радо́к, -дка́, мн. -дкі́; -дко́ў, м.
1. гл. рад¹.
2. Частка тэксту або асобныя словы, літары, іншыя знакі, надрукаваныя ці напісаныя ў адну лінію.
Р. верша.
◊
Радок у радок — даслоўна, літаральна (спісаць, сказаць і пад.).
Чытаць паміж радкоў — здагадваючыся пра скрыты сэнс напісанага.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
самаву́кам нареч. самоу́чкой;
ён с. навучы́ўся чыта́ць і піса́ць — он самоу́чкой вы́учился чита́ть и писа́ть
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
гра́матнасць, ‑і, ж.
Уменне чытаць і пісаць; пісьменнасць. Павышаць граматнасць пісьма. // перан. Наяўнасць патрэбных ведаў у якой‑н. галіне. Тэхнічная граматнасць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
чарнакні́жнік, ‑а, м.
Уст. Той, хто займаецца чарнакніжжам; вядзьмар, чараўнік. [Марылька:] — Які ты дзівак, Макарка. Думкі чытаць умееш, як той чарнакніжнік. Сабаленка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
самоу́чкой нареч. самаву́кам;
он самоу́чкой вы́учился чита́ть и писа́ть ён самаву́кам навучы́ўся чыта́ць і піса́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
непісьме́нны, -ая, -ае.
1. Які не ўмее чытаць і пісаць.
Н. чалавек.
2. перан. Які не мае адпаведных ведаў у якой-н. галіне, недасведчаны ў чым-н.
Н. рэцэнзент.
3. Які выкананы без належнага ведання справы, з памылкамі.
Н. чарцёж.
|| наз. непісьме́ннасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адчыта́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны; зак. (разм.).
1. што. Прачытаць што-н., скончыць чытаць.
А. курс літаратуры.
2. каго (што). Зрабіць каму-н. строгую заўвагу, вымову за што-н., прабраць каго-н.
Строга а. за парушэнне дысцыпліны.
|| незак. адчы́тваць, -аю, -аеш, -ае (да 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́бар, -у, м.
1. гл. выбраць.
2. Тое, з чаго можна выбраць.
Вялікі в. тавараў.
3. Аб тым, хто выбраны, што выбрана.
Адобрыць чый-н. выбар.
◊
Без выбару — без разбору, не выбіраючы.
Чытаць усё без выбару.
На выбар — выбраць паводле меркавання.
Даць на выбар.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мара́ль, -і, ж.
1. Сукупнасць прынцыпаў і норм паводзін людзей між сабой і ў адносінах да грамадства.
Чалавек высокай маралі.
2. Лагічны павучальны вывад з чаго-н.
М. байкі.
3. Павучанне, натацыя (разм.).
Чытаць м.
|| прым. мара́льны, -ая, -ае (да 1 знач.).
М. кодэкс.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
чыта́цца, 1 і 2 ас. не ўжыв., -а́ецца; незак.
1. Паддавацца чытанню; быць чытэльным.
Апавяданне чытаецца з цікавасцю.
Надпіс цяжка чытаецца.
2. безас. Пра наяўнасць жадання ці магчымасці чытаць.
Мне сёння не чытаецца.
3. перан. Распазнавацца, угадвацца па якіх-н. прыкметах.
У вачах чытаўся сум.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)