няве́чыць, -чу, -чыш, -чыць; -чаны; незак., каго-што.
1. Наносячы фізічныя пашкоджанні, калечыць каго-н.; ламаць што-н.
Н. твар.
2. перан. Рабіць дрэнны ўплыў на каго-н.; псаваць.
Н. душы людзей.
|| наз. няве́чанне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
няве́чыць
дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
няве́чу |
няве́чым |
| 2-я ас. |
няве́чыш |
няве́чыце |
| 3-я ас. |
няве́чыць |
няве́чаць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
няве́чыў |
няве́чылі |
| ж. |
няве́чыла |
| н. |
няве́чыла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
няве́ч |
няве́чце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
няве́чачы |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsblm1996,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
няве́чыць несов. уве́чить, кале́чить; уро́довать
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
няве́чыць, ‑чу, ‑чыш, ‑чыць; незак., каго-што.
Наносячы фізічныя пашкоджанні, калечыць каго‑н. [Бярозка] усё больш і больш нагінала галаву, каб аслабіць вяроўку.. Тады збянтэжаны кат загадаў памочнікам, таптаць і нявечыць паланянку. Хадкевіч. Мірановіч нізашто не згаджаўся рэзаць шчаку, не хацеў яшчэ больш нявечыць твар. Марціновіч. // Ламаць, псаваць што‑н. Вецер бязлітасна .. зрывае дах з хат казацкіх, нявечыць, кідае вобзем ды так, што і рады няма як даць... Барашка. // перан. Рабіць дрэнны ўплыў на каго‑н.; псаваць. Нявечыць душу дзіцяці.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Няве́чыць ’калечыць, рабіць недзеяздольным, псаваць’ (ТСБМ), няве́чыць ’біць, калечыць; абражаць, зневажаць’ (Ян.), нівечыць (нивичиць) ’ператвараць у нішто, ужываць на зло’ (Нас.), укр. ні́вечити ’псаваць, зніштажаць, ператвараць у нішто; мучыць, здзекавацца, жорстка абыходзіцца’, польск. niweczyć ’ператвараць у нішто, нішчыць, разбураць’, славац. nivočiť ’тс’. Зыходная форма *vъ ni‑vъ‑čь‑ > + у ні ва што (ператварыцца), сучаснае ў нішто, параўн. ст.-бел. в ни ве што побач ни в што (XV ст., Карскі 2–3, 215), у Насовіча: въ нивичъ пошло, гл. нівеч. Літаратурная форма з ня‑, відаць, пад уплывам народнаэтымалагічнага збліжэння з не век, нявечна і пад., параўн. таксама ўкр. не́віч ’нішто’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
изуве́чивать несов. няве́чыць, зняве́чваць; кале́чыць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
няве́чанне, ‑я, н.
Дзеянне паводле знач. дзеясл. нявечыць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
уве́чить несов. няве́чыць, зняве́чваць; (калечить) кале́чыць;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
няве́чыцца, ‑чуся, ‑чышся, ‑чыцца; незак.
1. Станавіцца калекай, калечыцца.
2. Зал. да нявечыць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заглумля́ць
‘здзекавацца з каго-небудзь, крыўдзіць, нявечыць словам каго-небудзь, кепска абыходзіцца з кім-небудзь, чым-небудзь’
дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
заглумля́ю |
заглумля́ем |
| 2-я ас. |
заглумля́еш |
заглумля́еце |
| 3-я ас. |
заглумля́е |
заглумля́юць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
заглумля́ў |
заглумля́лі |
| ж. |
заглумля́ла |
| н. |
заглумля́ла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
заглумля́й |
заглумля́йце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
заглумля́ючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)