выпіна́цца
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
выпіна́юся |
выпіна́емся |
| 2-я ас. |
выпіна́ешся |
выпіна́ецеся |
| 3-я ас. |
выпіна́ецца |
выпіна́юцца |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
выпіна́ўся |
выпіна́ліся |
| ж. |
выпіна́лася |
| н. |
выпіна́лася |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
выпіна́йся |
выпіна́йцеся |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
выпіна́ючыся |
Крыніцы:
dzsl2007,
krapivabr2012,
piskunou2012,
sbm2012,
tsbm1984.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
выпіна́цца несов.
1. выпя́чиваться, выпу́чиваться, выдава́ться; см. вы́пнуцца;
2. страд. выпя́чиваться, выпу́чиваться; см. выпіна́ць
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выпіна́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.
Незак. да выпнуцца.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
выпіра́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; незак.
1. гл. выперці.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Выдавацца на паверхню, выпінацца.
Востры кадык выпірае на шыі.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
выпя́чиваться
1. выпукля́цца, выпіна́цца, выпу́чвацца; выпру́джвацца; см. вы́пятиться;
2. страд. выпукля́цца, выпіна́цца, выпу́чвацца; выпру́джвацца; вылуча́цца, падкрэ́слівацца; см. выпя́чивать.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выпу́чиваться возвр., страд. выпу́чвацца, выпіна́цца; (о глазах — обычно) вытарэ́шчвацца, вытрэ́шчвацца, вылу́плівацца.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
выдава́тьсяII несов.
1. (выступать) выдава́цца, вытарка́ць, выпіна́цца, выпукля́цца;
2. (выделяться, отличаться) вызнача́цца;
3. (случаться, оказываться) разг. выпада́ць; выдава́цца, выдара́цца; знахо́дзіцца; см. вы́даться.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Пераштарцава́ць экспр. ’абняславіць’ (ашм., Сл. ПЗБ). Да персі (гл.) і ’штарцаваць, якое з польск. sztorcować ’сварыць, ганіць; калоць, дапякаць; кпіць’ < sztorc: апошняе да s‑terczeč ’тырчаць, вытаркацца’ (параўн. рус. торчать, славен. strčciti ’тарчаць уверх’), — усе да прасл. *tyčiti ’вытаркацца, выпінацца, тырчаць уверх’ (Махэк₂, 650), роднаснага літ. snigti ’тырчаць уверх (напр., пра вушы ў зайца)’, stūksoti ’выгараць, выдавацца’; пазней асновы *tyk‑/*tyč‑ узмацнілася устаўным ‑г‑.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
выпіра́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; незак.
1. Незак. да выперці.
2. Выдавацца на паверхню, выпінацца. Твар.. [танкіста] быў як набрынялы, і кадык выпіраў з расшпіленага мундзірнага каўняра. Чорны. Вера бачыла яго чорныя ўскудлачаныя валасы і вострыя лапаткі, што выпіралі з-пад бэзавай тэніскі. Асіпенка. // перан. Разм. Яскрава выяўляцца, прарывацца. У рысах майго твару не было той лагоднай сіметрыі, якая, мне тады здавалася, так падабаецца дзяўчатам; выпірала нейкая вуглаватасць, а шэрыя з жаўцізной вочы глядзелі пранікліва. Карпюк. Праз гэтую ціхую фразу так і выпірала наверх злосць. Чорны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Тарча́ць ’выпінацца, выдавацца, вытыркацца; знаходзіцца перад вачыма’ (ТСБМ, Сл. ПЗБ, Бяльк.), тарчэ́ць ’тс’ (барыс., Шн. 2; Касп., Сл. ПЗБ; дзісн., Нар. сл.), торча́ць ’тс’ (ТС). Укр. дыял. торча́ти ’тырчаць, выдавацца, выступаць’, рус. торча́ть ’тс’, стараж.-рус. торчати ’тс’, польск. дыял. terczeć ’тс’, каш. tarčec ’тс’, чэш. trčeti ’тс’, славац. trčať ’тс’, старое харв. trčati ’тс’, славен. trčati ’не расці, сядзець (пра дрэва)’. З прасл. *trčati/*trčeti, роднаснага да *strčati/*strčeti (Фасмер, 4, 88; Бязлай, 4, 215; Борысь, 577; SEK, 5, 134; ЕСУМ, 5, 573, 609), гл. тырчаць, стырчаць.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)