головня́II (болезнь хлебных злаков) галаўня́, -ні́ ж.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
головня́I (тлеющее или обгорелое полено) галаве́шка, -кі ж.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
галаве́шка ж. головня́, голове́шка
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
асма́лак, -лка м. головня́ ж.
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спарыння́ ж., бот. спорынья́, головня́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
кура́вы
1. дымя́щий;
~вая галаве́шка — дымя́щая головня́;
2. (покрытый копотью) закопчённый
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
са́жа ж.
1. са́жа;
2. осе́вшая ко́поть;
3. (болезнь хлебных злаков) головня́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
іскры́ць несов., в разн. знач. искри́ть;
галаве́шка і. — головня́ искри́т;
рубі́льнік і. — руби́льник искри́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прадыме́ць сов. (нек-рое время) продыми́ть;
галаве́шка ~ме́ла цэ́лую гадзі́ну — головня́ продыми́ла це́лый час
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Галаўня́ 1 ’спарыння’ (Сцяшк. МГ, Шатал.), галаве́нька ’тс’ (Шатал.). Гэта назва сустракаецца ў радзе слав. моў. Параўн. рус. головня́, укр. голо́вня́, польск. głownia, балг. главня́ ’тс’. Гл. Выгонная, Лекс. Палесся, 76–79; Трубачоў, Эт. сл., 7, 12–13. У гэтай жа форме, але з іншым значэннем (’галавешка’) *golvьńa сустракаецца ў многіх слав. мовах і дыялектах (агляд гл. Трубачоў, там жа). Гэта значэнне лічыцца зыходным, а ’Ustilago, хвароба зерневых, спарыння’ — другаснае. Гл. Выгонная, там жа; Трубачоў, Эт. сл., 7, 13. Будзішэўска (Słown., 300) меркавала, што значэнне ’Ustilago’ — гэта інавацыя, што, бясспрэчна, няправільна (параўн. геаграфію слова і семантычныя паралелі, якія прыводзіць Выгонная, там жа, с. 77).
Галаўня́ 2 ’верхні вушак у дзвярах’ (Шатал.). Можна меркаваць, што тут, магчыма, захоўваецца адно з архаічных значэнняў слова *golvьńa, менавіта ’штосьці важнае, галоўнае і да т. п.’ Гэта значэнне не зафіксавана ў Трубачова (Эт. сл., 7, 12–13), што, аднак, не сведчыць аб немагчымасці яго існавання ў мінулыя часы. Менш верагодным здаецца вывядзенне «верхняга вушака ў дзвярах» з якога-небудзь вядомага значэння прасл. *golьbńa.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)