасл.kъrmъ з літ.šérti ’карміць’ (Сольмсен KZ, 35, 483; Бэццанбергер BB, 17, 222) не пераконвае, бо пры гэтым дапускаецца чаргаванне гутуральных і m‑суфіксацыя для славянскага назоўніка. Параўн. Петлева, Этимология–1974, 16–19. Іншыя этымалогіі неверагодныя.