жу́дасна нареч.
1. жу́тко; ужа́сно, ужаса́юще;
ж. вы́е ве́цер — жу́тко (ужа́сно) во́ет ве́тер;
2. перен. чудо́вищно;
1, 2 см. жу́дасны;
3. в знач. безл. сказ. жу́тко; ужа́сно;
ж. нам ста́ла — жу́тко нам ста́ло
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
адпе́ць сов.
1. в разн. знач. отпе́ть;
а. пе́сню — отпе́ть пе́сню;
а. — нябо́жчыка отпе́ть поко́йника;
2. пропе́ть в отве́т;
ён нам спеў, а мы адпе́лі — он нам спел, а мы пропе́ли в отве́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
На́рапкам ’імкліва, нечакана?’: ён паяўляўся нарапкам (Скрыгай). Відаць, з *на‑рант‑нам, першапачаткова *на‑рапт-кі, параўн. напрасткі і пад., гл. рант ’парыў’, раптам ’нечакана’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Со́дні ‘суткі, доба, пара’ (дзісн., Ласт.). Параўн. рус. со́денный ‘тое, што адбылося ў нашы дні, сучасны нам’. З прыст. со‑ і дзень у мн. л.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
кра́ма ж. ла́вка; магази́н м.;
◊ вако́л крам ды зноў к нам — погов. верну́ться ни с чем
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ляворвар ’рэвальвер’ (Шат.). Сапсаванае народнае рэвальвер, якое (праз рус.) з франц. revolver ’тс’. Аднак націскное о падказвае нам аб іншай крыніцы запазычання — польск. rewolwer, якое з англ. revolver ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
акрамя́, прыназ. з Р.
1. За выключэннем, не лічачы каго-, што-н.; апрача.
На рэчцы, а. жанчын, нікога не было.
2. У дадатак да каго-, чаго-н.; больш каго-, чаго-н.
А. дарослых у зале было многа дзяцей.
◊
Акрамя таго, у знач. пабочн. сл. — да таго ж.
Акрамя таго, нам трэба было наведаць хворага.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
а³, часц.
1. Ужыв. як пытальны водгук на зварот або пры перапытванні недачутага. —
Гэй, уставай! — А? Чаго?
2. Ужыв. пры паўторным звароце да каго-н. з мэтай прыцягнуць увагу.
Сынок, а сынок... уставай!
3. Ужыв. ў пачатку рэплікі, якой пачынаецца гутарка, для ўзмацнення выразнасці, пераканаўчасці.
А як нам будзе добра!
А чаму ў вас цёмна?
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
На́мачы займ. ’нам’: Дарога к намачы нялёхкая была (узд., Жд. 2). Афармленне займенніка прыслоўным суфіксам ‑чы, параўн. цяпе́рачы, сё́ннячы, надоечы, відаць, у сувязі з сінтаксічнай функцыяй акалічнасці месца (к на́мачы).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
атама́н м. атама́н;
◊ цярпі́, каза́к, ~нам бу́дзеш — погов. терпи́, каза́к, атама́ном бу́дешь; терпе́ние и труд всё перетру́т
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)